Coğrafi işaretli ürün · Konya
Konya’nın Ereğli ilçesinde yetiştirilir. Koyu rengini antosiyanin pigmentinden alan kökleri sofralık tüketimin yanı sıra şalgam suyu ve doğal gıda boyası üretiminde kullanılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ereğli Siyah Havucu nedir?
Renk Siyah Tohum bir meyve zarı ile kaplıdır. Ereğli Siyah Havucu; Kuzukuyusu, Pınarözü, Sazgeçit, Selvili, Aşıklar, Türkmen, Çiller, Kamışlıkuyu köyleri başta olmak üzere Ereğli merkezde ve Ereğli ilçesinin tüm köylerinde toplamda 10.000 dekarlık bir alanda yetiştirilmektedir.
Ayırt edici özellikleri
Ereğli Siyah Havucunun kökeni Ereğli bölgesidir.
Havuçlar ortalama olarak 4 ila 10 mg/100 g düzeyinde askorbik asit içeriğine sahipken, Ereğli’de yetişen siyah havuçlarda bu oran 26,40 mg/100 g seviyesinde olduğundan Ereğli Siyah Havucu, askorbik asit açısından önemli bir kaynaktır.
Sicilde sınıf ve familya Dicotyladoneae / Umbelliferae olarak verilir. Bilimsel ad Daucus carota, alt tür sativus, varyete atrorubens olarak kaydedilir; yazar kısaltmaları: L., Alef.
Havuç gövdesi belirgin değildir.
Tohum Yapısı Çengelleri kırılmış tohumların 1 g’ında 890–900, kırılmamışlarda 500 – 550 adet tohum bulunur.
Preslenerek elde edilen ve henüz durultulmamış yani doğal haldeki siyah havuç suyunda aşağıdaki değerler elde edilmiştir.
Preslenmiş ve henüz durultulmamış doğal siyah havuç suyunun analiz sonuçları ile kökün görünüm ölçümleri aşağıda verilir.
Doğal havuç suyunun analiz sonuçları
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Sicildeki değer |
|---|---|
| Briks | 10,75 |
| Titrasyon asitliği (g/100 ml) | 0,112 |
| pH | 6,02 |
| İndirgen şeker (g/L) | 15,54 |
| Toplam şeker (g/L) | 49,53 |
| Sakaroz (g/L) | 33,99 |
| Askorbik asit (mg/100 ml) | 26,40 |
Kökün görünüm ölçümleri
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ölçüt | Ağırlık (g) | Boy: orta kısım (mm) | Boy: üst kısım (mm) | Çap (mm) |
|---|---|---|---|---|
| En çok | 205,35 | 300 | 48,5 | 33,2 |
| En az | 62,76 | 172 | 26,2 | 18,4 |
| Ortalama | 111,49 | 233 | 33,1 | 24,4 |
Hammadde ve bileşim
Siyah havuç iç piyasada şalgam suyu yapımında kullanılmakta olup üretimin yarıdan fazlası ise ihraç edilmektedir.
Doğal gıda boyası, vücut ve güneş yağı olarak kozmetik sektöründe, havuç konservesi, dondurması, reçeli, suyu veya sofralık olarak ise gıda sektöründe kullanılmaktadır.
Bitki ve meyve özellikleri
Ekim Zamanı Genellikle 10 Mayıs – 25 Mayıs arasında Hasat Zamanı 15 Ekim – 25 Aralık arasında Tohumun çimlenmesiyle oluşan bitki 2 kotiledon yaprağa, belirgin bir hypokotile ve bir Kök Yapısı kazık köke sahiptir.
Yaprak sapları gövdenin ortasından ve birbiri içinden çıkar.
Yapraklar bileşik yaprak olup Yaprak Yapısı ince iğne şeklindedir.
40 – 50 cm kadar yaprak boy alır.
Desteğe gerek Yapısı kalmadan çiçek şemsiyelerini ve tohumlarını rahatlıkla taşır.
