Coğrafi işaretli ürün · Osmaniye
Osmaniye’de yetiştirilen Gemlik ve Ayvalık zeytinlerinden elde edilen natürel sızma zeytinyağıdır. Yeşil algı, çiçeksi koku, acılık ve yakıcılık özelliklerini taşır.
UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Osmaniye Zeytinyağı nedir?
Osmaniye Zeytinyağı; yüksek derecede yeşil algı ve çiçeksi koku, meyvemsi, acılık ve yakıcılık (keskinlik) özelliklerine sahip olan natürel sızma zeytinyağıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Osmaniye Zeytinyağının duyusal ve kimyasal özellikleri ile yağ asidi kompozisyonuna aşağıda yer verilmektedir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Zeytin çeşidi ve kalite kapsamı
Kalite kategorisi: Sicildeki ürün tanımı natürel sızma zeytinyağıdır.
Zeytin çeşidi: Osmaniye ilinde yetiştirilen Gemlik ve Ayvalık çeşitleri kullanılır; sabit bir karışım oranı verilmez.
Meyvemsilik, aroma, acılık ve yakıcılık
Duyusal özelliklerin kapsamı: Duyusal tablodaki medyan sınırları meyvemsilik en az 6,4; acılık en az 6,0; yakıcılık en az 6,1; yeşil algı en az 6,0 ve çiçeksi en az 6,1’dir. Tanımlı kusurlar 0 olarak verilir; bunlar güncel parti tadım raporu değildir.
Üretim yeri ve çevresi
Tescilli coğrafi sınır: Osmaniye ili.
Hasat ve işleme zamanı
Hasat olgunluğu: Zeytinler ağaçtan, toprağa temas ettirmeden ve zarar verilmeden toplanır; hemen işleme esastır ve sıkım hasattan en fazla 48 saat içinde tamamlanır. Sabit hasat ayı veya erken hasat zorunluluğu verilmez.
Yağın elde edilmesi ve filtrasyon
Üretim yöntemi: İki veya üç fazlı santrifüjle ekstraksiyon yapılır; karasu ayrıca yoğunluk farkına dayanan santrifüjle ayrılır.
İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem koşulları
İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem: Yoğurma ve santrifüj işlemleri anlatılır ancak sayısal hamur sıcaklığı veya yoğurma süresi verilmez; ürünün natürel sızma olmasından soğuk işlem özelliği çıkarılmaz.
Sayısal değerler ve kaynak kapsamı
Sayısal kalite verilerinin kapsamı: Tabloda serbest yağ asitliği %0,5±0,3 ve peroksit 9,3±5,7 meq/kg olarak verilir. ± değerler zorunlu alt/üst sınır veya tanımlı standart sapma diye yorumlanmaz. Toplam fenolik içerik 530,2±130 GAE olarak yazılır; açık kütle birimi olmadan mg/kg karşılaştırmasına dönüştürülmez.
Üretim ve çeşit özellikleri
Yağ ekstraksiyonu seçeneklerinden biri.
Zeytin çeşidi ve meyve özellikleri
Yeşilden sarıya değişebilen renklerdedir.
Hammadde ve bileşim
Gemlik ve Ayvalık zeytin çeşitleri kullanılarak üretilir ve hasattan sonra 48 saat içinde sıkım işlemi gerçekleştirilir.
Tablo-2: Yağ asidi profili
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan yağ asidi profili, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Yağ asidi kompozisyonu
Osmaniye Zeytinyağının geçmişi eskiye dayanır. Yağ asitleri kompozisyonu, sicildeki değerleri ve ± gösterimleri korunarak tabloda sunulur.
Osmaniye Zeytinyağı Nasıl İşlenir ve Üretilir?
Osmaniye Zeytinyağının üretiminde, coğrafi sınırda yetiştirilen Gemlik ve Ayvalık zeytin çeşitleri kullanılır.
Zeytin Hasadı
Zeytin taneleri elle veya meyveye hasar vermeyecek makinelerle hasat edilerek toprakla temas etmeden toplanır. Kendiliğinden yere düşmüş veya uzun süre bekleyerek bozulan zeytinler kullanılmaz.
