Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’ın Kırıkhan ilçesinde Yerli Siyah ve Deep Purple Haze F1 çeşitlerinden yetiştirilir. Fenolik bileşen içeriği yüksek, koyu renkli havucun eti kabuğundan daha koyudur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kırıkhan Siyah Havucu nedir?
Kırıkhan Siyah Havucu; Latince tür adı Daucus carota var. sativus olan yerel ekotip Yerli Siyah ile Deep Purple Haze F1 çeşitleri kullanılarak Kırıkhan ilçesinde üretilir.
Ayırt edici özellikleri
Düşük parlaklık (L*) değerleri rengin siyaha yakın olduğunu gösterir.
Bu koşullar havuç içindeki fenolik maddelerinin oluşumunu hızlandırır.
Fiziksel ve kimyasal özellikler sicilde aşağıdaki değerlerle verilir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Titre edilebilir asitlik sicilde aşağıdaki değerlerle verilir.
Titre edilebilir asitlik
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Çeşit | En az | En çok |
|---|---|---|---|
| Asitlik (%) | Deep Purple F1 | 0,70 | 0,98 |
| Asitlik (%) | Yerli Siyah | 1,22 | 1,40 |
Fenolik ve flavonoid bileşenler sicilde aşağıdaki değerlerle verilir.
Fenolik ve flavonoid bileşenler
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik ve birim | Birinci kaynak sütunu | İkinci kaynak sütunu | Üçüncü kaynak sütunu |
|---|---|---|---|
| Toplam fenolik (µg/kg) | 406,3 | 766,2 | 636 |
| Toplam flavonoid (µg/kg) | 85,1 | 151,3 | 1252,3 |
Kabuk ve meyve eti renk değerleri sicilde aşağıdaki değerlerle verilir.
Kabuk ve meyve eti renk değerleri
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Gösterge | Çeşit | Kabuk en az | Kabuk en çok | Et en az | Et en çok |
|---|---|---|---|---|---|
| L* | Deep Purple F1 | 9,70 | 10,44 | 3,35 | 3,40 |
| L* | Yerli Siyah | 7,53 | 8,96 | 3,14 | 3,59 |
| a* | Deep Purple F1 | 0,35 | 0,35 | 0,39 | 0,39 |
| a* | Yerli Siyah | 0,34 | 0,37 | 0,36 | 0,36 |
| b* | Deep Purple F1 | 0,34 | 0,34 | 0,30 | 0,31 |
| b* | Yerli Siyah | 0,34 | 0,34 | 0,32 | 0,32 |
Hammadde ve bileşim
Fenolik bileşen içeriği yüksektir ve rengi koyudur.
Bitki ve meyve özellikleri
İki çeşidin fiziksel ve kimyasal ölçümleri ayrı olarak verilir.
Meyve etinin L* değerleri kabuktan düşüktür; bu nedenle et daha koyu tondadır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Koyu renkler antosiyanin, sarı ve kırmızı renkler ise flavanoidler ile karotenlerin yüksek miktarı ile ortaya çıkar.
Yüksek fenolik içeriği ve renk özelliklerinin farklılığı, coğrafi sınırdaki yıllık sıcaklık ortalamasının, güneşli gün sayısının ve güneşli gün süresinin yüksek olmasından kaynaklanır.
Kırıkhan Siyah Havucu Nasıl Yetiştirilir?
Tohum Ekim Zamanı ve Ekim Yöntemleri
Kırıkhan Siyah Havucunun tohumları ekimi m2 ye 200 adet gelecek şekilde ekilir. Ekim işlemi 1 Ağustosta başlayıp 15 Ekime kadar devam eder.
Gübreleme ve Sulama
Taban gübresi olarak genellikle 30–40 kg/da 15:15:15 NPK ya da 18–46 DAP kompoze gübreleri ekim öncesi toprağa verilir. Eylül sonu ekim aylarında 10 kg/da nitrat formunda azotlu gübre verilir. Daha sonraki dönemlerde kök kurşunkalem kalınlığını aldığında potas, bor ve çinko içeren yaprak gübreleri verilir. Bundan yaklaşık 20–30 gün sonra kükürt, bor ve çinko içeren yaprak gübreleri verilir.
Meyvelerde çatlama görüldüğünde kalsiyum ve hastalık durumuna göre bakır içeren preparatlar yapraklara püskürtülür. Hasada 1 ay kala potasyumlu gübreler 1–2 kez verilir. Tüm bu yapraktan uygulamalardan önce yabancı otlarla mücadele yapılmış ve temizlenmiş olmalıdır. Yağmurlar başlayana kadar sulama yapılır. Sulama tava usulü, ekimde ise salma olarak yapılır. Seddeye ekimde ise yağmurlama sulama yapılır. Yağmurların azalmasından sonra geç hasat edilecek ürünler için sulama zorunludur.
Hasat işlemi
Hasat Aralık ayının ilk haftasından Haziran ayının ortasına kadar devam eder. Geçci çeşitler Nisan ayı ortalarından itibaren hasat edilir.
Muhafaza koşulları
Kırıkhan Siyah Havucu 0–5 °C sıcaklıkta ve %95–98 bağıl nemde 5–7 ay depolanabilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Kırıkhan Siyah Havucunun ayırt edici özellikleri kazanmasını, coğrafi sınırın iklim koşulları ve toprak yapısı sağlar. Ayrıca coğrafi sınırdaki toprağın %22,5–58,7 oranında kalsiyum karbonat (CaCO ) içermesinden dolayı zayıf alkali olması (pH 7,6–8,3) ve yapısının yüksek oranda (%29–45) kumlu bir 3 tekstüre sahip olması, meyvenin toprak içinde rahat bir şekilde büyümesini sağlar.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Sicilin fenolik/flavonoid tablosunda üç sayısal sütunun başlığı yoktur; sütunlara çeşit ya da alt-üst sınır anlamı yüklenmemiştir. Meyve eni cm birimiyle yazılıdır ve bu birim tahminle değiştirilmemiştir. Tanımda “Deep Purple Haze F1”, tablolarda “Deep Purple F1” adı kullanılır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1251 tescil numaralı Kırıkhan Siyah Havucu menşe adı olarak 8 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Kırıkhan Siyah Havucu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kırıkhan Siyah Havucu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kırıkhan Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde, Kırıkhan Ticaret ve Sanayi Odası, Kırıkhan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kırıkhan Ziraat Odasından konuda uzman birer üyenin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Kırıkhan Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii; üretimde kullanılan havuç çeşitlerinin uygunluğunu; özellikle gübreleme ve depolama koşulları bakımından üretim metoduna uygunluğu ve Kırıkhan Siyah Havucu ibareli logo ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Gerek görülmesi halinde toplam fenolik bileşikleri içeriği denetlenir.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Kırıkhan Siyah Havucunun sicili, yörede kullanılan yerli ve hibrit tohum seçeneklerini tanımlar. Bu nedenle ürünün bütünü tek bir yerel çeşit olarak adlandırılmaz. Hatay’ın gastronomi çevresinde sebze yetiştiriciliğini temsil eder. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
