Coğrafi işaretli ürün · Erzincan
Erzincan’da geven ve diğer yöre çiçeklerinin nektarından üretilir. Başlıca polen kaynağı gevendir; hafif kokuludur ve keskin bir aroması yoktur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzincan Geven Balı nedir?
Erzincan Geven Balı; belirtilen coğrafi sınıra özgü bitki örtüsündeki çok yıllık bir bitki olan geven ve diğer çiçekli bitkilerden salgılanan nektarların, arılar tarafından toplanmasıyla üretilen bir arı ürünüdür.
Ayırt edici özellikleri
Bitki örtüsü ve polen profili
Tablo Yoğun geven poleni içeren ballar açık sarı renge sahiptir.
Geven polen yoğunluğu değerlendirmesi azaldıkça balın rengi açık amber rengini alır.
Erzincan Geven Balında; geven poleni mevcudiyeti melissopalinolojik analizlerde diğer bir özellik olarak ön plana çıkar.
Erzincan Geven Balının polen içeriğine aşağıda yer verilmektedir.
Primer polen Sekonder polenler Diğer polenler (Eser miktarlarda) Salix spp., Cistaceae, Trifolium Astragalus subs. (Fabaceae) Rosaceae (%10–12) spp., Thymus spp., Papaveraceae, En az %50 Asteraceae (%2–5) Onobrychis spp.
Tat Acılık: Acılık hissi oluşturmaz. Değerlendirmesi Aroma yoğunluğu: Diğer monofloral ballara kıyasla daha azdır.
Erzincan ilinde yetişen geven bitkileri genellikle yastık biçiminde kümeler oluşturur.
Nektarlı olan gevenlerin çiçekleri, nektarı az olanlara göre daha gösterişlidir.
Erzincan ilinde geven bitkisinin yayılış alanları incelendiğinde, özellikle doğal step alanları ile lokalize olduğu görülür.
Geven bitkisinin çiçeğinin nektarı, genellikle çiçeğin derin bölgesinde yer alır.
Tablo-1: Erzincan Geven Balının organoleptik özellikleri
Sicil belgesinin sayfa 2 üzerinde yer alan erzincan geven balının organoleptik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Görünüş değerlendirmesi | Renk: Şeffaf bir algıya yakın olmakla birlikte, polen yoğunluğuna bağlı olarak değişkenlik gösterir. Yoğun geven poleni içeren ballar açık sarı renge sahiptir. Geven polen yoğunluğu azaldıkça balın rengi açık amber rengini alır. |
|---|---|
| Koku değerlendirmesi | Koku yoğunluğu: Hafif koku yapısına sahiptir. Ortama yayılmayan ancak yaklaşıldığında algılanan hafif bir kokuya sahiptir. |
| Tat değerlendirmesi | Tatlılık: Yumuşak bir yapıya sahiptir. Rahatsız edici tatlı yoğunluğu bulunmaz. Asitlik: Boğazı yakmayan bir asitlik yapıya sahiptir. Acılık: Acılık hissi oluşturmaz. Aroma yoğunluğu: Diğer monofloral ballara kıyasla daha azdır. Aromanın tanımlanması: Mineral yapısı nedeniyle keskin bir aromaya sahip değildir. |
| Fiziksel karakteristikler | Kristalleşme oranı: Nem oranının çok düşük olması nedeniyle kristalleşme oranı da düşüktür. |
Tablo-2: Erzincan Geven Balının fizikokimyasal özellikleri
Sicil belgesinin sayfa 2 üzerinde yer alan erzincan geven balının fizikokimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Dikeni bulunan gevenlerin yaprakları tüysü, yaprakçıkları oval ve sivri uçludur.
Genellikle öbekler halinde toplanmış beyaz, sarı, mor ya da pembe çiçekleri bulunur.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Sicil tablosunda geven (Astragalus) poleni için en az %50 koşulu vardır. Bu alt sınır sekonder polen oranlarıyla karıştırılmaz.
Geven ve diğer çiçekli bitkilerden elde edilir; primer kaynak geven, sekonder kaynaklar arasında gülgiller ve papatyagiller bulunur.
Yörenin bitki örtüsüne özgü hafif kokuludur; keskin bir aroması yoktur.
