Güney Ege Zeytinyağları

Coğrafi işaretli ürün · İzmir

İzmir, Aydın ve Muğla’daki tescilli üretim bölgesinin zeytinyağlarını kapsar. Farklı yağ kategorilerinin üretildiği yörede Memecik çeşidi hâkimdir.

UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
TÜRKPATENT Menşe Adı resmî amblemi
Ürün sınıfıZeytinyağı Ayırt edicilikYörede hâkim çeşit Memecik Üretim özelliğiErken hasat seçeneği bulunur Hasat dönemiGenellikle aralık–ocakta başlar; nisana uzayabilir Yağ kategorisiBirden fazla yağ kategorisi

Güney Ege Zeytinyağları nedir?

İzmir, Aydın ve Muğla illerindeki tescilli coğrafi sınırda üretilen Güney Ege Zeytinyağları için bölgede hâkim çeşit Memecik’tir. Memecik zeytinleri Taş arası, Aşıyeli, Gülümbe, Şehir ve Yağlık adlarıyla da tanınır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

1

Zeytin çeşidi ve kalite kapsamı

Kalite kategorisi: Sicil natürel sızma, natürel birinci, eski “natürel ikinci”, ham, rafine, riviera ve organik üretim tanımlarını birlikte anlatır. Eski kategoriler ve asitlik eşikleri güncel sınıf ölçütü olarak kullanılmaz. Bu belgeyle bütün Güney Ege yağlarına tek kalite veya organik sertifika üyeliği atanmaz.

Zeytin çeşidi: Memecik bölgede hâkim çeşittir ve ayırt edici özellik açıklaması Memecik yağını esas alır. Bölgedeki yaygınlık oranı bir yağ partisinin karışım oranı ya da bütün üretime tek çeşit zorunluluğu değildir.

2

Meyvemsilik, aroma, acılık ve yakıcılık

Duyusal özelliklerin kapsamı: Memecik yağları koyu yeşilimsi-sarı ve kuvvetli meyve kokulu olarak anlatılır; erken hasatta meyve tadı ve acılık artabilir. Bu profil rafine/riviera dâhil bütün kategorilere otomatik yayılmaz.

3

Üretim yeri ve çevresi

Tescilli coğrafi sınır: İzmir/Foça, Menemen, Kemalpaşa, Ödemiş, Tire, Torbalı, Bayındır, Selçuk; Aydın/Kuşadası, Ortaklar, Germencik, Erbeyli, İncirliova, Köşk, Nazilli, Kuyucak, Atça, Sultanhisar, Buharkent, Yenipazar, Koçarlı, Söke, Dalama, Çine, Bozdoğan; Muğla/Milas, Yatağan, Bodrum, Fethiye, Ortaca, Köyceğiz, Marmaris, Dalaman ilçelerini kapsayan bölge.

4

Hasat ve işleme zamanı

Hasat olgunluğu: Hasat genellikle aralık–ocakta başlayıp yıllara göre nisan sonuna kadar sürer. Erken hasatta meyve tadı ve acılık daha fazla hissedilebilir; bu seçenek bütün üretim için erken hasat zorunluluğu değildir.

5

Yağın elde edilmesi ve filtrasyon

Üretim yöntemi: Hijyenik kontinü veya geleneksel tesislerde mekanik/fiziksel yağ elde etme yöntemleri anlatılır. Ham yağın rafinasyonu ve riviera karışımı ayrı ürün işlemleridir; natürel yağ elde etme yöntemiyle birleştirilmez.

Filtrasyon kapsamı: Filtrasyon natürel yağın elde edilmesindeki fiziksel işlemler arasında sayılır. Son tortu filtresinin malzemesi veya filtreli/filtresiz satış zorunluluğu ayrıca belirtilmez.

6

İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem koşulları

İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem: Natürel üretim için doğal nitelikleri değiştirmeyen ısıl ortam anlatılır; sayısal hamur sıcaklığı verilmez. Rafinasyon bölümündeki 220–240 °C natürel sıkım sıcaklığı değildir ve bu ürüne soğuk işlem özelliği kazandırmaz.

7

Sayısal değerler ve kaynak kapsamı

Sayısal kalite verilerinin kapsamı: Sicildeki eski sızma, ikinci ve riviera asitlik eşikleri güncel ürün sınırı olarak karşılaştırılmaz. Kategoriye göre değişen tanımlar tek bir sayısal kalite değerinde birleştirilmez; güncel parti uygunluğu ayrıca analiz ve mevzuatla belirlenmelidir.

