Coğrafi işaretli ürün · Denizli
Denizli’nin Kale ilçesindeki Akçay Havzasında yetiştirilen iri ve kalın etli biberdir. Hafif yeşilimsi saman sarısı meyveleri genellikle tatlımsı acıdır; taze, kurutulmuş ve işlenmiş olarak tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kale Biberi nedir?
Kale Biberi, Denizli’nin Kale ilçesinde yetiştirilen, kalın etli, iri ve saman sarısı hafif yeşilimsi meyvelere sahip biberdir.
Taze, kızartmalık, salçalık, toz veya pul biber, közlenmiş ve kurutulmuş olarak değerlendirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sıcaklık ve işlem koşulları
Kimyasal analiz tablosu 2009 yılı mahsulüne aittir; yeşil ve kurutulmuş Kale Biberi ayrı sütunlarda gösterilir.
Sicildeki özellikler tablosu
Sicil belgesindeki değerler ve birimler korunmuştur. Sütun başlıkları gerektiğinde okunabilirlik için düzenlenmiştir.
Bitki ve meyve yapısı
Bitki dik ve kuvvetli büyür; boyu 50–60 cm’dir. Yapraklar diğer fidan çeşitlerine göre daha geniş, damar araları dalgalı, dallanma normaldir. Sağlıklı ürün oluşturur.
Meyveler genellikle iki veya üç parçalı, iki veya üç damarlıdır. Yağ oranı iyi ve gözenekleri fazla olduğundan kurutmaya elverişlidir. Yuvarlak biber tipinde, kalın etli ve iyi kalitededir. Ortalama ağırlık 125–150 g, çap 50–60 mm, boy 15–20 cm’dir.
Çekirdekler orta irilikte ve sapa sıkı bağlıdır. Acı ve tatlı çeşitleri bulunmakla birlikte genelde tatlımsı acıdır. Kendine döllenebilir; yabancı döllenme olasılığı da vardır. Çiftçi koşullarında dekara yaklaşık 4 ton, iyi bakımda 8–10 ton verim alınabilir.
Botanik sınıflandırma
Sicilde familya Solanaceae, cins Capsicum, tür annum ve varyete grossum olarak verilir.
Duyusal ve fiziksel özellikler
- Fide: Hipokotilde antosiyan oluşumu: YOK
- Bitki Duruşu: YARI DİK
- Bitki Gövde uzunluğu (kotiledonlarla ilk çiçek arası): ORTA
- Bitki Boğum arası uzunluğu: ORTA
- Bitki Boğum seviyesinde antosiyan oluşumu: VAR
- Bitki Boğum seviyesinde antosiyan oluşumunun yoğunluğu: ORTA
- Yaprak Uzunluğu: UZUN
- Yaprak Genişliği: GENİŞ
- Yaprak rengi YEŞİL
- Yaprak kenarında Dalgalanma: HAFİF
- Yaprak kabarıklığı: ZAYIF
- Yaprak sapı uzunluğu: ORTA
- Meyve olumdan önceki rengi: SARIMSI
- Meyve olgunluk öncesi yeşil renk yoğunluğu: ORTA
- Meyve duruşu: DİK-YATAY-SARKIK
- Meyve Uzunluğu: UZUN
- Meyve çapı: ÇOK KÜÇÜK
- Meyve uzunluk/çap oranı: ORTA
- Meyve uzunlamasına kesitinin şekli: ÜÇGEN
- Meyve dalgalılık: VAR
- Meyve enine kesitinin şekli: ÜÇGEN
- Meyve olumda renk: PORTAKAL KIRMIZI
- Meyve olumda rengin yoğunluğu: ORTA
- Meyve parlaklık: KUVVETLİ
- Meyve sap çukuru: VAR
Hasat ve olgunlaşma
- Meyve sap çukurunun derinliği: NORMAL
- Meyve uç şekli: YUVARLAK
- Meyve yüzeyin yapısı: DÜZGÜN
- Meyve tohum odacıklarının ortalama sayısı: ÜÇ
- Meyve tohum odacıkları arasındaki yivlilik: NORMAL
- Meyve et kalınlığı: ORTA KALIN
- Meyve tadı: AZ ACI
- Plasenta büyüklüğü: BÜYÜK
- Sap uzunluğu: ORTA
- Sap Kalınlığı: ORTA-KALIN
- Kaliks (görünüş): Örtüsüz
- Çiçeklenmeye başlama zamanı: ORTA – GEÇ
- Olgunlaşma zamanı: ORTA – GEÇ
Nasıl yetiştirilir?
İklim İsteği
Kale Biberi ılık ve sıcak mevsim sebzesidir. Soğuklara karşı hassastır. Yetiştirme evrelerinde sıcaklık “0” ın altına düştüğünde tamamen ölür. Bu nedenle yastıklarda yetiştirilen fidelerin ilkbaharda don tehlikesinin tamamen kalktığı dönemde dikilmesi uygundur.
