Coğrafi işaretli ürün · Bursa
Bursa’nın Yenişehir ilçesinde yetiştirilen, koyu yeşil ve parlak renkli, ince kabuklu, sapından sivri ucuna doğru incelen biberdir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Yenişehir Biberi nedir?
Yenişehir Biberi, Bursa’nın Yenişehir ilçesinde yetiştirilen, parlak koyu yeşil renkli ve ince kabuklu sivri biberdir. Uzun ve orta sivri biberler grubundadır; genellikle tatlıdır, acı örnekleri de bulunur.
Yenişehir Biberi; taze tüketime uygun, taze olarak tüketildiğinde gevrek ve kırılgan yapılıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Uzun ve orta sivri biberler grubunda yer alır.
Sicildeki özellikler, ilk ölçüm satırı da korunarak aşağıdaki tabloda verilir.
Tablo-1: Yenişehir Biberinin Bazı Ürün Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan yenişehir biberinin bazı ürün özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan yenişehir biberinin bazı ürün özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Meyve uzunluğu | Orta-uzun |
| Meyve çapı | Dar-orta |
| Meyve şekli (uzunluğuna kesit ) | Genellikle üçgen ve/veya yuvarlak şekilde |
| Meyve şekli | Düz ve/veya C şeklinde |
| Sapın meyveye bağlanma şekli | Zarf şeklinde |
İnce kabuklu ve sivri meyve
Yenişehir Biberi; Latince tür ismi Capsicum annuum var. longum olan Bursa ili Yenişehir ilçesinde yoğun olarak üretimi yapılan, parlak görünümlü, koyu yeşil renkli, ince kabuklu, 10–25 cm uzunluğunda ve ince yapılı, çapının en kalın kısmı sap kısmı olup uca doğru giderek incelen uç kısmı sivri yapılı bir biberdir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Yenişehir Biberi; tat olarak genellikle tatlı olmakla beraber acı tada sahip biberlerde bulunur.
Bitki ve meyve özellikleri
Bitkide çiçeklenme süresince tozlaşma ve döllenme gerçekleştiğinden meyvelerinde bolca tohum bulunur.
Yenişehir Biberi; bitki boyu yaklaşık 1 metreye kadar büyüyebilir.
Biberler bitki üzerinde çoğunlukla sarkık durumda bulunur.
Biçim ve ölçüler
Biber çapının en kalın kısmı sap kısmı olup 2–5 cm kalınlığa sahiptir.
Kazık ve saçak kök gelişimi
Tohumların çimlenmesiyle beraber toprak içinde kazık kök oluşumu gözlenir ve sonrasında bol saçaklı köklü bir yapı meydana gelir.
Nasıl yetiştirilir?
Fide dikiminde sıcaklık koşulları
Yenişehir Biberi; ılık ve sıcak mevsim bitkisidir. Soğuk iklim koşullarından olumsuz etkilenir. Yetiştiriciliğinde sıcaklığın -3°C altındaki sıcaklıklara düşmesiyle bitki olumsuz etkilenir. Bu nedenle uygun şekilde yetiştirilen fidelerin asıl yerlerine dikimi; ilkbaharda don tehlikesi tamamen kalkmasından ve toprak ile hava sıcaklığı durumunun ılık/sıcak bir hal almasıyla yapılması uygun olur.
Toprak İstekleri
Bitkide iyi bir gelişme ve yüksek verim için; yeterince derin, geçirgen, su tutma kabiliyeti iyi, besin ve organik maddece zengin, kumlu/kumlu-tınlı topraklardan en iyi netice alınır.
Yetiştirme Tekniği
Yenişehir Biberinde yetiştiricilik sera ve/veya açık alan üretimi şeklinde yapılır. Tohumlar, uygun şekilde yastıklara ve viyol-poşetlere ekilir ve bunların içerisinde uygun koşullarda çimlendirilir ve biber fideleri elde edilir. Biber dikimi yapılacak olan araziye sonbahar aylarında sürüm yapılmadan önce yanmış çiftlik/ahır gübresi uygulaması yapılır. Daha sonra arazinin derin sürümü yapılır.
