Coğrafi işaretli ürün · Türkiye
Türkiye’de üretilen pembe likörün aroması, Isparta güllerinden elde edilen yağ altı gül suyundan gelir. Yeniden distile edilen gül suyu, şeker şurubu, tarımsal etil alkol, su ve renk bileşeniyle birleştirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Geleneksel Türk Gül Likörü nedir?
Geleneksel Türk Gül Likörü; gül suyunun şeker şurubu, tarımsal etil alkol, demineralize su ve renk bileşeniyle karıştırılmasıyla hazırlanan likördür. Sicilde hacmen %25 alkol, en az 30 gün dinlendirme ve filtrasyon tanımlanır.
Tam olgun hale gelmiş bir gül çiçeği yaprağı muayene edilirse küçük yağ kesecikleri ve bunları birbirine bağlayan kanallar gözükecektir.
Bu güllerden yüksek kaliteli gül yağı elde edilir ve bu işlemler sırasında ancak sipariş üzerine gül suyu üretilmektedir.
Hem hammaddesinin kalitesi hem de doğala yakın olması nedeniyle "Geleneksel Türk Gül Likörü” hem Türkiye'de hem de yurtdışında ayrı bir yere sahiptir ve diğer gül likörlerinden ayrılmaktadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicilde, gül likörünün ayırt ediciliğine ilişkin değerlendirmede diğer ülkelerde üretilenlere göre “daha doğal” nitelemesi kullanılır.*
* Sicil, ürünü diğer ülkelerde üretilen likörlere göre “daha doğal” olarak nitelendirir. Doğallığın ölçütü ve karşılaştırılan ürünler belirtilmemiştir; bu niteleme karşılaştırmalı analiz sonucu değildir.
Sicilin coğrafi sınır gerekçesinde bu üretim biçiminin yalnız Türkiye’ye özgü olduğu belirtilir.*
* Sicil belgesinde bu üretim biçiminin yalnız Türkiye’ye özgü olduğu belirtiliyor. Belgede diğer ülkelerdeki üretimleri karşılaştıran bir araştırma veya tarih aralığı yer almıyor; bu ifade güncel dünya üretiminin tamamı için doğrulanmış bir sonuç değildir.
Renk, tat ve hammadde
Geleneksel Türk Gül Likörü pembe renkli ve berraktır; gül suyu kaynağının tat ve kokusunu taşır. Fiziksel özellikler bitmiş içkinin kendi kapsamıdır.
Yüz litre reçetenin bileşen temeli
- Gül suyu: %5
- Tarımsal kökenli rektifiye etil alkol: %26
- Şeker şurubu: %17
- Demineralize su: %52
Şeker şurubu ağırlıkça yaklaşık %69–70’tir; bu reçetede yaklaşık 16 kg şekere karşılık geldiği belirtilir. Son içkinin hacmen alkol derecesi, girdi karışım paylarından ayrı ölçülür.
Sicildeki asitlik kaydı
Sicilde asitlik, asetik asit cinsinden hektolitrede yaklaşık 100 g olarak verilir. Bu değer, tarımsal etil alkol tablosunun analiz temeliyle aynı ölçü değildir.
Renk bileşeni
Sicil, 100 litre likörde 1 g kırmızı gıda boyası E-124 kullanımını kaydeder. Bu tarihsel sicil kaydı güncel katkı uygunluğu onayı değildir.
Tarımsal etil alkol tablosunun tarihsel kapsamı
Tablo, sicilde atıf yapılan 2005/11 metni kapsamında tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün özelliklerini gösterir. Mutlak alkol esaslı analizler ve son likör reçetesi farklıdır; bu tablo tek başına güncel mevzuata uygunluğu doğrulamaz.
Gül suyu ve hammadde yöresi
Likörün aroması Isparta ve çevresindeki Kızanlık gülünden elde edilen gül suyuna dayanır. Sicil, bu gülü Rosa Alba adıyla kaydeder; kaynakta geçen bilimsel ad burada başka bir türle değiştirilmez.*
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Kullanılan tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün sicildeki analiz tablosudur; bitmiş likörün analizi değildir. Sicil 2005/11 metnine atıf yapar. İki sayfaya yayılan satırlar birleştirilmiş, değer ve birimler korunmuştur; güncel uygunluk teyidi açık tutulur.
* Sicil, gülün yerel adını Kızanlık, bilimsel adını Rosa Alba olarak verir. Bu iki adın hangi botanik türü ifade ettiği belge içinde açıklanmamıştır. Üretimde kastedilen türün tescil ettiren veya TÜRKPATENT tarafından netleştirilmesi gerekir.
Sicildeki üretim anlatımı
Gül suyunun hazırlanması
Gül yağı alındıktan sonra kalan yağ altı gül suyu iki kez distile edilir. Sicil, yaklaşık 2500–3000 kg gülden 1 kg gül yağı elde edildiğini belirtir; bu oran gül suyunun likördeki payı değildir.
Karıştırma ve alkol ayarı
Gül suyu, tarımsal kökenli rektifiye etil alkol, şeker şurubu, demineralize su ve gıda boyası kontrol edilir. Likör üretim tankında karıştırılır ve hacmen alkol derecesi %25’e ayarlanır.
