Coğrafi işaretli ürün · Bursa
Bursa’da yetiştirilen yazlık armuttur. Uzun boyunlu, konik meyvesinin eti beyaz, tatlı ve orta suludur; güneş gören kabuğu pembe-kırmızı renklenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bursa Santa Maria Armudu nedir?
Bursa Santa Maria Armudu, Bursa’da yetiştirilen Pyrus communis türünün Santa Maria çeşidine ait yazlık armuttur.
Uzun boyunlu, alt kısmı geniş ve konik meyvenin eti beyaz, tatlı ve orta suludur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kültür armudu olup anaçlar üzerine aşı yapılarak üretilir.
Bursa Santa Maria Armudunun meyve ağırlığının fazla, kabuğunun ince, renginin açık ve asitliğinin düşük olması; meyve eti parlaklığının yüksek olması ayırt edici özellikleridir.
Meyve iriliği
Bursa Santa Maria Armudunun boyutları iri, iri-orta ve orta arasında değişir.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyve yüzeyi pürüzsüz olup, boyun kısımları uzun, alt kısmı geniş, konik şekillidir.
Meyve kabuğu olgunlaştığında açık sarı güneş gören kısımları ise pembe ve kırmızıdır.
Meyve eti beyaz, lezzeti tatlı ve orta suludur.
Tablo-1: Bursa Santa Maria Armudunun kalite ve biyokimyasal özellikleri
Sicil görselindeki iki sütun ve dokuz veri satırı korunmuştur. Okumayı kolaylaştıran sütun başlıkları eklenmiştir; ilk satır da veri olarak gösterilir.
Tablo-2: Bursa Santa Maria Armudunun aromatik bileşenleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan bursa santa maria armudunun aromatik bileşenleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Nasıl yetiştirilir?
Aşılama, anaç seçimi ve bahçe tesisi
Kültür çeşidinin çoğaltılmasında tohum veya çelik yerine anaç üzerine aşılama kullanılır. BA29, MC, Queens A, OHF333 veya yabani ahlat anaçları kullanılır. Fidan dikiminden önce toprak hazırlanır.
Kapama meyve bahçesi yapılacağı zaman mutlaka sağlıklı, aşılı ve bir yaşlı genç fidanlar kullanılır. Fidanlar arası mesafe; anaç olarak BA29 ve Queens A kullanılıyor ise 4,00×1,25 m, MC kullanılıyor ise 4,00×0,50 m, OHF333 kullanılıyor ise 4,50×2,00 m, yabani ahlat anaç olarak kullanılıyor ise 5,00×5,00 m olmalıdır. Bu aralık ve mesafeler, toprak şartlarına ve uygulanacak olan kültürel işlemlere göre değişebilir.
Ekim ve dikim
Dikim budaması yapılan fidanların aşı yeri toprak üzerinde kalacak şekilde aralık ve şubat ayları arasında dikilir.
Sonbahar ve ilkbahar toprak işlemesi
Toprağın kış yağışlarından yüksek oranda faydalanması amacıyla bahçeler sonbaharda hasat işlemi tamamlandıktan sonra toprak frezesi veya diskaro ile yüzeysel olarak işlenir. İlkbaharda uyanma başlamadan önce toprak yabancı ot mücadelesi için diskaro ile fazla derin olmayacak şekilde işlenir.
Sulama işlemi
Bahçeler, iklim şartları göz önünde bulundurularak nisan ayı başından temmuz ayı ortasına kadar, bodur ve yarı bodur ağaçlarda damlama, klasik ağaçlarda spring yöntemiyle sulanır. Bursa Santa Maria Armudu yazlık bir çeşit olduğundan fazla sulama gerektirmez.
Gübreleme işlemi
Ahır gübresinin yanında kompoze gübreler sonbahar toprak işlemesi ile birlikte, azotlu gübreler ve diğer gübreler ise ilkbahar ve yaz dönemlerindeki toprak işleme zamanında uygulanır. Gübreleme, damlama sulama sistemiyle de uygulanır. Gübre miktarları, toprak analiz sonuçları dikkate alınarak belirlenir.