Dikim yapılmadan 7–10 gün önce iklim ve toprak yapısının uygun olduğu dönemde tekrar sürüm işlemi yapılarak toprak havalandırılır. Kök gübresi uygulaması yapılır. Toprağı dikime uygun hale getirmek için uygun tarım makineleri ile toprak inceltilir ve yine tırmık vb. uygulamalar yapılarak arazi yüzeyi düzeltilir. Dikim işlemi için genellikle 30–35 cm dar sıra arası, 70–75 cm geniş sıra arası olmak üzere karık çekilir.
Dikim tarihi genellikle mayıs ayının ilk iki haftasıdır. Hazırlanan karıklara su verilir. Üreticiler tarafından toprak suyun tamamını çekmeden karığın sırt kısmına 25–30 cm uzunluğundaki açık köklü biber fideleri kök kısmından batırılarak ortalama 10 cm aralıklarla dikilir. Kök kısmını koruması ve gövdeyi dik tutması amacıyla karık sırtından çamur toprak çekilmesi sicilde öneri olarak belirtilir. Dikim işlemi bittikten sonra fidelere can suyu verilir.
Sulama işlemi
Kök yapısının toprakta gelişmesi amacıyla iklim şartlarına bağlı olarak 7–10 gün kadar sulama yapılmaz. 10–15 gün sonra ilk çapalama ve boğaz doldurma işlemi yapılır ve sonrasında yağmurlama sulama işlemi yapılır. Toprak yapısının killi olduğu arazilerde ve yağmurun çok yağdığı dönemde toprağın havalandırılması amacıyla tarlada sürüm işlemi yapılması istenir. Sulama; üretim sezonunda genellikle damla sulama yöntemiyle yapılır.
Bitkinin gelişim evresine ve iklime göre sulama yöntemi, zamanı, sıklığı, süresi düzenlenir. İlk ürün görülünceye kadar sulamalara devam edilir. İlk ürün görüldükten sonra uygun zaman aralıklarında sulamalara devam edilir. Biber yetiştiriciliğinde sulamaya özen gösterilmeli, sulamada suyun karık sırtlarına ve kök boğazına yükselmemesine dikkat edilmelidir.
Gübreleme işlemi
Biber yetiştiriciliğinde arazilere/tarlalara sonbaharda yanmış ahır/çiftlik gübresi uygulanır. Fide dikim tarihine göre genellikle mart ayı içerisinde de yüzeysel toprak işlemesi yapılır. Biber fideleri dikiminden önce toprak analizi sonuçları da dikkate alınarak toprak yapısına uygun kompoze taban gübresi uygulaması yapılır Gübrenin tırmık veya uygun tarım makineleri ile toprağa homojen bir şekilde karışması sağlanır.
Zirai Mücadele
Yabancı ot mücadelesi için çapalama ve toprakta ara sürüm yapılır. Bitki hastalıkları, biber zararlıları, yabancı ot ve toprak altı zararlıları vb. ile mücadelede çeşitli dönemlerde ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile zirai mücadele uygulamaları yapılır. Yenişehir Biberi yetiştiriciliğinde zirai mücadele yapılırken öncelikle fidelerin/tohumların hastalıklardan ari, sağlıklı bitkilerden seçilmesi sağlanmalıdır. Fidelikler hastalıksız, temiz yerlerde kurulmalıdır. Fideler aşırı sulanmamalı ve sık sık havalandırılmalıdır.
Dikim karık usulü yapılmalıdır. Fideler karık sırtına dikilmelidir. Mümkün olduğunca her karık ayrı ayrı sulanmalıdır. Bitkilere dengesiz gübreleme yapılmamalı, özellikle aşırı miktarda azotlu gübre verilmemelidir.
