Ereğli Beyaz Kirazı

İklim özellikleri

İlçede kiraz bahçelerinin kurulu olduğu araziler İvriz Çayı ve İvriz Barajının bulunduğu vadide yaygınlaşmış olup, yamaç ve hafif meyilli araziler üzerinde tesis edilmişlerdir. Meyilli arazide kurulmuş olmaları, radyasyon donlarının etkisini minimum düzeye indirmekte, ilkbahar geç donlarının tesirini azaltmaktadır. İvriz Çayı ve İvriz Barajının etkisiyle ortaya çıkan mikro-klima etkisi, kirazın olgunlaşma döneminde yaşanan sıcaklarda meyvenin su kaybının minimum düzeyde kalmasını sağlayan nemli ortamın oluşmasını sağlamaktadır.

Meyvenin sıcaklarda su kaybının minimum düzeyde kalması ise ani olgunlaşma riskini ortadan kaldırarak, asiditesinin normal, şeker oranının ise düşük düzeyde kalmasını sağlamaktadır. İklimsel olumsuzlukların yaşanması durumunda asidite ve şeker oranı olumsuz yönde etkilenmektedir. Meyve olgunlaşma döneminde ilçenin ikliminin yağışsız olması, meyvedeki çatlama oranının %3’ün altında kalmasını sağlamaktadır. İlçeye ait uzun yıllar yağış ortalaması 280–300 mm arasında değişmektedir.

Kirazın düzenli ve dengeli güneşleme ihtiyacı olduğundan, ilçede bu özellik fazlasıyla mevcut olup, kirazın güneşlenme ihtiyacı tam anlamıyla karşılanmaktadır. Özellikle doğu-batı yönlerinin açık olması, bölgedeki kiraz bahçelerinin ışık ve güneşlenme ihtiyacının dengeli bir şekilde karşılanmasını sağlamaktadır.

Üretim yeri ve çevresi

Ereğli Beyaz Kirazının yaşam alanını oluşturan topraklar organik madde açısından zengin, verimli topraklar olup, yaklaşık eşit oranda kil, kum ve silt içeren, su tutma kapasitesi, havalanması ve drenajı iyi olan tınlı topraklardır.

İvriz Barajı’nın oluşturduğu mikro-klima, İvriz Çayı’ndan temin edilen kaynak suyu ile sulama imkânının varlığı, yörede büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yaygın olmasının toprağın hayvan gübresiyle zenginleştirilmesine olanak vermesi mevcut bitki örtüsünün desteklemekte, bu faktörlerin birleşmesi toprak porozitesine olumlu etki yapmaktadır. Kirazlar için toprak pH isteği, kullanılan anaca göre değişmekle birlikte optimum değer 6–7,5 arasında olup, Ereğli Beyaz Kirazının yetiştiği toprakların pH’ı bu aralıkta yer almaktadır.

Bu durum, verim ve kalite üzerinde olumlu etki yapmaktadır. Ereğli ilçesinde rakımın yüksek, nisbi nemin düşük, sulamada kullanılan suyun ise aynı zamanda içme suyu olarak da tüketilen kaynak suyu (İvriz Kaynak Suyu) olması, Ereğli Beyaz Kirazının ayırt edici özelliklerinden olan lezzet, sertlik ve aromasını olumlu yönde etkilemekte, kendine has rengini kazanmasını sağlamaktadır.

Kovanlar ve koloni bakımı

Kiraz Anaçları: Dikimi yapılacak alanın veya yörenin ekolojisi Ereğli ilçesi genelinde değişiklik gösterdiğinden, Kuşkirazı (Prunus avium), İdris (Prunus mahaleb), Klon Anaçlar Mazzard f 12/1, SL-64 (St. Lucie 64), Gisela-5, Ma x Ma 14, Tabel/Edabriz adlı dayanıklı anaçlardan herhangi biri üzerine aşı yapılarak kullanılmalıdır.

Fidan Temini ve Dikimi: Yetiştiricilik yapılacak bölge ekolojisine uygun anaç çeşit kombinasyonu belirlendikten sonra fidanlar güvenilir kişi ya da kuruluşlardan alınmalı ve sertifikalı olmalarına özen gösterilmelidir. Kışların ılık geçtiği dönemde sonbahar, sert geçtiği dönemlerde ise ilkbahar dikimi tercih edilmelidir. Dikim öncesinde fidanlarda kök tuvaleti yapılmalı, fidanlar aşı parselinden söküldükleri derinlikte dikilmelidir. Dikimden sonra mutlaka can suyu verilmelidir.

