Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir’in Çeşme ve Urla ilçelerinin tescilli köylerinde yetiştirilir. Tatlı, sulu ve aromalı meyvenin sarı kabuğunda yeşil benekler, çiçek ucunda ayna veya mühür denilen yapı bulunur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çeşme Kavunu nedir?
Çeşme Kavunu, üreticilerin kendi meyvelerinden ayırdıkları tohumlarla çoğalttığı yerel kavundur. Tescilli üretim alanı İzmir ili Çeşme ilçesinin Ovacık ve Çiftlikköy’ü ile Urla ilçesinin Nohutalan, Zeytineli, Birgi ve Barbaros köyleri. Tuzlu ve kurak koşullara dayanıklıdır.
Ayırt edici özellikleri
Suda çözünebilir kuru madde miktarı (Briks değeri) % 7,8–9,3 arasındadır.
Erkencidir.
Tuzlu ve kurak koşullara dayanıklıdır.
Denize 10 m yakınlıktaki tarlalarda bile yetişir.
1 gramlık tohum grubunda 20–50 adet tohum bulunur.
Üreticilerin çoğunluğu yetiştiricilik için 2 × 2 m ekim mesafesini tercih eder.
Bolca can suyu verilir.
Tohumlar akşamdan ıslatılır.
Islatılan tohumlar ertesi sabah ocaklara birer tutam (10–15 adet) tohum bırakılır.
Sulama: Çeşme Kavunu genelde sulanmaz.
Zirai mücadele: Kavun üretiminde genel sorunlardan biri olan mantari hastalıklara (külleme, solgunluk, mildiyö vb.) karşı dayanıksızlık Çeşme Kavunu için de geçerlidir.
Bunlarla başarılı bir zirai mücadele için en az iki yıl ara verilerek aynı tarlada kavun üretimi yapılması gerekir.
Bu durumda dekardan 1–1,5 ton ürün elde edilir.
İhtiyaç veya şikâyet halinde her zaman ek denetim yapılabilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Çeşme Yarımadasında geleneksel olarak üretilen ve tüketiciler tarafından aranan tatlı ve aromalı meşhur bir kavundur.
Bitki ve meyve özellikleri
Günümüzdeki üretimi, üreticilerin kendi ürettikleri kavun meyvelerinden aldıkları tohumlar ile gerçekleştirilir.
Çeşme Kavunu meyvesinin en önemli ayırt edici özelliği çok tatlı, sulu ve kendine has bir aroması olmasıdır.
Bitki kökü daima taban suyu ile buluşur.
Çeşme Kavunu meyveleri yuvarlağa yakın (hafif basık, meyve çiçek ucu düz) ve küçüktür.
Olgun meyvede dış meyve kabuğu zemin rengi kanarya sarısı olup üzerinde değişik düzeylerde nefti yeşil noktasal ve kırçıllı seyrek dağılım gösterir.
Meyve üzerinde meyve boyuna çok yüzeysel oluklar mevcuttur.
Her ocağa 2 adet bitki bırakılır.
Ocak başına meyve verim ortalaması 2,9 kg’dır.
Koyu sarı renk
Çeşme Kavunu tohumları uzun, oval-elips şekilli, sarı ve koyu sarı renklidir.
mühür özellikleri
En önemli özelliği de çiçek burnu ucunda “ayna” ya da “mühür” olarak adlandırılan yapının bulunmasıdır.
Bu şekilde tarlalarda dekar başına 200–250 adet ocak oluşturulur.
Tohum ekiminden sonra ekimin üretim metoduna uygunluğu kontrol edilir.
Kol atma dönemine kadar iki kez at pulluğu ile sıra arası işleme yapılır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Çeşme Kavunu Nasıl Yetiştirilir?
Üretim alanı ve toprak hazırlığı
Bu aşamada sürümden hemen önce yanmış ahır gübresi atılır. Ocaklara birer kürek yanmış ahır gübresi konulup toprakla karıştırılır.