Çeşitlere göre renk ve polen özellikleri
Erzincan Geven Balının organoleptik özellikleri Renk: Şeffaf bir algıya yakın olmakla birlikte, polen yoğunluğuna bağlı olarak değişkenlik Görünüş gösterir.
Şeffaf görünümlü ve sarı tonlarındadır. Geven poleni yoğun olduğunda açık sarı, yoğunluk azaldığında açık kehribar renk alır.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Asitlik: Boğazı yakmayan bir asitlik yapıya sahiptir.
Kristalleşme özellikleri
Fiziksel Kristalleşme oranı: Nem oranının çok düşük olması nedeniyle kristalleşme oranı da karakteristikler düşüktür.
Nispeten geç kristalleşen, kıvamlı ve akışkan bir yapıdadır.
Nispeten geç kristalleşir; organoleptik tabloda kristalleşme oranı düşük olarak tanımlanır.
Görünüm ve duyusal özellikler
Koku Koku yoğunluğu: Hafif koku yapısına sahiptir.
Ortama yayılmayan ancak yaklaşıldığında değerlendirmesi algılanan hafif bir kokuya sahiptir.
Tatlılık: Yumuşak bir yapıya sahiptir.
Rahatsız edici tatlı yoğunluğu bulunmaz.
Aromanın tanımlanması: Mineral yapısı nedeniyle keskin bir aromaya sahip değildir.
Tatlılığı yumuşaktır; acılık hissi oluşturmaz ve boğazı yakmaz.
Kıvamlı ve akışkandır.
Arı ırkları
Erzincan ilinde nektar toplamaya elverişli ve bölge iklimine adapte olabilen arı ırkları tercih edilir.
Çoğunlukla Kafkas arısı (Apis mellifera caucasica) ve Anadolu arısı (Apis mellifera anatoliaca) kullanılır.
Nasıl üretilir?
Kovanlar ve koloni bakımı
Erzincan Geven Balı; süzme bal ve petekli bal şeklinde üretilir ve tüketiciye arz edilir. Üretiminde; gıda katkı maddeleri de dâhil olmak üzere hiçbir gıda bileşeni ve dışarıdan ilave bir madde katılamaz. Erzincan Geven Balı; sabit arıcılık veya göçer arıcılık faaliyetleri şeklinde üretilir. Ekim ayında kışlık bakımları tamamlanmış kovanlarda, ağustos ve eylül aylarında bal hasadı gerçekleştirilir.
Zararlı mücadelesi, ilaç kullanımı vb. Konularda prospektüslerde belirtilen talimatlara uyulur ve asgari teknik ve hijyen şartlarına riayet edilir. Bölge arıcıları genellikle kapalı alanlarda kışı geçirttikleri arılıklarının normal iklim koşullarında beslenmesini, bölge florasından elde edilen ballarla ya da şeker-su karışımı ile gerçekleştirir. Arıcılar, bahar dönemi çalışmalarına mart ayında başlar. Kovandaki besin durumu, ana arı ve yumurtlama durumu, işçi arı sayısı, kovanda hastalık olup olmadığı kontrol edilir.
Hasat ve olgunlaşma
Kovanda dip tahtalarının bakım ve temizliği yapılır, uygun olmayan kısımları değiştirilir. Arılıkların araziye yerleştirildikleri dönem mayıs ve haziran aylarıdır. Arılar nektar toplamaya başladıktan sonra, hiçbir şekilde ilave besleme yapılmaz. Hasat işlemlerinin ağustos-eylül ayı içinde tamamlanması beklenir. Hasat, iklim koşullarına bağlı olarak temmuz ayında da yapılabilir. Hasat dönemi geldiği zaman arıcılar, konakladıkları arılıkta hasada başlar.
Süzme işlemi, genelde arılıklarda olmak üzere gıda ile temasa uygun süzme makineleri ile gerçekleştirilir. Süzülen ballar, arıcı tarafından gıda ile temasa uygun dinlendirme tanklarına alınır. Ballar, bu tanklarda en az 3 gün süreyle dinlendirilerek istenmeyen büyük partiküllerin ve kabarcıkların çökmesi ve balın homojen bir görünüm kazanması sağlanır. Dinlendirilen ballar, oluşan partiküllerin ayrıştırılması için ince eleklerden geçirilerek süzme işlemi tamamlanır.
