Coğrafi işaretli ürün · Kütahya
Kütahya’da tahin, bol miktarda susam ve şekerli şurupla hazırlanır. Bakır kazanlarda başlayan üretim, tepside presleme ve dinlendirmeyle sürer; susama bulanmış küçük küpler serttir, ancak dişe yapışmayan bir yapıya sahiptir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Paşa Helvası nedir?
Paşa Helvası küçük küpler şeklinde, sert ancak dişe yapışmayan yapıdadır ve üzeri susam ile kaplıdır. Üretimde bakır kazanların kullanılması, Paşa Helvasının kendine has tat ve özellikte olmasını sağlar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Küp biçimi ve susamlı yüzey
Helva küçük küpler hâlinde kesilir. Sert ancak dişe yapışmayan yapısı ve susam kaplı yüzeyiyle tanımlanır.
Tahin, susam ve bakır kazan
Tahin ve bol susamla hazırlanan karışımın üretiminde bakır kazan kullanılır. Şurubun pişirilmesi ve tepside presleme ürünün yapısını oluşturur.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenler ve sicildeki oranları
- Şeker: %45±5
- Su: %5±1
- Limon tuzu (sitrik asit): %0,3
- Susam (Sesamum indicum L.): %45±5
- Tahin: %5±1
Şerbetin hazırlanması ve kaynatılması
Şerbet Hazırlanması Belirlenen oranlarda şeker, su ve limon tuzu rezistanslı özel bakır kazanlarda karıştırılır ve ısıtılır. Kaynayan şerbetin sıcaklığı 118–120°C’ye ulaştığında kaynatma işlemine son verilir.
Tahin ve susamın şerbetle karıştırılması
Uygun kıvama ve yapıya erişen şerbet hamur yoğurma kazanına alınır. Sıcaklığı 50–55°C’ye düştüğünde belirlenen oranlarda tahin ve tahinlik beyaz susam eklenerek karıştırılır. Oluşan yoğun kıvamlı ve bol susam içeren helva hamurunun kıvamı ve yapısı gözle kontrol edilir.
Presleme, dinlendirme, kesme ve ambalajlama
Karıştırma işleminin bitmesiyle birlikte oluşan helva hamuru kıvamının kontrolünden sonra 36x36x3 cm boyutlarındaki paslanmaz çelik tepsilere (tava) dökülür ve presleme makinesi ile preslenir. Daha sonra tepsilerde serin bir ortamda 24 saat soğumaya ve dinlenmeye bırakılır.
Kesme ve Ambalajlama Tepsilerde dinlenmiş helva, kesme makinesi ile 2,5×2,5 olacak şekilde küp şeklinde kesilerek susama bulanır ve yine helvaların birbirine yapışmaması için aralarına susam dökülerek tepsilere yerleştirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Serin ve rutubetsiz ortamda depolanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Paşa Helvası, Kütahya'da Osmanlı döneminden bu yana, kuşaktan kuşağa aktarılarak aynı geleneksel yöntemlerle üretilmektedir. Üretimi ustalık gerektiren Paşa Helvasının, yöre ile ün bağı vardır. Bu sebeple Paşa Helvasının tüm üretim aşamaları, Kütahya ilinde gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kutulanarak satışa sunulur.
Özellikle ramazan aylarında tüketilir. Küplerin birbirine yapışmaması için tepside aralarına susam serpilir; helva kutulanarak satışa sunulur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Paşa Helvası, Kütahya iline özgü geleneksel bir tatlı olup, geçmişi Osmanlı dönemine dayanır.
Sicilde aktarılan rivayete göre Kütahyalı helvacılar, daha önce yapılmamış bir helva sunmak için 1898 yılında dönemin Osmanlı Valisi Fuat Paşa’ya tahin ve susamla özel bir helva hazırlamıştır. Paşa’nın bu helvayı beğenmesi üzerine ürünün Paşa Helvası adıyla anılmaya başladığı anlatılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
641 tescil numaralı Paşa Helvası mahreç işareti olarak 5 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Paşa Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Paşa Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Kütahya Ticaret Borsası koordinatörlüğünde ve Kütahya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kütahya Ticaret Borsasından ikişer kişi olmak üzere toplam 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yılda en az 1 kere, ihtiyaç halinde ise her zaman gerçekleştirilir. Şikâyet olması halinde 15 gün içinde ayrıca denetim yapılır. Denetim mercii Paşa Helvasının üretiminde kullanılan bileşenlerini, bileşen oranlarını ve üretim metoduna uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