Çeşit, fidan veya tohum seçimi
1 g'lık tohum grubunda 20–50 adet tohum bulunur.
Ekim, dikim ve aşılama
- Ekim: ekim zamanı nisan ayının ortaları ile mayıs ayı başıdır. Üreticilerin çoğunluğu yetiştiricilik için 2 × 2 m ekim mesafesini tercih eder. 2–3 gün beklendiğinde toprak ekime hazır hale gelmiş olur.
- Münavebe (ekim nöbeti): Çeşme Kavunu üretiminde bazı toprak kaynaklı patojenler (fusarium vb.) üretimi büyük ölçüde sınırlandırır.
- Bakım: Tohum ekiminden yaklaşık 10 gün sonra çimlenme ve fide çıkışı tamamlanır.
Tohum ekimine kadar yağmur olmaz ve toprak çok kuruysa en fazla 20 cm olacak şekilde yüzeysel bir sürüm yapılır. Tohum ekiminden sonra; ekimin üretim metoduna uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığı, 2.
Bitki gelişimi ve bakım
İklim değişikliğine bağlı yüksek sıcaklıklar görüldüğü durumlarda (gün içinde 30–32 0 C’nin üzerinde seyreden sıcaklıklarda) damla sulama yöntemiyle sulama yapılabilir. Bu sulama uygulaması yüksek sıcaklık değerlerine bağlı olarak değişmekle birlikte meyve tutum döneminden meyve tam iriliğine ulaşıncaya kadar olan süreçte (yaklaşık 1,5 ay) devam eder. Bitkiler iki hakiki yaprak oluşturduğunda ocak çapası sırasında seyreltme yapılır.
Hastalık ve zararlılarla mücadele
Hastalık ve zararlılar ile yerinde ve zamanında uygun entegre mücadele (hastalık, zararlı ve yabancı otların çevre ile ilişkilerini dikkate alarak tüm zirai mücadele metotlarının birbiriyle uyumlu bir şekilde kullanıldığı) önerilmektedir.
Olgunlaşma ve hasat
Hasat döneminde; meyvelerin Çeşme Kavunu özelliklerini taşıyıp taşımadığı kontrol edilecektir.
Yetişme ve hasat dönemi
Bunda sonra hasat dönemine kadar başka bir işlem yapılmaz. Hasat: Hasat olgunluğuna gelen meyveler el ile koparılarak hasat edilir. Genellikle 1–2 seferde hasat tamamlanır. Hasat edildikten sonra kuru ve serin bir yerde asılan meyveler ortalama 6 ay dayanabilmektedir.
Muhafaza koşulları
Depolamaya uygundur. Canlılıklarını normal koşullarda 5–8 yıl muhafaza ederler. Depolama: Taze tüketilen bir kavun olarak kabul edilmekle beraber üreticilerin çoğu kavunların bir kısmını askıya alarak muhafaza eder.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Çeşme Yarımadasının sayılı tarım ürünleri arasında yer alan Çeşme Kavunu yetiştiği coğrafyanın ılık/sıcak iklimine uyum sağlamıştır. Toprak Hazırlığı: Kasım ayında ilk yağmurlardan önce tarlalar pullukla derince (40 cm) sürülür. Nemi korumak için tavı çekilmiş kuru toprak düz bir tahta ile düzeltilir. Toprağı daha iyi kaldırabilmesi için tohumlar bir arada kalacak şekilde aynı noktaya bırakılır. Ekilen tohumların üzeri 4–5 cm kalınlığında ince toprakla ve hafifçe bastırılır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
651 tescil numaralı Çeşme Kavunu menşe adı olarak 20.01.2021 tarihinde tescil edilmiştir. Çeşme Kavunu ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Çeşme Kavunu ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, İzmir Büyükşehir Belediyesi koordinasyonunda ürün konusunda yetkin temsilcilerden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. İhtiyaç duyulduğunda veya Şikâyet hâlinde ilave denetim yapılır.
Uzman desteği ve hakların korunması
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür. Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
