Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da kömbe baharatıyla hazırlanan hamur tahta kalıplarda şekillendirilir. Sade, hurmalı ve cevizli çeşitler farklı biçimlerde fırınlanır; susamlı yüzey ve tarçın, yenibahar, zencefil aromaları ürünün yöresel kimliğini oluşturur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Kömbesi nedir?
Hatay Kömbesi; kendine özgü baharatlı hamur bileşimi ile sade ve içine hurma ezmesi veya ceviz konulduktan sonra geleneksel olarak üretilen tahta kalıplarda şekil verildikten sonra fırınlanan tatlı bir kurabiye çeşididir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kömbe baharat karışımı; tarçın, yenibahar, karanfil, muskat, zencefil, mahlep ve damla sakızından oluşur.
Sade Hatay Kömbesi; kenarları tırtıklı daire şeklinde ve gevrektir.
Cevizli Hatay Kömbesi yuvarlak yarım disk şeklinde ve gevrektir.
Hurmalı Hatay Kömbesinin üstü bombeli oval şeklinde, gevrek ve hurmadan dolayı yumuşaktır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Bu karışım, özellikle tarçından dolayı, Hatay Kömbesine kahverengi renk tonlarını verir.
Kömbelerde tarçın, yenibahar ve zencefil aromaları belirgin şekilde hissedilir.
Baharatlı hamurun kıvamını oluşturmak ve çeşide uygun tahta kalıpta biçimlendirmek yöresel ustalık gerektirir.
Üretim tekniği ve ustalık
Hatay Kömbesi sade, hurmalı veya cevizli olarak 3 şekilde üretilir (Şekil 1).
Özel olarak üretilmiş tahta kalıplarda şekillendirilir.
Hammadde ve bileşim
Hatay Kömbesi yapımında kullanılan hamurun özelliği, yapışkanlığının az olmasıdır.
Sicildeki hamur ve baharat bileşenleri
Hamur reçetesi ile baharat karışımının 1 kg ölçeği ayrı tablolardır; dolgu miktarları çeşide göre uygulanır.
Sicildeki hamur ve baharat bileşenleri
Hamur reçetesi ile baharat karışımının 1 kg ölçeği ayrı tablolardır; dolgu miktarları çeşide göre uygulanır.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Hamur reçetesi ile baharat karışımının 1 kg ölçeği ayrı tablolardır; dolgu miktarları çeşide göre uygulanır.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Bileşen | Miktarı (g) |
|---|---|
| Toz tarçın | 200-250 |
| Yenibahar | 200-250 |
| Karanfil | 200-250 |
| Muskat | 50-70 |
| Zencefil | 50-70 |
| Mahlep | 50-70 |
| Damla sakızı | 40-60 |
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamur, dolgu ve baharat tabloları
Hamur reçetesi ve kömbe baharatının 1 kg ölçeğindeki bileşenleri ayrı sicil tablolarında gösterilir. Süt ve su yaklaşık 100–150 ml, baharat karışımı 1–1,5 çorba kaşığı, kabartma tozu 0,75–1 kaşık olarak verilir. Hurma ezmesi veya kırılmış ceviz yaklaşık 10 g dolgu seçenekleridir; susam yüzeyi kaplayacak miktarda kullanılır.
Yoğurma ve isteğe bağlı dinlendirme
Krema, tereyağı veya margarin seçeneği; bitkisel yağ, süt, su, şeker ve kabartma tozuyla homojen karıştırılır. Un ve baharat karışımı azar azar eklenerek elle veya makineyle 10–15 dakika yoğrulur. İstenirse hamur bir gece buzdolabında dinlendirilir.
Hurmalı çeşidin kalıbı
İri ceviz büyüklüğündeki hamur düzleştirilir veya küçük fincan gibi oyulur. Ortaya yaklaşık 10 g hurma ezmesi konup kapatılır. Bir yüzü susama batırılır; susamlı tarafı tahta kalıba bastırılarak şekillendirilir. Kalıp zemine vurularak ürün çıkarılır. Hurmalı çeşitte derin, yuvarlak veya oval kalıp kullanılır; derinlik 2–2,5 cm olarak verilir.
Cevizli ve sade çeşitlerin biçimi
Ceviz büyüklüğündeki hamur düzleştirilir; yaklaşık 10 g kırılmış ceviz konup kapatılır. Bir tarafı susama batırılıp çeşide uygun tahta kalıpta şekillendirilir. Sade çeşitte dolgu kullanılmadan benzer şekillendirme uygulanır. Sade, hurmalı ve cevizli kalıplar birbirinden farklıdır.
Fırında pişirme
Kömbeler 160–180°C fırında, üstleri pembeleşinceye kadar yaklaşık 25–30 dakika pişirilir. Gıda ile temasa uygun ambalajda satışa sunulur.
Nasıl muhafaza edilir?
Serin ve kuru bir yerde 1 ay muhafaza edilebilir. Arzu edilirse hamur 1 gece buzdolabında dinlendirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Kömbesinin geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretim metodu, coğrafi sınıra özgü bileşen seçimi ve ürün şekillendirme usulü içerir ve hamura kıvamının kazandırılması ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Kömbesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı vardır.
Eskiden sadece bayramlarda ve özel günlerde üretilirken yoğun talep üzerine her gün üretilmeye başlanmış ve coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olmuştur. Hatay Kömbesi sırasıyla sade, hurmalı, cevizli Hatay Kömbesinin geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Hatay Kömbesi, gıda ile temasa uygun ambalajlarda satışa sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1173 tescil numaralı Hatay Kömbesi mahreç işareti olarak 23 Temmuz 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Kömbesi ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Kömbesi ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Hatay Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinin koordinasyonunda yürütülür. Merciye Birlik, Antakya Ticaret ve Sanayi Odası, Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Antakya Şekerciler ve Tatlıcılar Odası ile Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesinden uzmanlar katılır. Sicilde en az üç kişi belirtilir. Denetimler yılda bir defa, gerekli hallerde ve şikâyet üzerine yapılır.
Denetim mercii, üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve Hatay Kömbesi ibaresi, logosu ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Kömbesi, baharatlı hamurun tahta kalıplarla biçimlendirilmesiyle hazırlanır. Sade, hurmalı ve cevizli çeşitleri bulunur. Kalıp ve dolgu seçenekleri Hatay’ın yerel hamur işi geleneğinin parçalarıdır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