Çiçeklenmeye başladığında yaprak rozetinin içinden çiçek Çiçek Yapısı kümesi taşıyan, yapraklı 60–100 cm uzunluğunda çiçek sürgünü meydana gelir.
Bu ana sürgünün her koltuğundan, ucunda şemsiye şeklinde çiçek içeren yan sürgünler verir.
Üretim tekniği ve ustalık
Gövde havucun kökünün hemen üstünde hypokotilin üst Kök ve Gövde kısmının genişlemesiyle meydana gelir.
Gövde boyuna çizgili ve tüylüdür.
Doku, renk ve tat özellikleri
Tohumlar çok küçük kurşuni renkte ve hafif çengellidir.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Sınıfı / Familya | Dicotyladoneae / Umbelliferae, Varyete: Daucus carota L.ssp. sativus var. atrorubens Alef. |
|---|---|
| Ekim Zamanı | Genellikle 10 Mayıs – 25 Mayıs arasında |
| Hasat Zamanı | 15 Ekim – 25 Aralık arasında |
| Kök Yapısı | Tohumun çimlenmesiyle oluşan bitki 2 kotiledon yaprağa, belirgin bir hypokotile ve bir kazık köke sahiptir. |
| Yaprak Yapısı | Yaprak sapları gövdenin ortasından ve birbiri içinden çıkar. Yapraklar bileşik yaprak olup ince iğne şeklindedir. 40 – 50 cm kadar yaprak boy alır. |
| Kök ve Gövde Yapısı | Havuç gövdesi belirgin değildir. Gövde havucun kökünün hemen üstünde hypokotilin üst kısmının genişlemesiyle meydana gelir. Gövde boyuna çizgili ve tüylüdür. Desteğe gerek kalmadan çiçek şemsiyelerini ve tohumlarını rahatlıkla taşır. |
| Çiçek Yapısı | Çiçekleri şemsiye şeklindedir. Çiçeklenmeye başladığında yaprak rozetinin içinden çiçek kümesi taşıyan, yapraklı 60-100 cm uzunluğunda çiçek sürgünü meydana gelir. Bu ana sürgünün her koltuğundan, ucunda şemsiye şeklinde çiçek içeren yan sürgünler verir. |
| Renk | Siyah |
| Tohum Yapısı | Tohum bir meyve zarı ile kaplıdır. Tohumlar çok küçük kurşuni renkte ve hafif çengellidir. Çengelleri kırılmış tohumların 1 g’ında 890 -900, kırılmamışlarda 500 – 550 adet tohum bulunur. |
Ereğli Siyah Havucu Nasıl Yetiştirilir?
Hasat işlemi
Tohum üretimi: Ekim – Aralık ayında hasatı yapılan havuçların, üst kısmında 2–3 cm’lik yaprak sapı kalacak şekilde traş edildikten sonra alınan çelikler Mayıs aylarında toprak yüzeyine 2–3 cm kalacak derinlikte dikilip, Ağustos ayında açan çiçeklerden oluşan tohumlar gerekli toplama ve kurutma işlemleri yapılarak elde edilir. Çiçekleri şemsiye şeklindedir. İlk çiçeklenme bitkinin en üst kısmındaki ana şemsiyede başlar.
Şemsiyeler birincil- ikincil-üçüncül ve dördüncül olmak üzere gruplar halinde oluşurlar. Bu oluşum sırasına göre büyüklük kazanırlar. En iri şemsiye birincil şemsiyedir. Her şemsiye dıştan içeriye doğru dizilmiş yüzlerce çiçek sapını ve çiçeği taşır. Çiçek döneminde bitkilerin başka havuç çeşitlerine en az 500 metre uzak olması gerekmektedir. Dikim: Havuçta en iyi üretim şekli sıraya ekimdir. Ekim derinliği 2,5–3 cm olmalı.
Dekara 300–400 g tohum atılır. Sıra arası için 25, 30 veya 40 cm mesafeler verilir.