Üretim yeri ve çevresi · 2

Budama ve Terbiye İşlemleri: Budama ve terbiye, erkencilik, verim ve kalite açısından önemlidir. Kiraz çeşitleri genellikle dikine büyüyen bir taç oluşturduğundan, merkezi lider sistemi tercih edilmelidir. Söz konusu sistemde; ilk dikimden sonra kamçı halindeki fidanların topraktan 75/85 cm yükseklikten tepeleri kesilir. İlkbaharda gözler kabarmaya başladıktan sonra uçtaki 2 tomurcuk bırakılarak bunların altındaki 5–6 tomurcuk koparılır. Bu uygulama ile oluşacak sürgünlerin liderle rekabeti azaltılmış olur.

Gözler sürüp sürgünler 7–10 cm uzunluğa geldikten sonra topraktan 45–50 cm yukarıda değişik yönlere bakan 4–5 dal seçilerek gövde ile 80–90 derece açı yapacak şekilde dal açıları genişletilir. Bu sayede dal üzerinde erken meyve oluşumu teşvik edilmiş olur. Uçta bırakılan iki tomurcuktan zayıf gelişen sürgün bırakılarak, diğeri çıkartılır. Bu şekilde ilk kat oluşturulur.

Üretim yeri ve çevresi · 3

Sonraki yıllarda aynı işlem tekrarlanarak toplam 4–5 kat ve 17–21 yan dal oluşana kadar bu işleme devam edilir. Kışın sert geçtiği dönemlerde budama zamanının geciktirilmesi uygundur. Budama sırasında kullanılan alet ve ekipman, bir ağaçtan diğerine geçerken mutlaka dezenfekte edilmelidir. Toprak İşleme, Sulama ve Gübreleme: Toprak işleme çok derin yapılmamalıdır. Toprağın havalandırılması, yabancı ot kontrolü, yağışlardan ve sulama suyundan faydalanmak için ilkbahar ve sonbahar aylarında yapılmalıdır.

Doğru bir sulama bahçedeki ağaçların sağlığı ve verimi açısından çok önemli olup, aşırı sulama kök gelişiminin yavaşlamasına, alkali topraklarda Fe klorozuna ve özellikle kök bölgesinde azot, kükürt ve borun yıkanmasına neden olur. Ayrıca aşırı sulama aşırı vegetatif gelişime neden olmakta, gerektiğinden az yapılan sulama ise bitkinin kuraklık stresine girmesine, dolayısıyla da fotosentezinin azalmasına neden olur. Modern sulama sistemlerinden olan damla sulama sistemi Ereğli

Hasat ve olgunlaşma

Beyaz Kirazı için ideal sistemdir. Mini spring ve salma sulamanın yapıldığı bahçelerde ise ağaçların kök boğazı ve çevresine su temas etmemelidir. Kurak giden yıllarda çiçeklenme döneminde toprağın yeterince nemli tutulması gereklidir. Hasattan hemen önce verilen su meyve iriliğini etkilese de meyve eti sertliği ve tat üzerinde olumsuz etki yaptığından ve ağaç sağlığını olumsuz etkilediğinden tercih edilmemelidir.

Hasat sonrası sulama ise, yeni oluşan çiçek gözlerinin gelişimi için faydalı olacağından, yapılmalıdır. Gübre uygulamalarında toprağın tahlil sonuçları gözetilmeli, iki yılda bir dekara 2–3 ton yanmış ahır gübresi uygulanmalı, fosforlu ve potasyumlu gübreler sonbaharda uygulanmalı, azotlu gübrelerin birinci uygulaması ilkbaharda, ikinci uygulaması çiçek dökümü sonrası, son uygulaması ise hasatta yapılmalıdır. Yaprak gübreleri bitki besin elementi noksanlıklarına göre en az 2–3 defa kullanılmalıdır.

Hasat ve olgunlaşma · 2

Hasat: Kirazın hasadı oldukça zor ve zaman alıcı olup, hasat olgunluğuna erişmiş, yani çeşide özgü renk, irilik ve aromaya sahip meyveler günün erken saatlerinde sapları ile toplanmalı ve hasat sırasında bir sonraki yılın meyve gözlerine zarar verilmemelidir. Erken hasat edildiklerinde meyvelerin çeşide özgü tat, aroma ve iriliğe ulaşmadığı; geç hasat edildiklerinde ise yumuşadıkları, saplarının kuruduğu ve yola dayanımlarının azaldığı görülür.

Toplanan meyveler, 3–5 kg’lık sepet veya kovalara koyularak taşınmalıdır. Hastalıklarla Mücadele: Hastalık ve zararlıların etkili bir şekilde kontrolü yüksek verim ve kalite açısından gerekli olup, bakteri, kanser, kiraz sineği, kök boğazı çürüklüğü, haziran böceği, kiraz sülüğü ve yaprak delen ile ilgili gerekli mücadele, İlçe Tarım Müdürlüğünün kontrolünde gerçekleştirilmelidir.