Coğrafi işaretli ürün · Edirne
Edirne’de sabun hamurunun gerçek meyve büyüklüğünde elle biçimlendirilip boyanmasıyla üretilir. Esansla kokulandırılan ve cilalanan sabunlar, meyveye uygun yaprak, sap ve çekirdek aksesuarlarıyla tamamlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Edirne Mis Meyve Sabunu nedir?
Edirne Mis Meyve Sabunu; beyaz sabun, sarı ve yeşil şeffaf sabun, esans, su, gıda boyası, süsleme aksesuarları kullanılarak üretilen bir sabun olup tarihi, 1600’lü yıllara kadar uzanmaktadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Meyve biçimi ve renkler
Sabun hamuru gerçek meyve büyüklüğünde elle şekillendirilir ve gıda boyasıyla meyvenin doğal renklerine uygun boyanır. Yaprak, sap ve çekirdek gibi aksesuarlar görünümü tamamlar.
Esans ve parlak yüzey
Hamura katılan esans ürüne hoş koku verir. Cilalama, sabunun parlak görünümünü oluşturur. Yüzeyde kalıp veya bıçak izleri gibi kaliteyi düşüren deformasyonlar bulunmaması denetim ölçütüdür.
Meyve çeşitleri
Sicilde kavun, karpuz dilimi, ayva, şeftali, limon, muz, nar, kırmızı ve yeşil elma, golden elma, erik, çilek, kayısı, sarı, yeşil ve mor üzüm, portakal, yeşil ve sarı armut, ananas, yeşil ve siyah incir, kiraz ve kırık nar biçimleri sayılır.
Nasıl üretilir?
Sabun hamurunun hazırlanması
Beyaz sabun, sarı ve yeşil şeffaf sabun, esans, su, gıda boyası ve süsleme aksesuarları kullanılır. %2 nem oranındaki sabunlar rendelenir; 1 kg sabuna 150 g sıcak su eklenerek hamur yapılır. Esans katılan hamur bir gün bekletilir.
Elle şekillendirme
Hamur gerçek meyve büyüklüğünde parçalara ayrılır. Her parça elle işlenir; meyveye uygun çekirdek, yaprak ve sap aksesuarları eklenir.
Kurutma, boyama ve cilalama
Şekillendirilen sabun, nem ve sıcaklığa bağlı olarak 3–5 gün dinlendirilip kurutulur. Gıda boyasıyla meyvenin renklerine uygun boyandıktan sonra yeniden bekletilir. Sıcak cila kazanlarında parlatılan ürün 48 saatlik son bekleme aşamasına alınır.
Ambalajlama
Cila tamamen kuruduğunda sabunlar kurutma bantlarından alınır, korumalı kâğıtlara tek tek sarılarak paketlenir. Ambalaj ürün biçimine uygun olmalı ve yanıltıcı ibare içermemelidir.
Nasıl saklanır?
Sicile göre meyve sabunu suyla ıslatılmadığı sürece 10–15 yıl görünümünü koruyabilir. Bu süre, ürünün kuru kalması şartıyla birlikte değerlendirilir.
Yöreyle bağı nedir?
Edirne Mis Meyve Sabununun geçmişi 1600’lü yıllara uzanır. Edirne ekonomisindeki yeri, yörede gelişen el işçiliği ve ustalık becerisi ürünün ün bağını oluşturur. Üretimin bütün aşamaları Edirne’de gerçekleştirilir.
Geçmişi ve üretim geleneği nasıldır?
Edirne Mis Meyve Sabunu tarih boyunca saraydan gelen siparişlerin öncelikli olarak karşılanması gerektiğinden dolayı “saray sabunu”, padişahın gerek hijyen gerekse hediye sunmaktaki titizliğinden dolayı “padişah sabunu” olarak da kaynaklarda geçmektedir.
- yüzyılda Osmanlı’da misk, amber ve gül esansı karıştırılarak hamur kıvamına getirilen sabunun birebir meyve boyutlarında şekillendirilmesi ve gerçek meyve renklerine uygun şekilde boyanmasıyla üretilen meyve sabunları, zamanla Osmanlı sarayına, yerli ve yabancı devlet erkânına sunulan değerli hediyeler arasına girmiş ve meyve sabunculuğu Edirne’de çok önemli bir meslek haline gelmiştir.
Esanslı ve ferahlatıcı kokusu nedeniyle halk arasında mis sabunu adı yaygınlaşmıştır. Sicil, devlet yönetimi ve halkın ilgisiyle 19. yüzyıl başlarında mesleğin Edirne’de önem kazandığını, yoğun üretim nedeniyle bir mahalleye Sabuni adı verildiğini aktarır. Üretim kalitesinin yükselmesini ve mesleğin yaygınlaşmasını saygın bir el sanatına dönüşmesiyle ilişkilendirir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kaydı ve işaret kullanımı
Üretim tarifi 1 kg sabuna 150 g sıcak su eklenmesini, denetim listesi ise hamura katılan su oranını %15 olarak belirtir. Bu iki kaynak ifadesi korunmuş; karışımın toplam kütlesine göre yeni bir yüzde hesaplanmamıştır.
452 tescil numaralı Edirne Mis Meyve Sabunu mahreç işareti olarak 09.09.2019 tarihinde tescil edilmiştir. Edirne Mis Meyve Sabunu ibaresi ürün üzerinde kolayca görünür bir şekilde yer alır.
Denetim mercii ve kontrol kapsamı
Edirne Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonuyla oluşan denetim merciinde; Trakya Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu, Edirne Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğü, Edirne’yi Tanıtma ve Turizm Derneğinden en az birer üye bulunur.
Denetim mercii, yılda bir defa düzenli olarak, ihtiyaç veya şikâyet halinde ise her zaman denetim işlemlerini yürütecek ve sonuçları raporlayacaktır. Denetçilerin üreticiden habersiz olarak üretim alanına gitmeleri esastır.
Denetim mercii Edirne Mis Meyve Sabunu denetimlerinde aşağıdaki hususlara dikkat edecektir:
- Ürünün parlatılması için cilalama uygulaması yapılması
- Sabundan elde edilen hamura katılan su oranının %15 olması
- Kullanılan renklerin gerçek meyveler ile uyumlu olması,
- Ürünün kurutma süresinin 3–5 gün aralığında uygun koşullarda yapılması
- Üretilen ürünlerin dayanıklı olması, şekillerin kolay bozulmaması
- Ürün üzerinde kalıp izleri, bıçak izleri vb. kalite düşürücü deformasyonlar olmaması
- Ürün ambalajlarının ürünün şekline uygun şekilde olması ve yanıltıcı ibareler içermemesi
Ürünün hoş koku içermesi için hamur aşamasında esans katılması
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
