Tunceli

Tunceli hakkında

Tunceli’nin kuzey ve batısında Munzur dağlık kütlesi, doğusunda Peri Suyu, güneyinde Keban Baraj Gölü doğal sınırlar oluşturur. Munzur Suyu, Pülümür Çayı ve Tahar Çayı, derin vadiler boyunca güneye yönelir. Akbaba Tepesi, yüksek dağ coğrafyasının belirgin yükseltilerindendir. Ovacık çevresindeki düzlükler ile akarsu vadilerinin genişlediği küçük ovalar, engebeli arazi içinde sınırlı tarım alanları sağlar. ^[1]

Karasal iklimde kışlar uzun, soğuk ve yağışlı; yazlar daha kısa, sıcak ve kuraktır. Yükselti ve vadi koşulları doğal ortamı çeşitlendirir. Hayvancılık, arıcılık ve sınırlı ovalardaki tarım temel geçim alanlarıdır. Ulukale dutu, tarla koşullarında yetiştirilen Tunceli sarımsağı ve Munzur Vadisi’nin florasına bağlı bal üretimi, yöresel üretim örnekleridir. Pülümür tuzlalarında ise kaynak sularından geleneksel yöntemlerle tuz elde edilir. ^{[1] [7] [8] [9]}

Pulur Höyüğü’nde yapılan kazılar, yörede Kalkolitik ve Tunç çağlarına uzanan yerleşim geçmişini ortaya koymuştur. Dağlık arazi ve vadiler, tarih boyunca farklı yerleşim ve idarî ilişkilerin geliştiği çevreyi oluşturur. Osmanlı dönemindeki Dersim idarî yapılanmalarının ardından Tunceli ili 1935’te teşkil edilmiştir. İl merkezi 1946’da bugünkü kent yerleşmesinin bulunduğu Kalan’a taşınmıştır. ^{[1] [2]}

Bağlama, cura, deyiş, ağıt ve mani geleneği Tunceli’nin kültürel yaşamında önemli yer tutar. Alevi kültüründeki semahlar ile toplu halaylar farklı toplumsal etkinliklerin parçasıdır. Halı, kilim, cicim ve palaz dokumacılığı, hayvancılıkla bağlantılı yün işleme kültürünü yansıtır. Tahıl ve süt ürünlerine dayalı mutfakta şorbik, döğme yemekleri, tandır ve sac ekmekleri, pestil ve dut ürünleri öne çıkar. ^{[3] [4] [5] [6]}