Ambalajlama, Muhafaza ve Depolama
Tüketiciye arz edilecek ballar, gıda işletmecileri tarafından belirlenen gıda ile temasa uygun ambalajlara konulur. Başta polen analizlerine ve Türk Gıda Kodeksine uygun ballar, ilgili mevzuata uygun etiket bilgileri ile etiketlenir.
Nasıl muhafaza edilir?
Erzincan Geven Balı; paketleme / dolum noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarında temiz ve kuru yerlerde, kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak ve 25 °C’yi aşmayacak şekilde muhafaza edilerek depolanır.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Yörenin bitki örtüsü ve üretim alanı
Çiçeklenme dönemi düşük rakımlarda takriben mayıs ve haziran aylarında gerçekleşirken, yüksek kesimlerde ağustos ayında sona erer.
Yörenin iklimi
Erzincan’ın iklimi ve florası balın polen bileşimini belirler. Geven poleni en az %50 oranıyla primer kaynaktır; gülgiller ve papatyagiller sekonder kaynaklardır. Bölgeye uyum sağlayan Kafkas ve Anadolu arıları bu nektar kaynaklarından yararlanır.
Hangi biçimlerde sunulur?
Süzme ve petekli bal olarak üretilir; gıda ile temasa uygun ambalajlarda sunulur.
Kaynağına göre çiçek balı sınıfında, üretim veya pazara sunuş şekline göre süzme bal ve petekli bal şeklinde tüketiciye sunulur. Erzincan Geven Balı, şeffaf bir görünüme, sarı ve tonlarında değişebilen bir renge, temin edildiği floraya özgü bir kokuya ve tüketildiğinde boğazı yakmayan tatlı bir tada sahiptir.
Tescil ve denetim
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1831 tescil numaralı Erzincan Geven Balı menşe adı olarak 18 Mart 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Erzincan Geven Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzincan Geven Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Kovanlar ve koloni bakımı: Uygulama koşulları
Denetimler; Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliğinin koordinatörlüğünde, Erzincan İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliğinden konuda uzman en az üç kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Ürünü üreten arıcılar ve pazarlanmasında faaliyet gösteren gıda işletmecileri; Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından liste halinde kaydedilir. Yerinde kontrollerde kovan sayısı, arılık yerleri, konaklama noktasının uygunluğu ve bölgenin bitki çeşitliliği kayıt altına alınır.
Bu ürünü üreten arıcılar, her yıl Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliğine arılık yerleri, koloni sayıları vb. Bilgileri içerecek şekilde bildirimde bulunur. Bu kayıtlar ürünün izlenebilirliğinin sağlanması adına Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından kayıt altında tutulur. Denetimler, düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetim düzeni
Denetim sonucunda hazırlanan denetim tutanakları, Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından raporlanarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci tarafından Erzincan Geven Balında denetime esas kriterlere aşağıda verilmektedir. Üretim metoduna uygunluk. Arılık yerlerinin uygunluğu. Arıcının üretim dönemi içinde o bölgede olup olmadığına dair Arıcılık Kayıt Sisteminden (AKS) kontrolünün uygunluğu.
Hasat döneminde yapılan işlemlerin uygunluğu. Gerek görülmesi halinde Tablo 1 ve Tablo 2’de yer verilen özellikler ve polen içeriği bakımından yaptırılacak analizlerin sonuçlarının uygunluğu. Ambalajlama, muhafaza ve depolama biçiminin uygunluğu. Erzincan Geven Balı ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim merci tarafından gerekli görmesi halinde, geven balına ilişkin Türk Gıda Kodeksi mevzuatında belirtilen ilgili kriterler için bal numunesi alınarak analiz yaptırılabilir.
Ayrıca denetime ilişkin masraflar ile bu mevzuat dâhilinde istenebilecek analizlere ilişkin masraflar üreticiler tarafından karşılanabilir. Ürünün paketleme / dolum aşamalarından pazarlanmasına kadar ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde tüketiciye arz edilmesi sağlanır. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