Zeytinlerin Taşınması ve Depolanması
Zeytinlerin hasat edilir edilmez yağa işlenmeleri esastır. Hasat edilen zeytinler, gıda ile temasa uygun, plastik kasalarda, hava alacak şekilde taşınmalı ve hava alacak bir mekânda depolanmalıdır. Depolama süresi 48 saati aşmamalı, bu süre içinde sıkım işlemi tamamlanmış olmalıdır.
Zeytinlerin Temizlenmesi ve Yıkanması
Zeytinler, yaprak, dal, taş ve çamurdan temizlenmeleri için, genellikle 2 aşamalı yıkama işlemine tabi tutulurlar. Bu amaçla helezonlu-paletli yıkama tankları, basınçlı su püskürtücüleri, sarsak elekler ve hareketli bantlar kullanılır.
Zeytinlerin Kırılması ve Ezilmesi
Zeytinler, kontinü sistemlerin kırıcı üniteleri tarafından kırılırlar.
Zeytinlerin Yoğurulması (Malaksasyon)
Kırma işleminden elde edilen zeytin ezmesi yoğrularak zeytin hamuru homojenleştirilir. Yağ damlacıkları devamlı bir faz oluşturacak şekilde birleşerek büyük damlalar oluşturur ve yağ-su emülsiyonu kırılarak yağın serbest hale gelmesi sağlanır.
Yağ Ekstraksiyonu
Zeytin hamuru, 2 ya da 3 fazlı santrifüjlerde ekstrakte edilir.
Karasuyun Zeytinyağından Ayrılması
Zeytinyağı üretimi sırasında açığa yağ-karasu karışımındaki karasu, yoğunluk farkı esasına dayalı santrifüjleme işlemi ile birbirinden ayrılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Osmaniye Zeytinyağı, gıda ile temasa uygun olan ve özellikle konik dipli paslanmaz çelik veya krom nikel kaplı tanklarda, inert gaz veya yüzer kapak sistemlerle yağın hava ile teması mümkün olduğunca engellenerek depolanır. Konik dipli tanklar kolay temizlenebilir. Bu tanklar genelde seviye kontrollü ve numune almaya uygun olarak dizayn edilmişlerdir.
Osmaniye Zeytinyağı koyu renk cam şişelerde ve tenekelerde ışık geçirgenliği olmayan ambalajda havadan, ısıdan ve ışıktan korunarak saklanmalıdır. Koyu renk cam şişede ve güneş ışığı olmayan yerde muhafaza edilmelidir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Osmaniye Zeytinyağının geçmişi eskiye dayanır. Üretiminde, Osmaniye ilinde yetiştirilen Gemlik ve Ayvalık zeytin çeşitleri kullanılır ve özelliklerini kaybetmemeleri için hasattan sonra 48 saat içinde sıkım işlemi gerçekleştirilir. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe ve ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Osmaniye Zeytinyağının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Yöredeki geçmişi
Osmaniye ilinin mutfak kültüründe ve ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim
Tescil ve işaretin kullanımı
1317 tescil numaralı Osmaniye Zeytinyağı mahreç işareti olarak 11 Ocak 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Osmaniye Zeytinyağı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Osmaniye Zeytinyağı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni
Denetimler; Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası, Osmaniye İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Osmaniye Zeytin Üreticileri Birliğinden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Üretimde, coğrafi sınırda yetiştirilen Gemlik ve Ayvalık çeşidi zeytinlerin kullanılması ve özelliklerinin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Osmaniye Zeytinyağının duyusal, fiziksel ve kimyasal özelliklerinin uygunluğu. Osmaniye Zeytinyağı ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Osmaniye Zeytinyağında meyveler zedelenmeden toplanır, hava alan kasalarda taşınır ve gecikmeden işlenir. Hasatla işleme arasındaki bu özen, zeytini tanıma ve değerlendirme bilgisinin parçasıdır. UNESCO ilişkisi geleneksel zeytincilik kültürü kapsamındadır. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