Toprak İsteği
Kale Biberi oldukça derin, su tutma kabiliyeti yerinde, besin ve organik maddece zengin bahçe toprağı denilen tınlı topraklarda yetiştirilmektedir. Dikim yapılacak tarlaya sonbahar döneminde keçi gübresi atılması uygundur.
Yetiştirilmesi özellikleri
Tohumlar sıcak yastıklara Şubat-Mart aylarında ekilir. Yeterli büyüklüğe ulaşan fideler Nisan- Mayıs aylarında tarlaya şaşırtma yapılarak dikilir. Biber genelde sıra arası 60–80 cm, sıra üzeri 15–25 cm olacak şekilde dikilir. Dikim esnasında fideler baskı aleti ile yeterli büyüklükte açılan çukurlara yerleştirilerek toprakla kapatılarak arkasından can suyu verilir.
Bakımı özellikleri
Gübreleme: Biber yetiştirilecek toprağa sonbaharda 3 tonda yanmış hayvan gübresi verilir. Dikimle birlikte fosforlu gübrenin tamamı, azotlu gübrenin ise yarısı toprağa karıştırılarak verilmelidir. Azotlu gübrenin diğer yarısı ilk sulamadan önce verilmelidir. Azotlu gübre 15 kg/da, fosforlu gübre 10 kg/da miktarında saf olarak toprağa verilmelidir. Sulama: Dikimden itibaren meyve tutumuna kadar 7–10 gün arayla sulanır. Meyve tutumundan sonra 2–3 günde bir sulanmalıdır.
Hasat ve hasat sonrası işlemler
Sulama sonu ve hasat
Eylül ayı sonu Ekim ayı başında sulamalara son verilmelidir. Damla sulamada bitki üniformite göstermekte ve verim artmaktadır. Hasat: Temmuz sonunda hasada başlanıp, genelde ekim ayı ortalarında hasat son bulur. Toplam 6–10 defa hasat yapılır. Hasat işlemi genelde haftada bir gerçekleştirilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Kale Biberinin coğrafi sınırı Denizli ili Kale ilçesi ve köyleridir; Alanyurt, Demirciler, Gökçeören, Habibler ve Özlüce özellikle belirtilir. Akçay Havzasındaki bu köylerin mikrokliması, ürünün gelişimi ve ayırt edici özellikleriyle ilişkilendirilir.
Akçay Havzasının etkisi
Kale Biberi yörede mikroklima gösteren Alanyurt, Demirciler, Gökçeören, Habibler ve Özlüce köylerini kapsayan (Akçay Havzası) lokal bölgede yetiştirilebilmektedir. Bu bölge dışında üretim yapılmaya çalışılmış yeterli gelişim göstermemiştir. Diğer bölgelerde verim daha az olmakta ve ayırt edici özellikleri kaybolmaktadır.
Nasıl değerlendirilir?
Kale Biberi yöremizde yetiştirilen sebzeler arasında en çok tüketilenlerden birisidir. Taze, kızartma, salça, toz biber, pul biber, közleme, kurutulmuş (kızartma ve haşlama) olarak tüketilmektedir.
Yöresi, geçmişi ve üretim geleneği
Kale Biberinin kesin kökeni bilinmemektedir. Sicil, Kale ve yöresinde yaklaşık yüz yıldır üretildiğini belirtir; bu süre belgenin dönemine ait tarihî anlatımdır.
Tescil ve denetim bilgileri
Kullanım biçimi markalamadır. Portal kaydı ve sicilin kapak sayfası 139 tescil numarasını doğrular; portal tescil tarihi 11.02.2010’dur. Belgenin ikinci sayfasında farklı olarak 129 ve 06.01.2011 yazılıdır. Bu belge içi çelişki korunmuş, künyede güncel portal esas alınmıştır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
139 tescil numaralı Kale Biberi menşe adı olarak 11.02.2010 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 18.12.2008 tarihinden itibaren geçerlidir.
Sicildeki denetim düzeni
Kale Kaymakamlığı başkanlığında Kale Belediyesi, İlçe Tarım Müdürlüğü, Kale Ziraat Odasının görevlendirdiği en az birer uzman kişiden oluşan denetim komisyonu oluşturulacaktır. Komisyon biri Temmuz- Ağustos aylarında olmak üzere yılda 2 kez arazi ve ürün üzerinde denetimlerini gerçekleştirecektir. Denetimlerde yetiştirilen biberlerin kendine has özelliklerini gösterip göstermediği incelenecektir. Biberin rengi, boyutu, çap genişliği, ağırlığı ve tadının kendine has özelliklerde olmasına dikkat edilecektir.
Ayrıca ürün hakkında yapılan şikâyetlerde denetim yapılacaktır. Yılda bir defa yapılan yarışma ile Kale Biberinin kendine has özelliklerini gösteren ürünlerin yetiştirilmesi teşvik edilecektir.