Ekim ve çimlendirme
Tohum 10 °C’nin üzerindeki sıcaklıklarda çimlenmektedir.
Sulama ve çapalama
Toprak İşleme: Hafif bünyeli topraklarda uygun besleme, sulama ve bakım şartlarında, direkt tohum ekimiyle yetiştirilmelidir. Toprak yapısı derin, gevşek, geçirgen, organik maddesi bol, yeterli kireç seviyesine sahip olmalıdır.
Gübreleme işlemi
Birinci işlemeden sonra iyi yanmış çiftlik gübresi serpilip ikinci işlemede toprakla karıştırılmalıdır.
Sulama ve çapalama — 2. aşama
Sızdırma sulama uygulanacaksa tahtalar hazırlanır. Bitki toprak üzerine çıktıktan sonra sıra arasında boğaz doldurma ile açılan karıklara su verilir.
Ekim ve çimlendirme — 2. aşama
Havuç tohumlarının geç çimlenmeleri nedeniyle yabancı otlar hızla gelişerek yeni çimlenmekte olan havuç bitkilerinin gelişmesini yavaşlatır ve üzerlerini örterler.
Bu nedenle seyreltme ve çapalama işlemleri de zorlaşacağından, yabani ot kontrolü yapılmalıdır. Toprak hazırlığı sırasında pülverizatörle yabani ot ilacı püskürtülür. İlaçtan sonra toprak 5–8 cm derinliğinde işlenir ve tohum ekimine başlanır. Sulama: Düzenli sulama havuçta primer ve sekonder kök gelişiminde çok önemli olup, primer dönemdeki susuzluk havuç boyunun kısa kalmasına, sekonder dönemdeki susuzluk ise havucun yeterli ölçüde kalınlaşmamasına neden olur.
Ayrıca düzensiz sulama ise havucun çatlayarak pazarlanamaz hale gelmesine neden olacağından, yağmurlama veya damla sulama yöntemlerinden herhangi biriyle sulama gerçekleştirilmelidir.
Gübreleme — 2. aşama
Gübreleme: Verim ve kaliteyi etkileyen azot ve potasyum dengesi uygun şekilde ayarlanmalıdır. Ereğli Siyah Havucu, nitrat formunda azotu tercih eder. Havuç özellikle çimlenme ve gençlik döneminde tuza karşı son derece hassas olduğundan ekimle birlikte gübre vermek yanlış olacaktır. Bu durum, çimlenme aksaklıklarına ve sıralarda boşluklara yol açacaktır. Erken dönemde inorganik gübre yoğun kullanılmamalıdır.
Taze gübre havucun renginin bozulmasına, mavi kırmızı bir renk almasına ve erken çiçeklenmeye neden olduğundan, taze ahır gübresi kullanılmamalıdır. Toprakta tav nedeniyle gübreleme ekimden bir hafta evveline kadar yapılmamışsa gübre vermeden ekim yapıp çimlenme tamamlanıp bitkiler 2–3 yapraklı olduklarında gübreleme yapılacaktır. Dekara 8–10 kg saf azot, 8–9 kg fosfor ve 12–16 kg potasyumlu gübre hesaplanır.
Bu gübreler ekimden en az iki hafta önce toprağın 10–15 cm derinliğine karıştırılmalıdır. Azotun yarısı ekim öncesinde diğer yarısı da bitkiler 3–4 hakiki yapraklı olduklarında uygulanırsa yıkanma yoluyla kayıp azalır.
Hasat — 2. aşama
Hasat: Ekim – Aralık aylarında olgunluğa gelen havucun hasatı birkaç hafta sürebilir. Daha erken dönemde hasat edilen havuçlar cılız kalırlar. Hasat, yetiştirme alanının genişliğine ve pazarlanacak havucun miktarına göre elle veya makineyle yapılacaktır. Hastalıklarla Mücadele: Zarar yapan hastalıklar Alternariadauci, Alternariaradicina, Cercosporacarotae, Phythiumspp., Sclerotiniasclerotiorum, Mycocentrosporaacerina, Rhizoctoniasolani olup, karşılaşılan önemli zararlılar ise Psilarosae, Napomyzacarotae, Semiaphisdauci, Meloidogynehapla’dır. Ayrıca münavebe tekniği de kullanılacaktır.
