Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir’in Karabağlar ilçesi Kavacık Köyünde Alphonse Lavallée çeşidinden yetiştirilir. Mor-siyah, parlak, iri ve kalın kabuklu taneleri basık yuvarlaktır; sofralık olarak tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kavacık Üzümü nedir?
Kavacık Üzümü, Vitis vinifera türünün Alphonse Lavallée kültivarından elde edilen sofralık üzümdür. Tescilli üretim alanı İzmir ili Karabağlar ilçesi Kavacık Köyüdür. Geleneksel goble sistemiyle yer bağlarında yetiştirilir.
Ayırt edici özellikleri
Kavacık Üzümü Vitis vinifera L.
“Alphonse Lavallée” kültivarının yetiştirilmesi ile üretilir.
Kavacık Üzümünün şekli basık yuvarlaktır ve 2–3 adet arasında çekirdeğe sahip taneleri vardır.
Kanatlı konik yapıda iri salkımları (800–1000 g) olan Kavacık Üzümünün budaması kısa (2–3 gözden) yapılır.
Kavacık Üzümünün ayırt edici özelliklerinden biri de fenolik madde miktarıdır.
Kavacık Üzümünde toplam fenolik madde 547–786 ppm arasında değişir.
Kavacık Üzümünün Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Bitki ve meyve özellikleri
Kavacık Üzümünün elde edildiği asma bitkisi erkencidir ve erken olgunlaşmasına karşın uzun süre bozulmadan kalabilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kavacık Köyünde üzümlerin klasik sistemde (goble sistemi) yer bağları şeklinde geleneksel olarak yetiştirilmesi bu çeşide renk, kalite ve aroma özelliklerini kazandırır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değerler |
|---|---|
| Salkım ağırlığı (g) | 800-1000 |
| Tane ağırlığı (g) | 4,85-6,14 |
| Tanedeki çekirdek sayısı (adet) | 2-3 |
| pH (Üzüm suyunda) | 3,4-3,8 |
| Asitlik (%) (Tartarik asit cinsinden) (Üzüm suyunda) | 0,42-0,58 |
| Suda çözünebilir kuru madde (Briks değeri) (%) (Üzüm suyunda) | 18-24 |
| Tane rengi (CIRG – kırmızı üzüm renk indeksi) | 5,48-5,98 |
| Toplam fenolik madde miktarı (ppm) | 547-786 |
Kavacık Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Kavacık Köyünün iklim özelliklerine göre belirlenen üzüm yetiştiriciliği; ürünün ayırt edici özelliklerini ortaya çıkarır. Köyün bağcılığa uygun rakımı ve aynı zamanda denize 30 km yakınlığı, bağcılık açısından avantaj oluşturur. Kavacık Üzümü klasik sistemde (goble sistemi) yer bağları şeklinde geleneksel olarak yetiştirilir. Coğrafi sınırda bağcılık takvimi aşağıda belirtildiği gibidir.
Malzemeler ve ölçüler
- Ocak, şubat ve mart aylarında bağ dikme.
- Ara dönemde dinlenme, bakım, ırgat kısaltma.
- Ağustos ayında olgunlaşma.
- Eylül ve ekim aylarında tam randımana ulaşma.
Üretim yeri ve çevresi
Deli anacı yönteminde, şubat ve mart aylarında, saçaklandırmadan dikim yapılır. Yılda en az 2 defa toprak işlemesi yapılarak toprak havalandırılır. Kök gelişmesini tamamlaması için, anaç 3,5–4 cm çapına gelinceye kadar aşı yapılmaz. Aşı süresi boyunca (3 veya 4 yıl) deli anaca bakım yapılır, kafası kabaklanır (kesme – budama işlemi) ve Alphonse Lavallée kalem aşısı yapılır.
Filizlerin sıcaktan yanmasını engellemek için, 1,70 x 1,70 m aralıklar ile fidanlar dikilir. Aşılama yapıldıktan sonra, 1–2 yıl içerisinde ürün beklenmez ve sonraki dönemde de anaç kökünün gelişmesi için, anaç 10 yılını dolduruncaya kadar 1–2 kg üzüm toplanmaz ve bitki üzerinde bırakılır. Kırmızı çubuk (Amerikan çubuk) en verimli ve randımanlı anaç olduğu için tercih edilir. 10 yıldan sonra kök başına ortalama 3–4 kg üzüm alınır.
Duyusal ve fiziksel özellikler
Hiç sulama yapılmaması sonucu, üründeki şeker değeri yükselir ve daha güzel ürün ve tat elde edilir. Anaç üzerinde bir veya iki göz kesim yapılır, bağ anaç üzerinde 5–6 tane ırgat (kol) bırakılır. Kıraç arazide sulama yapılmadığından dolayı kaliteli ürün alabilmek adına, “kısa budama” denilen, kol üzerinden 1 veya 2 göz kesim işlemi yapılır.