8

Üretim ve çeşit özellikleri

Mekanik/fiziksel ilk yağ elde etme aşaması.

Taş baskı zorunluluğu kaynakta yok.

Duyusal fark anlatılır; ayrı ay verilmez.

9

Fiziksel ve kimyasal özellikler

Coğrafi işaret tescil talebine konu bölge İzmir, Aydın, Muğla illerinden oluşmaktadır.

Sicildeki Memecik çeşidi dağılımı İzmir için %60,6, Aydın için %85 ve Muğla için %80,6 olarak verilir. Bu değerler yağın karışım oranı değildir.

Ayrıca söz konusu bölgedeki Memecik çeşidinin ağaç sayısı Türkiye Memecik ağaç varlığının hemen hemen tamamını oluşturmaktadır.

Zeytinlikler genellikle meyilli ve taşlık alanlarda yer alır.

Kayalık alanlarda yetişen ağaçların habitusu daha küçük ağaçlar arasındaki mesafe daha azdır.

Sicil, yurt içi satışlarda Türk Gıda Kodeksi, yurt dışı satışlarda uluslararası standartların esas alınacağını ve sınıf ölçütlerinin standart değişikliklerine uyumlaştırılacağını belirtir. Bu eski belge güncel mevzuat metni yerine kullanılmaz.

Eski sicil, oleik asit cinsinden serbest yağ asitliği üst değerlerini natürel sızma için %1, natürel birinci için %2, natürel ikinci için %3,3 olarak anlatır. Bu eşikler güncel kategori sınırları olarak kullanılmaz.

10

Duyusal ve fiziksel özellikler

Eski sicilde natürel sızma ve natürel birinci kategorilerinin yurt içi satış özellikleri Türk Gıda Kodeksine, yurt dışı satış özellikleri ilgili uluslararası standartlara bağlanır.

Riviera, rafine yağ ile natürel yağın karışımı olarak tanımlanır. Eski sicilde renk yeşilden sarıya, tat ve koku kendine özgü, serbest yağ asitliği en çok %1,5 olarak anlatılır; bu değer güncel parti uygunluğunu göstermez.

Erken hasatta Memecik yağının meyve tadı ve acılığı daha fazla hissedilir. Sicilde optimum yetiştirme ve işleme koşullarına ilişkin eski bir araştırma sıralaması da aktarılır; bu sıralama güncel ürünler veya satış partileri arasında üstünlük sonucu değildir.

Sicildeki araştırmalarda bölge içinde Ayvalık ve Memecik yağları için yöreye özgü kıvam, tat ve koku farkı görülmediği aktarılır. Hasat genellikle aralık–ocakta başlar ve yıla göre nisan sonuna kadar sürer. Belgedeki uluslararası standart uygunluğu ifadesi, güncel bir partinin analiz sonucu değildir.

11

Depolama ve muhafaza

Eski sicil, bölge yağlarının oksidasyona dayanıklılığını Edremit Körfezi yağlarıyla karşılaştırır ve uzun depolamada peroksit artışı aktarır. Bu bilgi güncel satış partileri için otomatik üstünlük veya raf ömrü sonucu oluşturmaz.

12

Memecik çeşidi

Ayırt Edici Özelliği: Memecik çeşidi zeytinlerinden elde edilen koyu yeşilimsi-sarı renkli ve kuvvetli meyve kokuludur.

Muğla kökenli olduğu bildirilen Memecik çeşidinin bölge ilçelerindeki dağılımı %7–%90, ortalaması %76,2 olarak anlatılır.

13

Hammadde ve bileşim

Söz konusu bölgede yetiştirilen hakim zeytin çeşidi Memecik olup, bu çeşit Memecik, Taş arası, Aşıyeli, Gülümbe, Şehir, Yağlık gibi yöresel adlarla da tanınmaktadır.

Çekirdeklerinin çimlenme oranı yüksek olup çöğür elde etmek üzere tohumluk olarak kullanılabilir.

14

Zeytin çeşidi ve meyve özellikleri

Memecik zeytinlerinin en önemli tanıtıcı unsuru meyve ucunda bir meme çıkıntısının oluşudur.

Yeşil olum dönemindeki meyveler İspanyol usulüne göre işlenerek dış Pazar isteklerine uygun nitelikte ürün elde edilir.

