Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da yetiştirilen kişniş bitkisinin taze yeşil yapraklarından elde edilir. Yemek, çorba ve salatalarda lezzet verici olarak kullanılır; taze tüketimin yanında iri salamura tuzuyla kavanozlanarak da saklanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Aşotu nedir?
Erzurum Aşotu, maydanozgiller (Apiaceae) familyasındaki kişniş bitkisinin (Coriandrum sativum L.) taze yeşil yapraklarından elde edilen yöresel üründür. Yemek, çorba ve salatalarda lezzet verici olarak kullanılır. Yapraklar taze tüketilebildiği gibi tuzlanarak da saklanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Erzurum Aşotu, %0,3–1,6 oranında uçucu yağ içerir.
Bitkinin yaprakları ve besin bileşenleri
Bitkinin yaprakları kullanılır. Yıllık bir bitki olan aşotu; 30–80 cm arasında boylanır, tüysüz ve otsudur. Maydanozgillerden olan aşotu yeşildir, yaprakları maydanoza benzer. Yaprakları parçalı ve genellikle 3 lopludur. Alt yapraklar saplı, orta yapraklar sapsızdır. Erzurum Aşotunun tohumları yaklaşık olarak %30 protein, yaprakları ise 160 mg/100 g’ın üzerinde askorbik asit (C vitamini) ve 12 mg/100 g’ın üzerinde karoten (A vitamini) içerir. Bitkinin ticari olarak kullanılan kısımları taze yeşil yapraklarıdır.
Uçucu yağ bileşenleri
Uçucu yağında 20’den fazla bileşen vardır. %60–80 linelool, %3–5 geraniol, % 1–5 geranil asetat, % 1–5 borneol, % 1–5 ise α-pinen, boreni lasetat, citronellol ve kamfor bulunur.
Erzurum Aşotu Nasıl Yetiştirilir?
Ekim dönemi
Erzurum Aşotu mart- nisan aylarında ekilir.
Sulama, olgunlaşma ve hasat
Tohumun su isteği azdır, 3–4 günde bir sulama yapılır. Tohum toprağa dikildikten 90 gün sonra olgunlaşmaya başlar. Bitkinin hasadı, yaz mevsiminde yapılır.
Yaprakları ayıklama ve yıkama
Taze olarak toplanan aşotular ayıklanıp yıkanır.
Yaprakları süzme ve doğrama
Suyunun süzülmesi için 1 saat bekletildikten sonra ince doğranır.
Tuzlayarak kavanozlama
300 g Erzurum Aşotu, 100 g iri salamura tuzuyla tuzlanır ve 500 g’lık cam kavanozlara doldurulur.
Erzurum Aşotu Nasıl Hasat Edilir?
Mart-nisan aylarında ekilen aşotu, 90 günde olgunlaşarak yaz mevsiminde hasat edilir.
Muhafaza koşulları
Tuzlanıp kavanozlanan Erzurum Aşotu, sicilde 4 °C’de kullanım sıklığına bağlı olarak 12 ay muhafaza edilebilen ürün olarak tanımlanır. Bu süre taze yaprağın raf ömrü olarak verilmemiştir.
Coğrafi bağ ve üretim sınırı
Coğrafi sınır Erzurum ilidir. Tarım, az yağış alan kuru ve kireççe zengin topraklarda yapılır. Sicilin bitki tanımında “tohum kısımları toprak altındadır” ifadesi yer alır; bu ifade kaynak yazımı olarak aktarılmıştır.
Tarihçe ve kültürel bağ
Coğrafi sınırda kişniş, “aşotu” olarak adlandırılır ve coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1220 tescil numaralı Erzurum Aşotu menşe adı olarak 12 Eylül 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Aşotu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzurum Aşotu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde, Erzurum Ticaret Borsası, Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Atatürk Üniversitesi Turizm Fakültesinin Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümünden konuda uzman birer üyenin katılımı ile oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ile Erzurum Aşotu ibaresi, logosu ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Ayrıca gerekli görülmesi halinde Erzurum Aşotunun uçucu yağ oranlarının uygunluğu denetlenebilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
