Coğrafi işaretli ürün · Türkiye
Türkiye’de yetişen ahududunun usaresi tarımsal etil alkolde maserasyona alınır. Filtrelenen enfüzyon şeker şurubu, alkol ve suyla birleştirilip dinlendirilir; koyu kırmızı, berrak likör meyvenin tat ve kokusunu taşır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Geleneksel Türk Ahududu Likörü nedir?
Geleneksel Türk Ahududu Likörü; Türkiye’de yetişen ahududu meyvesinden alkolde maserasyonla elde edilen enfüzyonun şeker şurubu, tarımsal etil alkol ve suyla birleştirildiği likördür. Sicilde hacmen %25 alkol tanımlanır.
Dolayısıyla bu da likörün önemli özelliklerinden birisidir.
Hem hammaddesinin kalitesi hem de doğal olması nedeniyle “Geleneksel Türk Ahududu Likörü” hem Türkiye’de hem de yurtdışında ayrı bir yere sahiptir ve diğer ahududu likörlerinden ayrılmaktadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicilin ayırt edici özellikler bölümünde bu üretim biçiminin yalnız Türkiye’de uygulandığı belirtilir.*
* Sicil belgesinde bu üretim biçiminin yalnız Türkiye’ye özgü olduğu belirtiliyor. Belgede diğer ülkelerdeki üretimleri karşılaştıran bir araştırma veya tarih aralığı yer almıyor; bu ifade güncel dünya üretiminin tamamı için doğrulanmış bir sonuç değildir.
Sicilde, diğer ülkelerdeki ahududu likörlerinde aroma ve esans kullanımına ilişkin genel bir değerlendirme yer alır.*
* Sicil belgesinde diğer ülkelerde aroma ve esans kullanıldığı belirtiliyor. Hangi ülke, üretici ve tarihin karşılaştırıldığı açıklanmıyor; bu bilgi bütün yabancı ürünlere genellenemez.
Sicil, A ve B vitaminlerine ilişkin ifadeyi likörün değil, hammadde olarak kullanılan ahududu meyvesinin tanımında verir.*
* Sicilde A ve B vitaminlerine ilişkin ifade ahududu meyvesinin tanımında geçer. Bitmiş likörün vitamin türleri, miktarları ve işleme sonrası kalan düzeyleri için analiz verilmemiştir.
Sicil, meyve usaresinden üretilen ve aroma/esans eklenmeyen tarifi Türkiye’ye özgülük gerekçesiyle birlikte açıklar.*
* Sicil bu tarifte meyve suyu kullanıldığını ve aroma/esans eklenmediğini belirtir. Aynı yöntemin yalnız Türkiye’de uygulandığı yönündeki ifade için ülkeler ve üreticiler bazında karşılaştırmalı kanıt sunulmamıştır.
Renk, tat ve hammadde
Geleneksel Türk Ahududu Likörü koyu kırmızı renkli ve berraktır; ahududu kaynağının tat ve kokusunu taşır. Fiziksel özellikler bitmiş içkinin kendi kapsamıdır.
Yüz litre reçetenin bileşen temeli
- Ahududu enfüzyonu: %50
- Tarımsal kökenli rektifiye etil alkol: %17
- Şeker şurubu: %16
- Demineralize su: %17
Şeker şurubu ağırlıkça yaklaşık %69–70’tir; bu reçetede yaklaşık 15 kg şekere karşılık geldiği belirtilir. Son içkinin hacmen alkol derecesi, girdi karışım paylarından ayrı ölçülür.
Sicildeki asitlik kaydı
Sicilde asitlik, asetik asit cinsinden hektolitrede yaklaşık 3000 g olarak verilir. Bu değer, tarımsal etil alkol tablosunun analiz temeliyle aynı ölçü değildir.
Enfüzyonun ayrı üretim temeli
Enfüzyon üretiminde %100’lük alkol cinsinden 100 litre alkol için yaklaşık 144 kg ahududu meyvesi kullanıldığı belirtilir. Bu, 100 litre son likör reçetesiyle aynı miktar temeli değildir.
