Coğrafi işaretli ürün · Şanlıurfa
Şanlıurfa’nın Hilvan ilçesinin Ovacık köyüyle ilişkili, sarı-yeşil renkli yerel üzümlerden geleneksel yöntemle hazırlanan bir pekmezdir. Açık ile koyu kahverengi arasında değişen rengi ve kıvamlı, akıcı yapısıyla öne çıkar.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hasenik Pekmezi nedir?
Hasenik Pekmezi; tane şekli oval, rengi sarı-yeşil, ince kabuklu, sulu ve tatlı yerel üzümden geleneksel yöntem ile üretilen pekmezdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Doku, renk ve tat özellikleri
Açık-koyu kahverenginde ve kıvamlı akıcı yapıdadır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Ürün özellikleri ve yöredeki yeri
Hasenik, Ovacık Köyünün eski adıdır.
Hasenik Pekmezinin coğrafi sınırda köklü geçmişi bulunur.
Hasenik Pekmezinin kimyasal özellikleri aşağıdaki tabloda gösterilir. Çözünür kuru madde oranı en az %69, pH değeri 5,2–6,0 aralığındadır; diğer sınırlar ölçü birimleriyle birlikte yer alır.
Nasıl üretilir?
Üretimde kullanılan Azezi üzümü
Hasenik Pekmezi, coğrafi sınırda yetiştirilen ve şıralık olarak bilinen yerel Azezi üzümünden üretilir.
Üzüm hasadı
Eylül-ekim aylarında Azezi üzümlerinin olgunlaşmasıyla birlikte bağ bozumu gerçekleştirilir.
Pekmez toprağı ilavesi ve ilk kaynatma
Azezi üzüm şırası gıda ile temasa uygun geniş bakır kazana konulup ekşiliğinin ve asidinin giderilmesi için 100 lt şıraya ortalama 1,5 kg pekmez toprağı eklenip kaynatılır. Pekmez toprağının temel bileşeni (CaCO +Ca(HCO ) +MgCO karbonat karışımı) %78 oranında kireçtaşıdır. Killi-kireçtaşı veya beyaz toprak olarak 3 3 2 3 adlandırılan bu pekmez toprağı beyaz-sarı renkli, bazik özelliklidir.
Şıranın içerisindeki tortular dibe çöker.
Kaynama sırasında köpük alma
Kaynama sırasında oluşan köpükler kepçe ile alınır.
Dinlendirme, süzme ve ikinci kaynatma
Ateşten alınan üzüm şırası bir gün bekletilip süzülür ve büyük bakır kazanlarda koyu kıvama gelene kadar yaklaşık 3–5 saat kaynatılır.
Muhafaza koşulları
Hasenik Pekmezi cam şişe veya kavanozlara koyularak, karanlık serin yerde depolanarak en az bir yıl muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hasenik Pekmezinin coğrafi sınırda köklü geçmişi bulunur. Coğrafi sınırda yetiştirilen Azezi üzümünden pekmez üretimi yapılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Kökeni ve üretim geleneği
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe ve ekonomisinde önemli yere sahiptir. Bu sebeplerle üretim aşamalarının tamamı, coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Tescil ve denetim bilgileri
İsteğe bağlı olarak “Hasenik Pekmezi” logosu da kullanılabilir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1794 tescil numaralı Hasenik Pekmezi mahreç işareti olarak 22 Kasım 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Hasenik Pekmezi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hasenik Pekmezi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hilvan Yerel Eylem Grubu Derneği koordinatörlüğünde ve Hilvan Yerel Eylem Grubu Derneği ile Hilvan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımı ile oluşan denetim merci tarafından periyodik olarak ve ihtiyaç halinde her zaman ayrıca şikâyet üzerine denetimler yapılır. Denetim mercii tarafından; Azezi üzümünün kullanılması, üretim metoduna uygunluk, Hasenik Pekmezi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
