Köse

Köse hakkında

Köse, Gümüşhane il merkezinin güneyinde, Kelkit Çayı vadisinde yer alır. Kuzeyinde Köse Dağı, güneyinde Köse Ovası ve Mormuç Düzü bulunur. Köse Dağı’ndan doğan Köse Çayı, çevredeki derelerle birleşerek Kelkit Çayı’na katılır. Köse Barajı ile Salyazı ve Kabaktepe göletleri ilçenin su yapıları arasındadır. Kuzeydeki dağlık arazi, Karadeniz etkisini sınırlar; iklim karasal özelliklere daha yakın olmakla birlikte bir geçiş niteliği taşır. Yağışlar ilkbaharda artar, yazın azalır. ^[1]

Köse’nin ilk kuruluşuna ilişkin kesin bilgi bulunmamaktadır. Adının Köse Mahmut Ağa ile ilişkilendirildiği anlatım bir rivayettir. Belgeli idarî geçmişinde ise yerleşimin 1516 tarihli Bayburt tahrir kayıtlarında Kelkit nahiyesine bağlı bir köy olarak geçtiği görülür. Cumhuriyet döneminde Kelkit’e bağlı bucak merkezi olan Köse’de 1954’te belediye kurulmuş, 1987’de ilçe teşkilatı oluşturulmuştur. Tarım ve hayvancılık temel geçim kaynaklarıdır; buğday, yem bitkileri, patates ve fasulye yetiştirilir. Nakliyecilik ve yolcu taşımacılığı da ekonomik faaliyetler arasındadır. ^{[1] [2]}

Köse’de köy odaları misafir ağırlama, sohbet ve sözlü kültürün aktarımıyla bağlantılı toplumsal mekânlardır. Şiir, mani, bilmece ve türkü geleneği yerel kültürün parçalarını oluşturur. Evelek dolması, kelem dolması, siron, fıt fıt haşılı ve pirinçli börek, yöre mutfağında adı geçen yemeklerdir. Sütlaç için kullanılan “söz kesen” adı, yemeğin sofraya en son getirilmesiyle ilişkilendirilir. Bu mutfak ve sözlü anlatım birikimi, ilçenin kırsal yaşamıyla birlikte sürdürülür. ^[2]