15

Oval meyve biçimi

Meyve iri, oval özellikle uç kısım bir tarafa doğru hafif bükümlü olup asimetriktir.

16

Eski sicildeki kategori tanımları

Sicilin natürel sızma tanımı, zeytin meyvesinin doğal niteliklerini değiştirmeyecek bir ısıl ortamda elde edilen yağı kapsar. Yıkama, sızdırma, santrifüj ve filtrasyon gibi yalnızca mekanik veya fiziksel işlemler uygulanır.

Bu tanımda yağ berraktır; rengi sarıdan yeşile değişebilir. Zeytin meyvesinin kendine has tadını, kokusunu, aromasını ve vitaminlerini yoğun olarak taşır. Doğal haliyle doğrudan tüketilebilir; acılık ve yakıcılık gibi olumlu özellikler gösterir ve kusur içermez.

Eski sicilde natürel ikinci, belirgin olabilen bazı kusurları bünyesinde taşıyan, doğal haliyle doğrudan tüketilebilen natürel zeytinyağıdır. Bu tarihsel tanım güncel bir satış kategorisi olarak kullanılmaz.

17

Memecik çeşidinin özellikleri

Memecik, siyah sofralık olarak da değerlendirilebilen bir çeşittir. Sicilde, “Ripe Olive” işleme tekniğine uygun olduğu belirtilir; bu bilgi zeytin çeşidinin kullanımını açıklar, zeytinyağının üretim işlemi değildir.

Güney Ege Zeytinyağları Nasıl İşlenir ve Üretilir?

1

Hasat ve zeytinlerin taşınması

Organik üretimde hasattan yağ elde edilmesine, depolamadan ambalajlamaya kadar süreç sertifikalandırma kuruluşunca izlenir. Uygun ürüne organik sertifika verilir.

2

Rafinasyon sıcaklığının kapsamı

Rafinasyon bölümündeki 220–240 °C natürel sıkım sıcaklığı değildir ve bu ürüne soğuk işlem özelliği kazandırmaz.

3

Ayıklama ve yıkama

Zeytinin yapısında, kendine has karakteristiklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda sadece yıkama, sızdırma, santrifij ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemlerinin uygulandığı, hijyenik şartlarda üretim yapılan kontinü veya hijyenik koşullara haiz geleneksel yöntemlerin uygulandığı zeytin sıkma tesisleri kullanılmaktadır. Her iki yöntemde de zeytinyağı elde etmek mümkündür. Üretimde hiçbir kimyasal işlem uygulanmaz.

4

Rafinasyon ve organik üretimin sicildeki kapsamı

Sicilde ham yağın istenmeyen tat ve kokusunun fiziksel rafinasyonla giderildiği anlatılır. Belgedeki natürel ikinci ve ham yağ satış hükümleri, belgenin kendi dönemine aittir; güncel satış koşulu olarak sunulmaz.

Rafinasyonda önce renk açma, sonra koku giderme uygulanır. Vakum altında 220–240 °C’de su buharı distilasyonu ile koku veren maddeler ve asitlik giderilir; yabancı madde eklenmez. Eski sicil, elde edilen rafine yağın asitliğini en çok %0,3, tat ve kokusunu hafif, rengini sarının tonlarında tanımlar.

Riviera karışımındaki natürel yağın tadı ve rengi, elde edilen ürünün aromasını etkiler. Sicil, kategori özelliklerini ilgili standartlara bağlar.

Organik Natürel Zeytinyağı: Geleneksel natürel zeytinyağı üretiminin dışında, organik kabul edilmeyen hiçbir tarım ilacı, hormon, gübre kullanılmaksızın sadece organik tarım yöntemleri uygulanan alanlarda organik zeytinyağı (ekolojik, biyolojik zeytinyağı olarak da isimlendirilmektedir) adıyla üretilen zeytinyağıdır. Halihazır organik tarımla ilgili ulusal ve uluslar arası yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılan üretimde, üretim yapılan alan bir sertifikalandırma kuruluşu tarafından 3 yıl izlenir.

Sicilde anlatılan üç yıllık organik izleme döneminde organik ürün listesinde bulunmayan tarım ilacı, hormon ve gübre kullanılmaz.

Nasıl muhafaza edilir?