İlaçlama özellikleri
Bursa Santa Maria Armudu ağaçlarında görülen en önemli hastalık ve zararlı organizmalar; armut ateş yanıklığı, kara leke, memeli pas, meyve iç kurdu, armut yaprak piresi, armut psillası ve kabuklu bitlerdir. Hastalık ve zararlılara karşı Tarım ve Orman Bakanlığının erken uyarı sistemine göre belirtilen miktarlarda zirai mücadele yapılır. Genç bahçelerde yabancı ot mücadelesinde dikkatli bitki koruma ürünü kullanılmalı, ağaçlar bitki koruma ürününün etkisinden korunmalıdır.
Budama ve Meyve Seyreltmesi
Dikilen anaç çeşitlerine uygun budama sistemleri uygulanır. Ağaçların erken meyveye yatması için şekil budaması sırasında fazla kesimden kaçınılmalıdır. Bursa Santa Maria Armudu ağaçlarında kaliteli ürün elde etmek; ağaçların bakımı, meyvelerin hasadı, hastalık ve zararlılar ile mücadele vb. teknik işleri kolaylaştırmak amacıyla her yıl düzenli olarak dinlenme periyodunda verim budaması yapılır. Ürünün çok olduğu yıllarda Bursa Santa Maria Armudu ağaçlarında meyve seyreltmesi yapılır.
Bir huzmede en fazla iki meyve kalacak ya da 20–30 yaprağa bir meyve düşecek şekilde haziran ayı başında meyveler henüz küçükken fazla olanları koparılır.
Hasat İşlemleri Hasat
Dalından meyve sapı ile birlikte elle koparılan Bursa Santa Maria Armudu, 6–7 kg’lık kovalara doldurulur. Daha sonra boylama yapılarak 4–4,5 kg’lık veya 18–20 kg’lık kasalara konur.
Depolama özellikleri
Kasalanan Bursa Santa Maria Armudu soğuk hava depolarına gönderilir.
Pazara Hazırlama
Kasalar içeresinde ambalaj evlerine getirilen meyvelerden sağlamlık, şekil, renk ve kalite kriterlerini sağlamayanlar ayıklanır. İriliklerine göre sınıflara ayrılarak ambalajlanır. Bursa Santa Maria Armudu, talep edilen ambalaj çeşidine göre viyollü veya derin kasalara boylanarak sınıflandırılır.
Nasıl hasat edilir?
Temmuz ortasında başlayan hasat
Bursa Santa Maria Armudunda hasat zamanı rakıma göre değişiklik gösterir. Temmuz ayının ortasından itibaren hasat yapılır. Rakım arttıkça hasat zamanı ilerleyen haftalara ötelenir. Hasat zamanının belirlenmesinde; meyve kabuğunun zemin rengi, meyvenin daldan kopma durumu, meyve eti sertliği ve şekerlenme oranı göz önünde bulundurulur. Bursa Santa Maria Armudunda hasat olum döneminin çok iyi belirlenmesi ve buna göre hasada başlanması önemlidir.
Üretim dönemi ve muhafaza koşulları nelerdir?
Hasat olgunluğunun doğru belirlenmemesi depolama ömrünü azaltır. Depoda başka meyve bulundurulmaz. Ön soğutma odasında 0 °C’ye getirilen armutlar, −1 veya −1,5 °C sıcaklıkta ve %80–90 nispi nemde sabit tutulur; bu koşullarda yaklaşık 10 ay muhafaza edilir.
Sert meyve eti ve muhafaza süresi
Meyve etinin sertliği ve suda çözünür kuru madde miktarının yüksek olması, uzun süre muhafaza edilebilmesini sağlar ve soğuk hava depolarında 10 ay depolanabilir.
Üretim yeriyle bağı nedir?