Hasat işlemi
Üründe ilk hasat, iklim ve yetiştiricilik koşullarına bağlı olarak genellikle temmuz ayı başlarında başlar. Genellikle kırağı düşünceye, ürün soğuk iklim koşullarından olumsuz etkileninceye kadar hasat devam eder. Hasat biberlerin sap kısmından tutulması suretiyle elle yapılır. Hasat edilen biberler gıda ile temasa uygun genellikler plastik torbalara, sepetlere, kasalara vb. konulur. Hasat sırasında lekeli, çürük, kırık vb. zarar görmüş ürünler üreticiler tarafından ayıklanarak tasnif edilir.
Böylelikle ilk tasnif arazide/tarlada yapılmış olur. Hasat edilen biberler ürün işleme ve paketleme depolarına sevk edilir. Hasat sırasında, sevkiyatta oluşabilecek kırılma, ezilme vb. durumlar kaliteyi olumsuz etkiler. Zarar görmüş bu tür ürünler ayrılır. Son olarak biberler; istenilen renk, şekil ve boyutlarına göre uygun şekilde tekrar tasnif edilir.
Piyasaya Arz
Yenişehir Biberi; dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Nasıl hasat edilir?
Temmuzdan ilk kırağıya
İlk hasat, iklim ve yetiştiricilik koşullarına bağlı olarak genellikle temmuz başındadır. Hasat, kırağı ve soğuk ürün gelişimini olumsuz etkileyene kadar sürer.
Üretim dönemi ve muhafaza koşulları nelerdir?
Ürün; kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda/depolarda muhafaza edilir. Depolamada ve nakliyelerde biberler üst üste fazla istiflenmemelidir. Uzun süreli muhafaza ve depolamalar için rutubet ve sıcaklık kontrolünün yapılabildiği soğuk zincirin sağlandığı modern depolar ve taşıma araçları kullanılır.
Hasat sonrası hızlı sevk
Esas olan hasattan sonra ürünün en kısa sürede tüketiciye arz edilmesidir.
Üretim yeriyle bağı nedir?
Yenişehir Biberinin üretildiği coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Yenişehir ilçesinin; gece ve gündüz sıcaklık farkının yüksek olması, kumlu/kumlu-tınlı toprak yapısı, ürünün olgunlaşmasında bölgenin ideal güneşlenme olanakları ve ılıman iklim özellikleri ile kullanılan üretim metodu Yenişehir Biberinin ürün özelliklerini belirler.
Yenişehir Biberi, dik ve kuvvetli büyüme özelliğine sahip, toprak üstünde 4–5 ana dallı ve her ana dal üzerinde çok sayıda yan dalları meydana gelen, yaprak koltuklarında tek veya salkım halinde meyveleri oluşan bir bitkidir. Yetiştiriciliği ve üretilmesi emek isteyen Yenişehir Biberinin üretim potansiyeli ile coğrafi sınırı ile ün bağı bulunur. Yenişehir Biberinin yetiştirilmesi ve üretim aşamalarının tamamı, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri nedir?
Yenişehir Biberi, 1980’li yıllardan beri coğrafi sınırda üretimi yapılmakta olup günümüze kadar ulaşan festival, şenlik vb. organizasyonlara konu olmuştur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1263 tescil numaralı Yenişehir Biberi mahreç işareti olarak 24 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Yenişehir Biberi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Yenişehir Biberi ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yenişehir Belediyesi ve Bursa İli Hayvancılığı Geliştirme Birliği koordinatörlüğünde; Yenişehir Belediyesi, Bursa İli Hayvancılığı Geliştirme Birliği, Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Yenişehir Ziraat Odasının katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Yenişehir Belediyesi ve/veya Bursa İli Hayvancılığı Geliştirme Birliği tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci, Yenişehir Biberi coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını, ürünün hasadı, depolama ve muhafaza koşullarının uygunluğunu denetler.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