Sicilde uygun depolamada 24 ay standartlara uygunluk anlatılır; uygun olmayan koşullarda bu süre kısalabilir. Bu süre her satış partisinin doğrulanmış raf ömrü değildir.

Üretildiği yöreyle bağı nedir?

Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir.

Aydın/Kuşadası, Ortaklar, Germencik, Erbeyli, İncirliova, Köşk, Nazilli, Kuyucak, Atça, Sultanhisar, Buharkent, Yenipazar, Koçarlı, Söke, Dalama, Çine, Bozdoğan.

İklim ve yetiştirme koşulları

Yöredeki yıllık hava sıcaklığı ortalamasının yüksekliği ve yıllık ortalama yağış miktarının zaman zaman istenenden düşük olmasına bağlı olarak oluşan kuraklık, zeytin ve zeytinyağı kalitesini sınırlayan faktörlerin başında gelir.

Güney Ege Zeytinyağları Nasıl Seçilir, Kullanılır, Değerlendirilir ve Muhafaza Edilir?

Sicil, doğal haliyle doğrudan tüketime uygun yağları natürel olarak anlatır. Tat, koku veya aroma kusurları nedeniyle doğrudan tüketime uygun olmayan ham yağların ise rafine edilmesi gerekir.

Tescil ve denetim

Tescil ve işaretin kullanımı

Logo, ürünlerin ambalaj ve etiketlerinin üzerine konabilecek ve aynı zamanda reklamlarda kullanabilecektir.

Bu logonun varlığı tüm tüketiciler için, ürünün özel tabiatının coğrafi menşesinde saklı olduğuna dair, hakiki bir garantidir.

Pozitif logo: Ambalaj veya etiketin arka plan rengi açık ise logoyu, ambalaj veya etiket üzerindeki ek koyu basılı rengi kullanarak, pozitif formatta kullanılır.

Negatif logo: Ambalaj veya etiketin arka plan rengi koyu ise logo, ambalaj veya etiketin arka plan rengini kullanarak, negatif formatta kullanılır.

Arka Plan Renkleriyle Kontrast: Logo okunmasını zorlaştıracak şekilde, renkli arka planlar üzerinde renkli olarak kullanılmışsa, arka plan renkleriyle kontrastını arttırmak için logonun çevresinde sınırlarını tayin eden bir dış çerçeve kullanılır.

Logonun Ambalaj ve Etiketlerde Yer Alması: Logonun kullanımı, üzerinde kullanıldıkları ürünlere özel bir değer vermesine ve onların diğerlerinin arasından göze çarpmasına

Bu nedenle logoların en etkin kullanımı, daha görünür olacakları ve dolayısıyla tüketiciler tarafından daha kolay ve hızlıca fark edilecekleri için, renkli şekilde olanıdır.

Logonun tek bir renk kullanarak veya negatif olarak kullanımı sadece teknik zorlukların renkli olarak kullanımlarını imkansız kıldığı durumlarda önerilmektedir.

Diğer Kullanımlar: Logo, araçlar veya dükkan vitrinleri vs. gibi, diğer dekorlarda kullanıldığında yukarıdaki renk kullanımı için ana hatlara mümkün olduğu kadar uyulmalıdır.

2 – Logo Pantonları: Yeşil: Pantone 367 CVC, Kırmızı: Pantone Red 032 CVC, siyah metin Dört-renkli Süreçle Logo: Dört-renkli süreçte bir logo en yaygın tatbik etme seçeneği olacaktır.

Dört renkli logo baskısında yeşil için %53 cyan ve %78 yellow, kırmızı için %99 yellow ve %87 magenta kullanılır; metin siyahtır. Ambalaj renkleri referans renklerden farklıysa sicildeki tek renkli logo seçenekleri uygulanır.

Bu grafiksel kılavuz, coğrafi işareti kullanım hakkına sahip kişi ve kuruluşlara coğrafi işaretin kullanımı ve röprodüksiyonunu yaparken gereken kurallara uyulmasına yönelik bir rehber olması için hazırlanmıştır.

  • – Pozitif logo: Ambalaj veya etiketin arka plan rengi açık ise logoyu, ambalaj veya etiket üzerindeki ek koyu basılı rengi kullanarak, pozitif formatta kullanılır.
  • Negatif logo: Ambalaj veya etiketin arka plan rengi koyu ise logo, ambalaj veya etiketin arka plan rengini kullanarak, negatif formatta kullanılır.
  • Tipografi: Sözcükler için Times Roman büyük harfleri kullanılır.
  • Sadece sözcükler kullanıyorsa harf boyutu küçültme boyutlarıyla ilgili normlara uygun olarak küçültülür.

