Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’da yağlı, mayalı buğday hamuru daire biçiminde açılır. Yüzeyine yumurta sarısı sürülüp parmak uçlarıyla tırnak izi verilir ve susamla çörek otu serpilir; odun veya doğal gazla ısıtılan taş fırında kısa sürede pişirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Yağlı Ekmeği nedir?
Malatya Yağlı Ekmeği; ekmeklik buğday unu veya tam buğday unu, su, tuz, margarin yağ (tercihen tereyağı) ve yaş maya kullanılarak hazırlanan hamurun, üzerine yumurta sarısı sürülüp susam ve çörek otu serpildikten sonra odun veya doğalgazlı taş fırında pişirilerek üretilen ekmektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Malatya Yağlı Ekmeğinin pişmiş ağırlığı yaklaşık 100 g’dır.
Fırın tabanı yarım daire olan çeyrek küre şeklindedir.
Bu açıklığın hemen üstünde dumanın dışarı çıkması için baca bulunur.
Ayrıca içeri hava girişini sağlayan bir de körük bulunur.
Taban kısmının yaklaşık %35’i ateş için ayrılmıştır.
Biçim ve ölçüler
Kalınlığı 1 cm kadar olan, 20 cm çapına yakın daire şeklindedir.
Fırının giriş kısmı yaklaşık olarak 1 m eninde ve 70 cm yüksekliğindedir.
Bileşim ve üretim kimliği
Ekmeklik buğday unu veya tam buğday unu kullanılabilir. Hamura margarin yağı, tercihen tereyağı katılır. Yumurta sarısı, susam ve çörek otu yüzeye uygulanır. Peş, biçim vermede kullanılan kepek serpilmiş mermer tezgâhın yöresel adıdır.
İşlem ve miktar kapsamı
Yaklaşık 130 g hamur parçası ile yaklaşık 100 g pişmiş ürün ayrı ağırlıklardır. Fırın yapısındaki toprak, kireç, tuz ve cam tozu yalıtım ve yapı malzemeleridir; hamurun bileşenleri değildir. Günlük olarak üretilir.
Hamur ve ekmek nasıl hazırlanır?
Malzemeler ve ölçüler
- 8 adet yağlı ekmek için bileşenler:
- 750 g ekmeklik buğday unu veya tam buğday unu
- 350 ml su
- 250 g margarin yağ (tercihen tereyağı)
- 1 adet yumurta sarısı (üstüne sürülmesi için)
- 25 g yaş ekmek mayası (Saccharomyces cerevisiae)
- 8 g tuz
- 25 g susam
- 25 g çörek otu
Yağlı hamuru yoğurma ve biçimlendirme
Un, su, maya ve tuz, hamur kazanında karıştırılarak 10 dakika yoğrulur. Belirtilen miktardaki yağ ilave edilip 5 dakika daha yoğrulur. Hamur teknesine alınarak 40 dakika dinlendirilir. Dinlendirilerek mayalanması sağlanan hamur, yaklaşık 130 g’lık parçalara ayrılır. Elde yuvarlanıp ekmek kepeği serpilmiş pasalara koyularak 30–40 dakika ikinci dinlenmeye bırakılır.
Dinlendirilen hamur, coğrafi sınırda peş denen ve üzerine kepek serpilmiş mermer tezgâhın üstüne konur.
Kalınlığı 1 cm kadar olan, 20 cm çapına yakın daire şekli verilir. Üzerine yumurta sarısı sürüldükten sonra parmak uçları ile bastırılarak tırnak izi verilir, susam ve çörek otu serpilir.
Fırında pişirme
350–400 oC’de odun veya doğalgazla çalışan taş fırınlarda, kızarıncaya kadar 4–5 dakika pişirilir.
Muhafaza koşulları
Malatya Yağlı Ekmeğinin pişirildiği odun ile çalışan taş fırınlar, sıcaklığı uzun süre muhafaza edebilmeleri için özel olarak tasarlanmıştır.
Yöresiyle bağı nedir?
Tabanda aşağıdan yukarıya sırası ile kırmızı toprak, yalıtım malzemesi olarak kireç, tuz, cam tozu ve karataş bulunur. Küre kısmında ise taş, kırmızı toprak, tuz, tuğla ve beton bulunur. Malatya Yağlı Ekmeğinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Malatya Yağlı Ekmeğinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Ürün günlük hazırlanır ve gıda ile temasa uygun ambalajlarda sunulur. Sicil, sıcak tüketimi önerir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Malatya ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1297 tescil numaralı Malatya Yağlı Ekmeği mahreç işareti olarak 21 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya Yağlı Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Malatya Yağlı Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilyurt Belediyesinin koordinasyonunda, Yeşilyurt Belediyesinden, Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile Malatya Yağlı Ekmeği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
