Coğrafi işaretli ürün · Isparta
Göller yöresinin Isparta güllerinin damıtılması ve gülyağının ayrılmasıyla elde edilen aromatik sudur. Renksiz, berrak veya çok hafif bulanıktır; hafif gül kokusu ve karakteristik acımsı lezzeti vardır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Isparta Gül Suyu nedir?
Isparta Gül Suyu; coğrafi işaret olarak 83 sayı ile tescilli Isparta Gülünün petal yapraklarının distilasyonu ile üretilen renksiz, berrak veya çok hafif bulanık, içinde tortu ve yabancı madde bulunmayan, hafif gül kokulu ve karakteristik acımsı lezzete sahip üründür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Gül türü ve aromatik su
Isparta Gülünde koku moleküllerinin sentezlendiği yerler çiçeğin petal yapraklarındaki epidermis hücreleridir.
Isparta Gül Suyu üretiminde kullanılan tür kültürü yapılan ve Isparta Gülü olarak bilinen Rosa damascena Mill.’dir.
Bitkisel kaynak: Rosa damascena Mill.
Kullanılan bitki kısmı: Taze gül çiçekleri.
Üretim yöntemi: Su distilasyonu ile üretilen aromatik su; uçucu yağla aynı ürün değildir.
Uçucu yağ ve fiziksel değerler
Isparta Gül Suyunun uçucu yağ oranı en az %0,05’tir.
Su distilasyon yöntemi ile toplama zamanına ve fabrikada bekleme süresine göre 3–4 ton taze çiçek damıtıldıktan sonra yaklaşık 2 ton Isparta Gül Suyu üretilir.
Renk verici madde içermez. pH düzeyi 5,5–7,0; asitlik sayısı en çok 0,4; 20 °C’de yoğunluğu 0,995–0,999 aralığındadır.
Taze çiçeğin hızla damıtılması
Hızlı damıtmayı kolaylaştıran, gül tarlalarına yakın fabrikalar ürün kalitesine katkı sağlar.
5–10 Mayıs ve 1 Temmuz arasındaki çiçeklenme sezonu boyunca her sabah erken saatlerde (05:00–10:00) toplanan Isparta Gülü çiçeklerinin distile edilmesi sonucu Isparta Gülyağı ayrıldıktan sonra kalan aromatik su, Isparta Gül Suyudur.
Hasattan sonra damıtmanın gecikmesi, uçucu yağ verimi ve kalitesinde önemli kayıplara yol açar.
Nasıl üretilir?
Çiçek hasadı ve hızlı taşıma
Isparta Gülünün çiçekleri hasat edildikten hemen sonra damıtılmalıdır.
Gül bahçelerinde çiçeklenme düşük rakımlı yerlerde 5–10 Mayıs tarihinde başlarken, rakım artışına paralel olarak yüksek rakımlı yerlerde temmuz ayı başında son bulur. Yaklaşık 40–50 gün süren çiçeklenme periyodu boyunca her sabah saat 5'ten 10'a kadar çiçekler elle tek tek, yumurtalığın altından kırılarak toplanır. Toplanan taze gül çiçekleri çuvallara konarak hızlı bir şekilde damıtılmak üzere gül yağı fabrikalarına taşınır.
Köylü tipi imbikte ilk ve ikinci damıtma
Coğrafi sınırda gül çiçeklerinden gül yağının üretimi, köylü tipi ve fabrika (endüstriyel) tip olmak üzere iki yöntemle gerçekleştirilir. Köylü tipi gül yağı; imbik adı verilen basit distilasyon kazanlarında su distilasyonu yöntemi ile üretilir.
Bu yöntemde imbik içerisine 15 kg taze gül çiçeği konur ve üzerine 45 litre su ilave edilerek iki saat süreyle kaynatılır. 15 litre distilat alınarak distilasyon işlemi bitirilir. Art arda aynı şekilde 3 distilasyon yapıldıktan, yani toplam 45 kg çiçek işlendikten sonra, toplanan toplam 45 litre distilat, imbikte tekrar bir distilasyona tabi tutulur.
İşlem sonunda 15 litre distilat alındıktan sonra, üzerinde çok ince tabaka halinde biriken gül yağı ayrılır. Çiçek kaynatıldıktan sonra elde edilen distilat ve bu distilatların yeniden distile edilmesiyle elde edilen konsantre distilatlar, Isparta Gül Suyu olarak değerlendirilir. Fabrika (endüstriyel) tipi gül yağı ise büyük kapasiteli kazanlarda yine su distilasyonu ile üretilir. Gül yağı fabrikalarında kazanlara 500 kg çiçek ve 1,5 ton su konur.
Fabrika kazanı ve buharla damıtma
Çiçek: su oranı genelde 1:3’tür. Çiçekler, kazanın aşırı ısınan alt kısmıyla doğrudan temas etmemesi için, alttan 10 cm yukarıya monte edilmiş ızgara üzerine dökülür. Buhar kazanlarında üretilen buhar ile kazandaki su kaynatılarak distilasyon başlatılır ve yaklaşık 1,5–2 saat süren distilasyon işlemi sonunda 500 litre kadar distilat elde edilir.