Coğrafi sınır Uludağ ve Katırlı Dağlarından taşınan alüvyonlarla oluşmuş bir çöküntü havzasındadır. Yıllık ortalama hava sıcaklığı 14,4 °C, toprak sıcaklığı 16,6 °C’dir.
Yağışın 711 mm olduğu Bursa Ovası, özellikle doğuda Gölcük mevkii ile batıda Deliçay arasında kalan göl depozitlerinin etkisi ile organik madde ve bitki besin elementleri yönünden zengin bir yapıya sahip olup Bursa Santa Maria Armudu geçirgen, derin, sıcak ve organik madde miktarı yüksek topraklarda yetiştirilir.
Bursa Santa Maria Armudu, coğrafi sınırın iklimsel özellikleri, sulak arazileri ve toprak yapısı sayesinde kabuk inceliği, meyve iriliği, açık zemin rengi, meyve eti parlaklığı ve düşük asitlik seviyesi gibi özelliklerini kazanır.
Ovanın yükseltisi
Bursa Ovasının deniz seviyesinden yüksekliği 155 m olarak tanımlanır.
Dağların rüzgâr ve sıcaklık etkisi
Uludağ ve Katırlı Dağları don yapan soğuk kuzey rüzgârlarını engeller ve yükseldikçe azalan sıcaklık ile genellikle deniz seviyesinden en az 200 m yüksekte yetiştirilen Bursa Santa Maria Armudunun soğuklama ihtiyacının giderilmesini sağlar.
Kar örtüsü ve taban suyu
Uludağ, kasım ve aralık aylarında yağan ve 2–3 metreye ulaşan kar kalınlığı ile ovanın taban suyunu besleyen en önemli kaynaktır.
İlkbahara uzanan su desteği
Uludağ’daki kar, mayıs ve haziran aylarına kadar ovaya yavaş yavaş ulaşan bir yeraltı su kaynağı görevi görür.
Soğuklama ihtiyacı
Soğuklama ihtiyacının karşılanmaması durumunda çiçeklenme düzensizleşir veya azalır.
Geçmişi ve yöredeki yeri nedir?
Bursa Santa Maria Armudu ilk olarak 1970’li yıllarda üretilmeye başlamıştır. Ancak kısa sürede coğrafi sınırın tarım ekonomisinde önemli bir yere sahip olmuştur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1290 tescil numaralı Bursa Santa Maria Armudu menşe adı olarak 16 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Bursa Santa Maria Armudu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bursa Santa Maria Armudu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim düzeni
Denetimler; Gürsu Ziraat Odası koordinatörlüğünde ve Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesinden, Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lapseki Meslek Yüksek Okulu Gıda İşleme Programı Bölümünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından hasat zamanı başlangıcı olan temmuz-ağustos aylarında yılda bir defa yapılır.
Yeni tesis edilen bahçelerde ise biri şubat ya da mart, ikincisi hasat zamanı başlangıcı olan temmuz ayında olmak üzere yılda iki defa denetim yapılır. Denetim mercii; şikâyet halinde, şüphe üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda her zaman denetim yapar. Denetim mercii, üreticilerin sayısı, bahçe büyüklüğü ve yerleri (ada, parsel), ağaç sayısı, sulama biçimi ve depolardan piyasaya arz edilen miktar gibi ürün envanter bilgilerini kayıt altına alır.
Yeni oluşturulacak bahçelerde ya da mevcut bahçelere yeni dikimlerde fidan denetimi, sulama denetimi, hasat zamanının belirlenmesi ve hasadın denetimi yapılır.
Denetim düzeni · 2
Denetim mercii; üretimde kullanılan çeşitlerin uygunluğunu; özellikle bahçe tesisi, yetiştirme, hasat, depolama ve pazarlama aşamaları olak üzere üretim metoduna uygunluğu; ürünün meyve şekli, meyve ağırlığı, meyve kabuk rengi ve kalite özelliklerinin uygunluğunu ve Bursa Santa Maria Armudu ibaresi, logosu ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
