Coğrafi işaretli ürün · Kütahya
Kütahya’da şekerli karışım çövenle çırpılarak ağartılır ve bütün susam taneleriyle kaplanır. İnce, beyaz ve kırılgan parçalar hâlinde hazırlanan helva, özellikle ramazan ayındaki tüketim geleneğiyle tanınır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kütahya Bitli Helva nedir?
Kütahya Bitli Helva; şeker, su ve limon tuzunun kaynatılarak çırpılması sonucu elde edilen karışımın, bakır kazanlarda kaynatılması, kaynayan karışıma çöven suyu eklenerek çırpılması ve elde edilen yoğun kıvamlı karışımın, susamların üzerine dökülmesi ve incecik açılarak susama bulanması sonucu elde edilir. Ürün yapısı ve lezzeti gibi kendine has özelliklerin oluşmasında ustalığın ve bakır kazanlar kullanılmasının önemi büyüktür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Pürüzsüz doku ve ustalık
Beyaz renkli yoğun kıvamlı şeker karışımı (mablak) oluştuğunda çırpma işlemi bitirilir.
İnce gevrek yapı ve susam
Helva beyaz renkli, çok ince ve gevrek yapıdadır; yüzeyi bütün susam taneleriyle kaplanır.
Nasıl hazırlanır?
Kütahya Bitli Helvanın bileşenleri aşağıdaki gibidir.
Malzemeler ve ölçüler
Şeker: % 45 ± 1 – Su: % 4 ± 1 – Çöven suyu: % 0,9 – Sitrik asit (Limon tuzu): % 0,1 – Susam: % 50 Üretimde kullanılan bileşenler, yukarıda belirtilen oranlarda kullanılır. Ancak şeker ve su oranları, birbirleriyle değiştirilerek kullanılabilir.
Şerbetin karıştırılarak kaynatılması
Şeker, su ve sitrik asit karışımından oluşan şerbet, bakır kazanlarda karıştırılarak kaynatılır. Sıcaklığı 128–130 °C’ye ulaştığında kaynatma işlemine son verilir.
Çöven suyuyla çırpma ve soğutma
Uygun kıvama ve yapıya erişen şerbete, çöven suyu ilave edilir ve bakır kazanın kapağı kapatılarak çırpma işlemine başlanır. Yaklaşık 1 saat çırpıldıktan sonra oluşan karışım kontrol edilir.
Susamla kaplama, katlama ve soğutma
Temiz bez örtülmüş ahşap tezgâh üzerine bol miktarda beyaz susam dökülür. Mablak 2–3 mm kalınlıkta olacak şekilde, yaklaşık 1 m uzunluğunda ve 10 cm boyunda elle açılır. Açılan mablak susama bulanarak dikdörtgen şekilde katlanır. Katlar bol susama bulandığı için birbirine yapışmaz ve her kat çıtır bir hale gelir. Katlanan helvalar 1 saat soğumaya bırakılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Mablak, 80 °C’ye kadar soğutulur ve şekillendirme aşamasında katılaşmaması için bakır kazanlarda 80 °C ’de muhafaza edilir. Bakır kazanda 80 °C’de muhafaza edilmiş olan mablaktan bir kepçe alınarak tezgâha dökülür.
Soğumanın ardından helvalar naylon poşetler içeresine alınır ve ambalaj poşetlerin ağzı bağlanmadan poşet içinde 1 saat daha soğumaya bırakıldıktan sonra poşetin ağzı bağlanarak +18 °C sıcaklıkta ışık almayan ve kuru ortamda saklanır.
Ürünler, bu şekilde saklandığında tazeliğini ve çıtırlığını 3 ile 6 ay korur.
Yöresiyle bağı nedir?
Kütahya Bitli Helvanın üretimi, kendine özgü koşullar bulundurur ve ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple yöre ile ün bağı bulunan Kütahya Bitli Helvanın tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kütahya’daki uzun üretim geleneğiyle ilişkilidir ve özellikle ramazan ayında tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
662 tescil numaralı Kütahya Bitli Helva mahreç işareti olarak 3 Şubat 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Kütahya Bitli Helva ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kütahya Bitli Helva ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kütahya Ticaret Borsası koordinasyonunda ve Kütahya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kütahya Ticaret Borsasından konuda uzman ikişer kişinin katılımıyla dört kişiden oluşan denetim mercii tarafından, yılda bir defa düzenli olarak, ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli hallerde her zaman gerçekleştirilir. Denetimlerde; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk; ürünün şekil ve görünümünün uygunluğu; Kütahya Bitli Helva ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