Tarımsal etil alkol tablosunun tarihsel kapsamı
Tablo, sicilde atıf yapılan 2005/11 metni kapsamında tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün özelliklerini gösterir. Mutlak alkol esaslı analizler ve son likör reçetesi farklıdır; bu tablo tek başına güncel mevzuata uygunluğu doğrulamaz.
Ahududunun hammadde özellikleri
Sicilde kullanılan ahududu, hafif tüylü, bol usareli ve aromalı meyve olarak anlatılır. Kırmızı, sarımtırak, gülpembe veya portakal rengi seçenekleri belirtilir. Meyvenin bileşiminde limon asidi, elma asidi, pektin ve uçucu yağlar kaydedilir; bunlar son likörün bileşim analizi değildir.
Meyve usaresi ve aroma kaynağı
Aroma ve esans yerine, ahududunun kendisinden elde edilen meyve usaresi ve enfüzyon kullanılır. Bu özellik, diğer ülkelerin bütün ürünleri için bir karşılaştırma veya üstünlük sonucu oluşturmaz.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Kullanılan tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün sicildeki analiz tablosudur; bitmiş likörün analizi değildir. Sicil 2005/11 metnine atıf yapar. İki sayfaya yayılan satırlar birleştirilmiş, değer ve birimler korunmuştur; güncel uygunluk teyidi açık tutulur.
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Meyvenin işlenmesi
Meyveler kalite kontrolünden sonra tartılır ve işleme ünitesine alınır. Meyvenin sap, çekirdek veya usare ayırma işlemleri kendi türüne göre yapılır. Meyve usaresinin Briks ve yoğunluğu kontrol edilip tartılır.
İşleme makinelerinde ahududunun sapı ayrılır ve meyve usaresi elde edilir. Filtrelenen enfüzyon, likörün hazırlanmasından önce enfüzyon tanklarına alınır.
Maserasyon ve enfüzyon
Meyve usaresi hacmen %85 tarımsal etil alkolle maserata dönüştürülür. Tankta üç ay bekletilir, 15 günlük aralıklarla karıştırılır ve 20–25 °C’de tutulur. Bez filtrasyondan sonra meyve enfüzyonu elde edilir.
Likör karışımının hazırlanması
Enfüzyon, tarımsal kökenli rektifiye etil alkol, şeker şurubu ve demineralize su kontrol edilip üretim tankında birleştirilir. Karışım hacmen %25 alkol derecesine ayarlanır.
Kontrol ve dinlendirme
Karışımdan numune alınarak duyusal ve analitik özellikler kontrol edilir. Elde edilen karışım en az 30 gün dinlendirilir. Dinlendirme süresi raf ömrü olarak kullanılmaz.
Filtrasyon ve şişeleme
Dinlendirilen Geleneksel Türk Ahududu Likörü filtrelenir ve şişelenir. Şişelenmiş ürünün üretim kaydı, etiketleme ve denetim şartları ayrı uygulanır.
Alkol hammaddesinde rektifikasyonun anlamı
Rektifikasyon, tarımsal etil alkoldeki aldehit, ester, metil alkol ve yüksek alkoller gibi safsızlıkların, kaynama sıcaklıkları arasındaki farktan yararlanılarak distilasyon kolonlarında ayrılmasıdır. Bu işlem likörün son karışımından önce kullanılan alkol hammaddesine aittir.
Su bileşeninin demineralizasyonu
Ham su önce kum filtresinden, ardından reçine filtresinden geçirilerek yumuşatılır. Ters osmoz işlemiyle elde edilen demineralize su, likör reçetesinin su bileşenidir.
Şeker şurubunun ayrı hazırlama temeli
Rafine beyaz şeker suyla karıştırılır, şurup hazırlama tankında buharla kaynatılır ve soğutulur. Sicilde ağırlıkça yaklaşık %69–70’lik şurup tanımlanır; şurubun yoğunluğu ile likördeki karışım payı farklı ölçülerdir.