Uygun ön bitkiler: Liliaceae(Zambakgiller) familyası, Alliaceae(Soğangiller) familyası, domates, marul, hindiba; kaçınılacak ön bitkiler ise: Apiaceae(Maydanozgiller)’nin tüm türleri, Brassicaceae familyası, fasulye, tahıllardır.
Muhafaza koşulları
Potasyum, üründeki şeker oranını ve depolanma gücünü arttırmaktadır. Muhafaza sıcaklıkları sıfırın üzerindeki 3–50 °C’lik sıcaklıklardır. Söküldükten sonra muhafaza edilmesi düşünülen havuçlarda hasatın tam olgunlaşma gerçekleştikten sonra yapılması ve hasat sırasında havuçların yaralanmamasına özen gösterilmesi gerekir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Ereğli toprağında yüksek oranda bulunan ve önemli bir antioksidan işlevi gören antosiyanin adlı mor pigment içeriğinin yüksek olması ürüne koyu rengini sağlamakta, bu özelliği ile ürün diğer yörelerde yetişen siyah havuçlardan ayrılmaktadır. Ayrıca, Ereğli topraklarının Kireç/Potasyum oranının 0,5 seviyesi ile ülkemizde siyah havuç yetiştirilen diğer yörelere kıyasla çok yüksek olması, siyah havuç yetiştiriciliği için en elverişli toprak yapısının oluşmasını sağlamıştır.
Ereğli toprakları hafif ve derin bünyeli, besin maddelerince zengin ve iyi işlenmiş olup, pH seviyesi 6–6,5 olduğundan yüksek asitliğe karşı son derece hassas olan siyah havuç Ereğli toprağında, karakteristik özelliklerini kaybetmeden yetişebilmektedir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Havucun kök uzunluğu dikkate alınarak ve buna göre derinlik ayarlaması yapılarak 20 – 25 cm derinliğinde 1–2 defa toprak işleme yapılır. Yetiştiricilikte bu hastalık ve zararlılara karşı mücadele konusunda zirai mücadele teşkilatlarının önerileri dikkate alınacaktır.
Kökeni ve üretim geleneği
Yöre için başlıca geçim kaynaklarından birisi olan siyah havucun Ereğli ilçesinde üretimi 1940 yılında başlamış olup, ürünün %100’e yakın verimlilikle üretildiği ilçe Türkiye genelinde siyah havuç üretimiyle öncü konumdadır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
216 tescil numaralı Ereğli Siyah Havucu menşe adı olarak 9 Haziran 2017 tarihinde tescil edilmiştir. Ereğli Siyah Havucu ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Ereğli Siyah Havucu ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Konya Ereğli Belediyesinin koordinasyonunda ve Konya Ereğli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Konya Ereğli Ticaret ve Sanayi Odası, Konya Ereğli Belediyesi, Konya Ereğli İlçe Toplum Sağlığı Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla dört kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda üç defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimlerin en az iki tanesi, Ereğli Siyah Havucu hasadının yapıldığı ekim – aralık aylarında gerçekleştirilir.
- Denetim sırasında, denetim mercii tarafından aşağıdaki hususların uygunluğu denetlenir.
- Tohum üretimi yapılan işletmelerde, çiçek döneminde bitkilerin başka havuç çeşitlerine en az 500 metre uzak olması,
- Bitkilerin tarımsal hastalığının bulunmaması,
- En son yapılan ilaçlama ile hasat arasındaki sürenin uygunluğu,
- Hasadın yapılışı,
- Ereğli Siyah Havuçlarının en
- boy oranı,
- Ereğli Siyah Havucu ibaresi ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