İlk kaynatma sıcaklığı; ilk başta uygulanacak sıcaklıkların yüksek olması, çiçeklerdeki çok uçucu olan değerli koku maddelerinin, daha yoğunlaşma başlamadan kaybedilmesine neden olabileceği için düşük tutulmalıdır. Diffüzyon yoluyla çiçek petallerinden ayrılan uçucu yağlar, su buharıyla birlikte kazanın üst kısmında yer alan ve kondensere açılan borudan sürüklenir. Distilasyon süresi boyunca kondenser sıcaklığı 35 º C’de tutulur. Bu sıcaklık, mumsu maddelerin katılaşmasını engellemek bakımından önemlidir.
Florentinde birinci yağın ayrılması
Distilat, kondenserin altındaki 500 litre hacimli florentin kabında birikir. Florentin kabının cam fanusunda, açık yeşil renkte gül yağı toplanmaya başlar. İlk distilasyon sonucu elde edilen yağa ‘birinci yağ’ veya ‘çiçek yağı’ adı verilir.
Veronika sistemi ve gül suyunun elde edilmesi
Florentin kabında birinci yağın altında kalan yağ altı suyu gün boyunca büyük tanklara basılır, daha sonra yağ altı suyu buhar üretim ünitesi, distilasyon kolonu ve çift yollu soğutucu kulesinden meydana gelen Veronika sistem adı verilen 3000 litre hacimli paslanmaz çelik bir kazanda distile edilir. İkinci distilasyon sonunda elde edilen “ikinci yağ” veya “su yağı” ayrıldıktan sonra geriye kalan distilat, Isparta Gül Suyudur.
Nasıl saklanır?
Ambalajlanan Isparta Gül Suyu serin ve doğrudan güneş ışığı almayan ortamda muhafaza edilir.
Yöreyle bağı nedir?
Gül bitkisi hafif kumlu, tınlı, milli, derin ve süzek, organik maddesi bol olan toprakları daha iyi yetişir. Isparta Gülü coğrafi sınırı havadar, bol ışıklı arazileri kapsar ve ilkbahar aylarında kurak, don ve kırağı gibi olayları olmayan, çiçeklenme zamanında ise çiğ düşen iklime sahiptir. Coğrafi sınırın bu iklim ve toprak özellikleri, Isparta Gülünün uçucu yağ verimini ve kalitesini olumlu yönde etkiler.
Özellikle çiğ düşmesi gülde yağ verimini ve randımanını artırır.
Coğrafi sınır Isparta ve Denizli illeri; Burdur’un Merkez ve Ağlasun ilçeleri; Afyonkarahisar’ın Dazkırı, Dinar ve Başmakçı ilçeleridir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kaydı ve işaret kullanımı
Isparta Gül Suyu ibareli logo, hologram etiket şeklinde uygulanır.
899 tescil numaralı Isparta Gül Suyu menşe adı olarak 20 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Isparta Gül Suyu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Isparta Gül Suyu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve kontrol kapsamı
Denetimleri Isparta Ticaret Borsası koordine eder. Denetim mercii; Isparta Ticaret Borsası, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Gül ve Aromatik Bitkiler Araştırma ve Uygulama Merkezi ile Süleyman Demirel Üniversitesi Doğal Ürünler Araştırma ve Uygulama Merkezinden uzman birer üyenin katıldığı üç kişiden oluşur. Yılda bir kez düzenli, ihtiyaç veya şikâyet halinde her zaman denetim yapılır.
Denetimler, üretimin gerçekleştirildiği Isparta Gülünün hasat dönemi olan mayıs-temmuz aylarında gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere ve bu kriterlerin denetim şekillerine aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan güllerin, coğrafi işaret olarak tescilli Isparta Gülü olmaları. Bu konudaki denetim için müstahsil makbuzları ve üretici avansları dikkate alınır. Üretim metoduna uygunluğu. Üretim tesisinden alınan gül suyu numunelerinin uçucu yağ, pH, asitlik sayısı ve yoğunluk bakımından yapılan analizlerinin uygunluğu.
Bu analizler Süleyman Demirel Üniversitesi Doğal Ürünler Araştırma ve Uygulama Merkezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Yenilikçi Teknolojiler Araştırma ve Uygulama Merkezi, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Anadolu Üniversitesi Bitki, İlaç ve Bilimsel Araştırmalar Merkezi veya Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Gül ve Aromatik Bitkiler Araştırma ve Uygulama Merkezinde yaptırılır.
Isparta Gül Suyunu şişeleyerek piyasaya arz eden firmalardaki ürün partilerinden alınan numunelerin uçucu yağ, pH, asitlik sayısı ve yoğunluk bakımından yapılan analizlerinin uygunluğu. Bu firmalar denetim sırasında ayrıca, ürünü temin ettikleri üreticilerden aldıkları faturaları denetim merciine ibraz ederler. Isparta Gül Suyu ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
