Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da pirinç, soğan, sarımsak ve tescilli Hatay Nar Ekşisiyle hazırlanan harç asma yaprağına ince ve sıkı sarılır. Taze veya salamura yapraklarla yapılan sarmalar, açılmamaları için sarma taşı altında zeytinyağı ve suyla tencerede pişirilir.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Yaprak Sarması nedir?
Hatay Yaprak Sarması, pirinçli ve Hatay Nar Ekşili harcın asma yaprağına sarılıp ağırlık altında pişirildiği yemektir. Sarma taşı, yaprakların pişirme sırasında açılmasını sınırlar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hatay Yaprak Sarması, harç yerleştirildikten sonra sıkı ve ince sarılır. İç harçtaki Hatay Nar Ekşisi, yemeğe hafif ekşimsi tat verir.
Tescilli nar ekşili pirinç harcı
1361 sayı ile tescilli Hatay Nar Ekşisi kullanılır. Pirinç, soğan ve sarımsaklı harç taze veya salamura asma yaprağına sarılır.
Sarma taşı altında pişirme
İnce ve sıkı sarmalar taş ağırlık altında zeytinyağlı suda yaklaşık bir buçuk saat pişirilir. Harç ve son pişirme yağının miktar kapsamı için sicil teyidi açıktır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üç–dört kişilik reçete
Reçete 3–4 kişiliktir.
Malzemeler ve ölçüler
- 300 g pilavlık pirinç
- 500 g yaprak
- 200 g soğan
- 200 g sarımsak
- 5 g karabiber
- 1–2 g tuz
- 150 ml zeytinyağı
- 40 ml nar ekşisi
- 10 g domates salçası
- 5 g biber salçası
- 500–600 ml su
Yaprakların hazırlanması ve tencereye yerleştirme
Salamura yaprak kullanılacaksa, bir gece önceden suda bekletilerek fazla tuzundan arındırılır ve iyice yıkanır. Taze olarak kullanılacak yapraklar yumuşamaları için sıcak suda 15 dakika bekletilir. Soğan ve sarımsaklar küçük küçük doğranır, pirinçler yıkanır, baharatlar, salça, yağ, nar ekşisiyle birlikte geniş bir kapta karıştırılır. Yaprak açılıp iç harcı konulduktan sonra ince olacak bir şekilde sıkıca sarılır.
Daha sonra sarılan yapraklar tencereye sırayla dizilir.
Üzerine 50 ml zeytinyağı gezdirilerek dökülür ve yaklaşık 500–600 ml su eklenip üzeri sarma taşı ile kapatılır.
Suda pişirme
Önce açık ateşte sonra bir buçuk saat kısık ateşte pişirilir. Sarma taşı daire şeklinde ağır bir taştır. Sarmaların açılmadan pişirilmesi amacıyla kullanılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Yaprak Sarması, coğrafi sınırda köklü bir geçmişe sahiptir. Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan, üretim aşamalarının tamamı coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1676 tescil numaralı Hatay Yaprak Sarması mahreç işareti olarak 23 Aralık 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Yaprak Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Yaprak Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Yaprak sarmasının iç harcında 1361 sayı ile tescilli Hatay Nar Ekşisi kullanılır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde; Hatay Valiliğinden ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konusunda uzman en az birer kişiden oluşan denetim mercii ile yürütülecektir. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman yapılacaktır. Denetim mercii; bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Hatay Yaprak Sarması ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Yaprak Sarmasında taze ve salamura yaprak farklı ön işlemlerden geçirilir: taze yaprak yumuşatılır, salamura yaprağın fazla tuzu giderilir. Bu ayrım, Hatay mutfağında yaprağın taze ve saklanmış biçimlerini kullanma bilgisini gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