Kontrol ve dinlendirme
Karışımdan numune alınarak duyusal ve analitik özellikler kontrol edilir. Elde edilen karışım en az 30 gün dinlendirilir. Dinlendirme süresi raf ömrü olarak kullanılmaz.
Filtrasyon ve şişeleme
Dinlendirilen Geleneksel Türk Gül Likörü filtrelenir ve şişelenir. Şişelenmiş ürünün üretim kaydı, etiketleme ve denetim şartları ayrı uygulanır.
Yağ altı gül suyunun niteliği
Yağ altı gül suyunun yeniden distilasyonu, hammadde hazırlığının bir parçasıdır. Elde edilen hammadde bulanık, renksiz ve kokuludur; pembe renkli, berrak son likörle aynı görünümde değildir. Likör, gülün kendine özgü kokusunu taşır.
Alkol hammaddesinde rektifikasyonun anlamı
Rektifikasyon, tarımsal etil alkoldeki aldehit, ester, metil alkol ve yüksek alkoller gibi safsızlıkların, kaynama sıcaklıkları arasındaki farktan yararlanılarak distilasyon kolonlarında ayrılmasıdır. Bu işlem likörün son karışımından önce kullanılan alkol hammaddesine aittir.
Su bileşeninin demineralizasyonu
Ham su önce kum filtresinden, ardından reçine filtresinden geçirilerek yumuşatılır. Ters osmoz işlemiyle elde edilen demineralize su, likör reçetesinin su bileşenidir.
Şeker şurubunun ayrı hazırlama temeli
Rafine beyaz şeker suyla karıştırılır, şurup hazırlama tankında buharla kaynatılır ve soğutulur. Sicilde ağırlıkça yaklaşık %69–70’lik şurup tanımlanır; şurubun yoğunluğu ile likördeki karışım payı farklı ölçülerdir.
Sicilin üretim ortamı açıklaması
Sicil üretimi hijyenik ortamda ve el değmeden yürütülen işlem olarak anlatır.
Yöresiyle bağı nedir?
Ulusal üretim alanı ve hammadde
Üretim alanı Türkiye sınırlarıdır. Sicilde hammadde için Isparta ve çevresinde yetiştirilen Kızanlık gülü belirtilir. Hammadde yetişme alanıyla likör tesisinin üretim alanı birbirinden ayrılır.
Üretim alanı ile hammadde yöresi
Likör, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde uygun şart ve tesislerin bulunduğu bölgelerde üretilebilir. Hammadde için belirtilen yetişme yöresi, likörün üretim tesisinin coğrafi alanından ayrı değerlendirilir.
Sicildeki sunum anlatımı
Sicil, Geleneksel Türk Gül Likörü için şişelenmiş likör ve etiketleme kapsamını tanımlar. Ürünün karakteristik tat, renk ve kokusu kendi hammaddesinden gelir; meyve veya gül suyunun nitelikleri son içkiye sağlık etkisi kazandırmaz.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil ve kullanımın kapsamı
Geleneksel Türk Gül Likörü ulusal sicilde menşe adı olarak kayıtlıdır. Etiket kullanımı, coğrafi işaret şartları ve güncel alkollü içki mevzuatı ayrı yükümlülüklerdir. Sicildeki eski mevzuat atıfları güncel mevzuat yerine kullanılmaz.
Denetim mercii ve inceleme
Tescil ettiren koordinasyonunda, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden likör konusunda çalışan iki öğretim görevlisi ve Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden alkollü içki konusunda çalışan iki uzmandan oluşan denetim mercii görev yapar.
Denetim sıklığı ve laboratuvar
Denetimler yılda en az bir defa, şikâyet veya gereklilik halinde ayrıca yapılır. Numune alımı geçerli mevzuat ve standartlara göre, en az bir denetim üyesinin katılımıyla gerçekleştirilir. Gerekli analizler Çukurova Üniversitesi Alkollü İçecekler Analiz Özel Gıda Kontrol Laboratuvarında yapılabilir.
Hakların korunması ve raporlama
Denetim mercii tescilli özelliklerle üretimi ve etiketlemeyi denetler; sonuçları tescil ettirene raporlar. Tescil ettiren hakların korunmasını yürütür.
Sicildeki mevzuat atıflarının kapsamı
Sicil, yurt içi üretimde Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği ve ilgili mevzuata; yurt dışı satışlarda geçerli uluslararası standartlara atıf yapar. Düzenlemeler değiştikçe tanım ve üretimin uyumlaştırılması öngörülür. Eski sicil metni, tek başına güncel mevzuata uygunluk belgesi değildir.
Etiket ve işaretin kullanılması
Tescilli adın etiket üzerinde tek başına veya diğer sözcüklerle kullanılması, sicilde belirtilen komisyon onayına bağlıdır. Üretici, komisyondan veya görevlendirdiği birimden alınan ya da bu birim tarafından onaylanan etiketleri kullanır. Coğrafi işaretin medya araçlarında kullanılması için de aynı onay kaydedilir.
