Coğrafi işaretli ürün · Şanlıurfa
Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesinde yetiştirilir. Yaklaşık 8 kg ağırlığındaki silindirik meyvesi çok açık yeşil ve dar çizgili kabuklu, kırmızı etlidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karaköprü Tat Karpuzu nedir?
Karaköprü Tat Karpuzu, yerel bir karpuzdur; Şanlıurfa ili Karaköprü ilçesinde yetişen ve kabakgiller familyasından olan tek yıllık karpuz (Citrullus lanatus) bitki türünden elde edilir.
Ayırt edici özellikleri
Yumurtalıkta tüylülük gözlenir.
Bitki ve meyve özellikleri
Karaköprü Tat Karpuzunun bitkisi kol atarak gelişir.
Yaprak ayası uzunluğu 10–18 cm, yaprak ayası genişliği ise 7–11 cm arasında değişir.
Yaprak ayası rengi yeşil, renk yoğunluğu koyudur.
Yaprak parçalılık derecesi ilk çiçekten sonra derin, bitkinin üçüncü ana yaprağının kenarının yarılması da derindir.
Yaprak ayası kabarcıklı olup kenarda dalgalanma ve benekli yapı görülür.
Yaprak sapının uzunluğu 4–5 cm’dir.
Çiçeklerin durumu monoik, yani tek evciklidir.
Erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde farklı yerlerde bulunur ve erselik çiçekler yoktur.
Yüksek sıcakta ve genel olarak susuz koşullarda yetiştirilen Karaköprü Tat Karpuzunun meyve kaide kısmı düz- yuvarlak, meyve alt ve üst kısımlarındaki çukurluk yüzeysel, meyve uç kısmı ise düzdür.
Karaköprü Tat Karpuzunun meyve ağırlığı yaklaşık 8 kg’dır.
Meyvenin uzunlamasına kesiti silindiriktir.
Meyve kabuğunun zemin rengi yeşil, kabuğun yeşil renk yoğunluğu ise çok açık yeşildir.
Meyve kabuğunda dar çizgiler bulunur.
Meyve dış kabuk kalınlığı ise 16,2 (±2,4) mm’dir.
Karaköprü Tat Karpuzunun meyvesi damarlı ve damar yoğunluğu zayıftır.
Meyve ana et rengi kırmızı olup ortalama renk kroma (C) değeri 28,8, renk hue (h) değeri ise 34,4’tür.
Biçim ve ölçüler
Dişi çiçeğin taç yaprağının uç şekli keskin olup, yumurtalığın uzunluğu 2–3 cm, eni ise 0,5–0,8 cm arasındadır.
Karaköprü Tat Karpuzunun tohumunun 1000 dane ağırlığı 1445–1460 mg, tohum boyu yaklaşık 15 mm, tohum eni ise yaklaşık 8 mm’dir.
Bu çizgilerin yeşil renk yoğunluğu çok açıktır.
Tohumda kabuk zemin rengi krem veya siyah renk tonlarında değişkenlik gösterir.
Hammadde ve bileşim
Geççi bir karpuz olan Karaköprü Tat Karpuzu, kendi çekirdeklerinin bir sonraki sezonda tohumluk olarak kullanılması suretiyle yetiştirilir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Karaköprü Tat Karpuzu Nasıl Yetiştirilir?
Ekim ve çimlendirme
Karaköprü Tat Karpuzunun tohumları, mayıs ayının son haftasında ekilir. Ekim yapılacak alan, ekimden birkaç gün önce sıra arası 3 m olacak şekilde sürülür. Tohumlar arasında 3 adım mesafe bırakılır.
Gübreleme işlemi
Yüksek sıcaklığa ve kuraklığa dayanıklı olan karpuzlar, susuz koşullarda ve gübre verilmeden yetiştirilir.
Sulama ve çapalama
İlk bitki çıkışlarından sonra sıra arası çapalama yapılır, sıra üzeri havalandırılır. Ekimden 45 gün sonra, temmuz ayının ilk yarısında yaprak biti için ilaçlama yapılır.
Hasat işlemi
İlk ürünün hasadı ağustos ayında başlar ve hasat süresi, kasım ayına kadar devam eder.
Yetişme ve hasat dönemi
Kurak koşullarda ana gövdenin uzunluğu, meyve hasadı zamanında orta seviyelere ulaşır.
Muhafaza koşulları
Ürünün muhafazası
Karaköprü Tat Karpuzu, 2–8 °C sıcaklık ve % 70–85 nem koşullarına sahip olan havalandırmalı ve karanlık depolarda muhafaza edilir.
Temiz, kuru veya kuru saman ile kaplı raflarda veya alanlarda da depolanabilir.
Tohumların saklanması
Geççi bir karpuz olan Karaköprü Tat Karpuzların çekirdekleri, bir sonraki sezon tohumluk olarak kullanılmak üzere kurutulup kâğıt veya bez torbalara konulup serin ve karanlık bir yerde saklanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Geçmişi eskiye dayanan ve önceleri yetiştirildiği mahallenin Tatburç olan adıyla anılan Karaköprü Tat Karpuzu; nüfuz sahibi kişilere ve taziye ziyaretlerine gidilirken hediye olarak götürülür ve tadı nedeniyle “kurabiye karpuzu” olarak da bilinirdi.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1096 tescil numaralı Karaköprü Tat Karpuzu menşe adı olarak 28 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Karaköprü Tat Karpuzu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karaköprü Tat Karpuzu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Karaköprü Belediyesinin koordinasyonunda ve Karaköprü Belediyesi, Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden konuda uzman birer kişi olmak üzere toplam 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler; ağustos ve ekim aylarının ikinci yarılarında olmak üzere düzenli olarak yılda en az iki kere, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet olması durumunda her zaman yapılır.
Denetime ilişkin masraflar, denetlenen tarafından karşılanır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Karaköprü Tat Karpuzunun bitkisel, tohum ve meyve özelliklerine uygunluğu. Gerek duyulan durumlarda fizikokimyasal özellikler bakımından analiz yapılır. Üretim metoduna uygunluk. Hasatın uygunluğu. Karaköprü Tat Karpuzunun ve tohumluklarının muhafaza koşullarının uygunluğu. Karaköprü Tat Karpuzu ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