Sicilin üretim ortamı açıklaması
Sicil üretimi hijyenik ortamda ve el değmeden yürütülen işlem olarak anlatır. Kaynakta ayrıca kimyasal işlem uygulanmadığı ifadesi bulunur; bu anlatım, üretim işlemleri veya katkı uygunluğu için bağımsız doğrulama yerine geçmez.
Bileşenleri ekleme sırasına ilişkin açıklama
Tarımsal etil alkol enfüzyonla karıştırıldıktan sonra demineralize su ve şeker şurubu eklenir.
Yöresiyle bağı nedir?
Ulusal üretim alanı ve hammadde
Üretim alanı Türkiye sınırlarıdır. Sicilde hammadde için İstanbul Boğazı, Bursa ve Bilecik yöreleri belirtilir. Hammadde yetişme alanıyla likör tesisinin üretim alanı birbirinden ayrılır.
Hammadde ve hasat
Sicilde ahududunun haziran ve eylülde olmak üzere yılda iki kez meyve verdiği belirtilir. Meyveye ait bu hasat kaydı, likörün dinlendirme veya muhafaza süresiyle aynı kapsamda değildir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Sicil, Geleneksel Türk Ahududu Likörü için şişelenmiş likör ve etiketleme kapsamını tanımlar. Ürünün karakteristik tat, renk ve kokusu kendi hammaddesinden gelir; meyve veya gül suyunun nitelikleri son içkiye sağlık etkisi kazandırmaz.
Tescil ve denetim bilgileri
Sicilin ikinci sayfasında “Coğrafi İşaretin Adı: Geleneksel Türk Ahududu Likörü” ve “Ürün Adı: Geleneksel Gül Likörü” ifadeleri birlikte yer alır.*
* Sicilin “Coğrafi İşaretin Adı” alanı ve ürün anlatımı ahududu likörünü gösterirken, “Ürün Adı” alanında Geleneksel Gül Likörü yazılıdır. Bu alanlardaki ad farkı belge içinde açıklanmamıştır. Ürün kimliğinin tescil ettiren veya TÜRKPATENT tarafından netleştirilmesi gerekir.
Tescil ve kullanımın kapsamı
Geleneksel Türk Ahududu Likörü ulusal sicilde menşe adı olarak kayıtlıdır. Etiket kullanımı, coğrafi işaret şartları ve güncel alkollü içki mevzuatı ayrı yükümlülüklerdir. Sicildeki eski mevzuat atıfları güncel mevzuat yerine kullanılmaz.
Denetim mercii ve inceleme
Tescil ettiren koordinasyonunda, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden likör konusunda çalışan iki öğretim görevlisi ve Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden alkollü içki konusunda çalışan iki uzmandan oluşan denetim mercii görev yapar.
Denetim sıklığı ve laboratuvar
Denetimler yılda en az bir defa, şikâyet veya gereklilik halinde ayrıca yapılır. Numune alımı geçerli mevzuat ve standartlara göre, en az bir denetim üyesinin katılımıyla gerçekleştirilir. Gerekli analizler Çukurova Üniversitesi Alkollü İçecekler Analiz Özel Gıda Kontrol Laboratuvarında yapılabilir.
Hakların korunması ve raporlama
Denetim mercii tescilli özelliklerle üretimi ve etiketlemeyi denetler; sonuçları tescil ettirene raporlar. Tescil ettiren hakların korunmasını yürütür.
Sicildeki mevzuat atıflarının kapsamı
Sicil, yurt içi üretimde Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği ve ilgili mevzuata; yurt dışı satışlarda geçerli uluslararası standartlara atıf yapar. Düzenlemeler değiştikçe tanım ve üretimin uyumlaştırılması öngörülür. Eski sicil metni, tek başına güncel mevzuata uygunluk belgesi değildir.
Etiket ve işaretin kullanılması
Tescilli adın etiket üzerinde tek başına veya diğer sözcüklerle kullanılması, sicilde belirtilen komisyon onayına bağlıdır. Üretici, komisyondan veya görevlendirdiği birimden alınan ya da bu birim tarafından onaylanan etiketleri kullanır. Coğrafi işaretin medya araçlarında kullanılması için de aynı onay kaydedilir.