Dil: İhtiyaca göre seçilecek dil versiyonu veya versiyonları serbestçe kullanılabilir. Basılı medyada (Basın, broşürler vs.): Bu özel kullanım için şart koşulan asgari boyut 25 mm çapındadır. Logonun Ambalaj ve Etiketlerde Yer Alması: Logonun kullanımı, üzerinde kullanıldıkları ürünlere özel bir değer vermesine ve onların diğerlerinin arasından göze çarpmasına yaramaktadır.

  • – Bu nedenle logoların en etkin kullanımı, daha görünür olacakları ve dolayısıyla tüketiciler tarafından daha kolay ve hızlıca fark edilecekleri için, renkli şekilde olanıdır.
  • Logonun tek bir renk kullanarak veya negatif olarak kullanımı sadece teknik zorlukların renkli olarak kullanımlarını imkansız kıldığı durumlarda önerilmektedir.
  • Diğer Kullanımlar: Logo, araçlar veya dükkan vitrinleri vs. gibi, diğer dekorlarda kullanıldığında yukarıdaki renk kullanımı için ana hatlara mümkün olduğu kadar uyulmalıdır.

Organik üretimde sertifikalandırma kuruluşunun bilgileri ve ürün sertifika numarası ambalajda beyan edilir. Sicildeki organik kategori anlatımı, her Güney Ege yağının organik sertifikalı olduğu anlamına gelmez.

79 tescil numaralı Güney Ege Zeytinyağları menşe adı olarak 27.04.2006 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 29.07.2004 tarihinden itibaren geçerlidir. Coğrafi işaret tescili, coğrafi ismi hususi bir şartlar bütününe bağlamaktadır.

Sicildeki bu teknik alt kurulda, TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’ne bağlı Erbeyli, Koçarlı, Sultanhisar, Bozdoğan, Dalama, Ortaklar, Germencik, Horsunlu, Söke ve Köşk’te kurulu Tarım Satış Kooperatiflerinden birer uzman üye yer alır.

Adı geçen il ve ilçelerde varsa Ziraat Odası, Ticaret Odası, Sanayi Odası ve Ticaret Borsalarından da birer uzman üye katılır. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile bölgede varsa zeytincilik alanında çalışan sivil toplum örgütleri de birer uzman üyeyle temsil edilir.

Sicilde bu teknik alt kurula TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’ne bağlı Çine ve Fethiye’de kurulu Tarım Satış Kooperatiflerinden birer uzman üye katılması öngörülür.

Muğla, Bodrum ve Marmaris’te varsa Ziraat Odası, Ticaret Odası, Sanayi Odası ve Ticaret Borsaları bu kurulda birer uzman üyeyle temsil edilir. Kurulun diğer uzman üyeleri, T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Zeytincilik Araştırma Enstitüsünden ve bölgede varsa zeytincilik alanında çalışan sivil toplum örgütlerinden gelir.

  • – Tipografi: Sözcükler için Times Roman büyük harfleri kullanılır.
  • Ambalaj üzerinde: Logoların farklı tipte ambalaj ve etiketler üzerinde kullanımı küçültmeyi gerekli kılıyorsa şart koşulan asgari boyut 15 mm çapındadır.
  • Medyada: Reklam amaçlarıyla (basın kampanyaları, dergiler, posterler, TV, audio-visüel medya, doğrudan pazarlama vs.) olan logolar mutlaka renkli gösterilmelidir.

Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni

Eski sicilde üretim, işleme, pazarlama ve işaret kullanımının denetimi TARİŞ tarafından oluşturulan Üst Denetim Kurulu ile bölgedeki Teknik Alt Denetim Kurullarına bağlanır. Belgedeki kurum ve mevzuat adları sicilin dönemini yansıtır.

Üst Denetim Kurulunda, TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’nin atayacağı bir başkan ve üç üye yer alır.

Sicilde T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca İzmir Tarım İl Müdürlüğünün ilgili birimi ile Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden birer üye atanması öngörülür. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesinin ilgili bölümünden de bir üye katılır. İzmir, Aydın ve Muğla Ticaret Borsası, Ticaret Odası ve Ziraat Odaları da birer üye atar.