İlerleyen süreçlerde, anaç üzerinde verimi düşmüş ya da yaşlı kolların testere yordamıyla kesilip budanması yapılır. “Aralama” denilen bu işlem, aralık – ocak aylarında gerçekleştirilir.
Hastalık ve Zararlılarla Mücadele
Bir çeşit mantar hastalığı olan “mildiyö”, yeşil yapraklarda sarı damarlar oluşturur ve fidanın gelişme çağını kısıtlayarak ürün çıkmasını engeller. Mantar ve bakteriyle mücadelede, bordo bulamacı adı verilen ilaçlama yöntemi kullanılır.
500 kök bağ için, 100 litre suya 4 kg bordo bulamacı ve 8 kg kireç karıştırılarak hazır hale getirilen ilaç, sırt tulumbalarına konulur ve mart ayında bağ budaması bittikten sonra, anaçların kesim yerlerinin (çubuk kesilen yerleri) kök kısmında oluşan mantar hastalıklarına karşı ilaçlama yapılır.
İlaçlama özellikleri
Birinci ilaçlamada, 8–12 cm filiz aşamasında iken, nisan ayında bir defa bakır sülfat ağırlıklı olarak kuru kükürtleme işlemi yapılır. 4500 bağ salkımı için 400–450 kg kuru kükürtleme uygulanır. İkinci ilaçlamada, fidan 50–60 cm boylarında iken, haziran ayında bir defaya mahsus bakır ilaçlama yapılır. Üçüncü ilaçlamada ise, salkım çiçek açmadan 1 hafta önce, hazır bordo bulamacı uygulanır ve bunun arkasından kuru kükürtle ilaçlama yapılır.
Bununla birlikte, 500–1000 m rakım aralığında bulunan bağlar için 01–30 temmuz arası “ben düşme (kararma)” dönemi başlar. Bu süreçte, külleme hastalığı, kurt hastalığı ve salkım güvesi hastalıklarına karşı önlem olarak bir defa ilaçlama yapılır. Mantar ve bakteriyel hastalıklar için kükürt uygulanmalıdır ve bu uygulama ayrıca ürünün dayanıklılığını arttırır.
Hasat işlemi
Rakımı 500 m civarında bulunan bağlarda 10–12 ağustosta hasat başlar ve ekim ayı ortasında biter. 500 m civarındaki hava daha sıcak olduğu için üzüm hasadı ilk sıcak noktadaki alanlardan başlar. Rakımı 1000 m civarında olan bağlarda ise 10–12 eylülde hasat başlar ve kasım ayının ilk haftası biter.
Ürün hasadı yapılırken, salkım içerisindeki üzümün kalitesini bozacak küçük ve kuru taneli olanlar makas ile ayıklanır, plastik kasalara istif yapılarak dizilir.
Paketleme ve Satış
Ürünün toplanmasının ardından, plastik kasaların içerisine kâğıt yüzey taban oluşturup, üzümün altı ve üstü örtülecek şekilde sarılarak paketleme yapılır.
Muhafaza koşulları
Kavacık Üzümü, tane ağırlığı 4,85–6,14 g, salkım ağırlığı 800–1000 g, mor-siyah renkte, parlak görünümlü, iri taneli, kalın kabuklu, uygun muhafaza koşullarında dayanıklılığı yüksek olan sofralık bir üzümdür. Herhangi bir depolama faaliyeti yapılmadan, doğrudan satış yapılacak yere gönderilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Kızıldağlar üzerinde ve denizden yaklaşık 30 km uzaklıkta bulunan Kavacık Köyünde yetişen Kavacık Üzümünün kendine has lezzeti, burukluk oluşturmayan ve sevilerek tüketilen tadı; Akdeniz ikliminin yanında bu bölgenin sahip olduğu yükselti ve denize yakınlığından kaynaklanır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
475 tescil numaralı Kavacık Üzümü menşe adı olarak 20 Aralık 2019 tarihinde tescil edilmiştir. Kavacık Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kavacık Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Kavacık Üzümünün coğrafi işaret tescil belgesinde belirtilen özelliklere uygunluğunun denetimi; Karabağlar Belediyesinin koordinasyonunda, Karabağlar Belediyesi, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odasından, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden, Karabağlar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer uzmanın katılacağı 4 kişilik bir denetim mercii tarafından, yılda bir defa ekim – kasım aylarında, şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilecektir.
Denetim esnasında kontrolü yapılacak olan kriterler şunlardır: Tane ağırlığı, Salkım ağırlığı, pH Asitlik, Suda çözünebilir kuru madde. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