Üst Denetim Kurulunun çalışma usul ve esasları kurul tarafından belirlenir.

Sicilde denetim, TARİŞ tarafından oluşturulan Üst Denetim Kurulu ile tescil kapsamındaki il ve ilçelerde bulunan üretici kuruluşları ve bağımsız kamusal kuruluşlardan oluşan Teknik Alt Denetim Kurullarına bağlanır.

Denetim kapsamı ve numune alma

  • 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve İlgili diğer mevzuatta belirtilen denetim görevlerini yerine getirmek.
  • Başvuru sahibi Birliğin bölge zeytinyağlarının coğrafi işaret altında korunması ve kontrolü ile ilgili konularda faaliyette bulunmak ve bu konuda danışmanlık yapmak.
  • Bölge zeytinyağı üretimi konusunda zeytin üretim alanları, zeytin sıkma tesisleri, dolum ve paketleme, depolama tesisleri ve işleyişleri hakkında bir veri tabanı oluşturmak.
  • Coğrafi işaret kullanım hakkına sahip olanların üretimi ve bölge içi satın alma miktarlarının Teknik Alt Denetim Kurulu raporlarına göre takibini ve kontrolünü yapmak.
  • Teknik Alt Denetim Kurullarının oluşumunu sağlamak, faaliyetlerini yönlendirmek ve yardımcı olmak.
  • Coğrafi İşaretin kullanımı ve denetimi için yapılacak her türlü giderin karşılanması için alınacak ücretlerin tutarını belirlemek.
  • Tescilli coğrafi işareti kullanım hakkına sahip olacakları belirlemek.
  • Teknik Alt Denetim Kurulları'nın aldığı kararlara yapılan itirazları değerlendirmek ve organoleptik teste itiraz edilmesi durumunda Uluslararası Zeytinyağı Konseyi standartlarına göre akredite edilmiş bir laboratuarda olmak üzere farklı bir laboratuar ve panele kontrol testi yaptırarak nihai kararı vermek.

Coğrafi işaretin korunması için gerekli hukuki önlemleri almak. Teknik Alt Denetim Kurulları: Kurulların Oluşumu: Üst Denetim Kuruluna bağlı olup, konu uzmanlarından oluşur. Teknik alt denetim kurulu merkezleri esas olarak Küçük Menderes (Bayındır) Aydın ve Milas'tır.

Teknik alt kurulların merkezleri Küçük Menderes–Bayındır, Aydın ve Milas’tır. Sicilde üretim yoğunluğu ve kontrol etkinliğine göre başka merkezlerin de kurulabileceği anlatılır.

Sicilde bu teknik alt kurula TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’ne bağlı Tire, Ödemiş, Selçuk, Tepeköy, Kuşadası ve Yarımada’da kurulu Tarım Satış Kooperatiflerinden birer uzman üye katılması öngörülür.

Tire, Ödemiş, Selçuk, Tepeköy, Kuşadası ve Yarımada için varsa Ziraat Odası, Ticaret Odası, Sanayi Odası ve Ticaret Borsalarından birer uzman üye bulunur. Ayrıca T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ve bölgede varsa zeytincilik alanındaki sivil toplum örgütleri birer uzmanla kurula katılır.

Yukarıdaki bentlerde yazılı Teknik Alt Denetim Kurulları kendi yörelerindeki zeytinyağı üretimini, alım ve satımını kontrol etmek üzere, her kurul kendi temsilci üyeleri arasında 3 yıllığına bir başkan, bir başkan yardımcısı ve genel sekreter temsilci üye seçer ve aşağıda yazılı faaliyetleri yürütmek üzere kendi yöresi içinde görev bölümü yaparak Denetim Komiteleri oluşturulabilir.

Zorunlu hallerde görevleri değişen kurul üyeleri yerine ilgili kurumun belirleyeceği üye göreve devam eder.

Teknik Alt Denetim Kurulları'nın her biri kendi denetim bölgeleri içindeki zeytinyağı üretimini miktar ve kalite kontrol olmak üzere iki açıdan denetler.

  • Koruma ve kontrol altında tutulan bölgede zeytinlik mevkileri itibariyle dekar başına üretilen zeytin ve zeytinyağı miktarlarının tespiti, ürünün var yılı, yok yılı istatistik bilgileri toplamak ve bu konuda veri tabanı oluşturmak,
  • Zeytin üretim alanları ile ilgili arazi sertifikasyonu çalışmaları yapmak,
  • Bölge dahilinde üretim yapan ve coğrafi işaret kullanım hakkını elde etmek isteyen kuruluşların tekliflerini değerlendirmek ve bu konudaki görüşlerini Üst Denetim Kurulu'na bildirmek,
  • Coğrafi işaret kullanım hakkına sahip kuruluşların üretim, depolama ve kapasite ile ilgili firma beyanlarını almak ve alım satım miktarlarının verilmiş olan beyannamelerine uygun olup, olmadığını talep ve kontrol etmek.
  • Üst denetim kurulunun devrettiği yetkileri kendi bölgeleri ile sınırlı olmak kaydıyla kullanmak.
  • Coğrafi işaret kullanım hakkına sahip kuruluşların üretim ve dolum tesislerinin, yukarıda açıklanan üretim tekniğine ve üretilen zeytinyağlarının yürürlükte olan ulusal ve uluslar arası kalite kriterlerine uygun olup olmadığını kontrol etmek,
  • Üretilen zeytinyağlarının, Orgonoleptik (duyusal) ve kimyasal analizlerini yapmak, bunun için belirli ve belirli olmayan zamanlarda kontrol numuneleri almak suretiyle kalite kontrolünü sağlamak,
  • Tescil başvurusu yapılmış olan menşe işaretinin (logonun) ambalaj türüne veya yerine göre uygun kullanımını denetlemektir.

Numune alımı konusunda geçerli mevzuatlara/standartlara bağlı kalınmalıdır. Kontrolde söz konusu partiyi temsil edecek şekilde monte numune hazırlanmalıdır. Monte numuneden 1 litre şişeler halinde 4 adet şahit numune hazırlanmalıdır. Teknik Alt Denetim Kurulu tarafından alınan numunelerin, “Kuruluş Adı, Yağın Cinsi, Miktarı, Üretim Yeri, Üretim Şekli” bilgileri kayıt altına alınmalı, fakat numuneler analiz edilecek laboratuara kodlu olarak gönderilmelidir.

Numuneler üzerine kod numarası, yağın cinsi, miktarı, üretim yeri ve üretim şekline ilişkin bilgileri gösteren bir etiket konulmalıdır. 4 adet numunenin 2 adedinden biri analiz yapılmak, diğeri saklanmak üzere analizi yapacak yetkili laboratuara verilmeli, kalan 2 adetten 1 adedi denetimi veren kuruluşta bırakılmalı ve 1 adedi Teknik Denetim Alt Kurulu'na verilmelidir.

Analiz Raporu: Laboratuarda analizi takiben hazırlanan rapor Teknik Alt Denetim Kuruluna iletilecektir.

İşbu kullanım kılavuzunda biçimi ve kullanım şekli detaylı olarak açıklanan coğrafi işarete ilişkin logo, “Güney Ege Zeytinyağları” menşe işaretini 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili mevzuat uyarınca kullanım hakkına sahip üreticilerin yurtiçi ve yurtdışında tüketiciler arasında ürünlerinin farklılığının anlaşılmasına olanak verir.

Üst Denetim ve Alt Teknik Denetim Kurulları tarafından organize edilen kontroller menşe tayini ve şartnamelere uyumu garanti ederek tüketicinin korunmasını temin etmektedir. Bu nedenle, ürünler daha fazla güven uyandıracaktır. Logo, üreticilere bir pazarlama aracı temin etmektedir.

Logoda “G” ve “E” harfleri iç içe geçmiş bir grafikle gösterilir. Güney Ege Zeytinyağları ibaresiyle birlikte bu grafik, ürünün coğrafi kökenini temsil eder.

1 – Referans Renkleri: Söz konusu logo, ambalaj ve etiketlerin üzerinde kullanıldığında, ya doğrudan renkler Yeşil, Kırmızı (Yeşil üzerine kırmızı) veya Siyah, Beyaz 4 renkli bir süreç kullanılarak, renkli veya siyah-beyaz olarak gösterilmelidir.

UNESCO ile bağlantısı

Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Güney Ege Zeytinyağlarında bölgenin hâkim çeşidi Memecik’tir. Sicil, İzmir, Aydın ve Muğla’daki belirli yerleşimleri kapsar. Yerel çeşidi yetiştirme ve yağa dönüştürme bilgisi, UNESCO’nun geleneksel zeytincilik başlığıyla ilişkilidir. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-16