Coğrafi işaretli ürün · Manisa
Manisa’nın Akhisar yöresinde yetişen Domat çeşidinden elde edilir. Olgun meyve eti orta sertliktedir; yeşil olumda toplanan meyveler çekirdeği çıkarılıp dolgu malzemeleriyle işlenebilir.
UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akhisar Domat Zeytini nedir?
Manisa’nın Akhisar ilçesinde yetişen Domat çeşidi zeytin ağaçlarından hasat edilen ve işlenen meyvelerdir. Sicilde, bu çeşidin yörede yetiştirilmesi ve elde edilen meyvelerin işlenmesi ürünün ayırt edici özelliği olarak belirtilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Meyve, renk ve duyusal özellikler
Manisa’nın Akhisar ilçesinde ve çevre bölgelerinde yetiştirilen zeytingiller ailesine ait Akhisar Domat Zeytini aşılı bitkiden elde edilen meyvelerdir.
Çok uzun-dar, eliptik şeklindedir Üst Yüzey Rengi: Hafif puslu, tüysüz, koyu yeşil 000858(leek gren) ile 0969(Spinach gren) rengindedir.
Hafif puslu, gri yeşil Orta Damar: Belirgin bir hat halindedir. Orta damara göre simetriktir.
Silik Ucu: Uçta küçük açık sarı-yeşil renkte bir iğne bulunur.
İri Şekli: Silindirik Boyuna Simetri: Simetriktir Enine Simetri: Simetriktir En Geniş Nokta: Orta kısmında bulunur. 3 Tescil No: 166 Coğrafi İşaret: Akhisar Domat Zeytini Omurga Oluşumu: Karşılıklı İki yanda saptan meyve ucuna doğru uzanan belirgin omurga oluşumu vardır.
Düz veya yuvarlak Sap Cebi: Genellikle yuvarlak, bazen mekik şeklinde, orta derinliktedir.
Simetriktir En Geniş Nokta: Orta kısmındadır.
Uçta küçük bir iğne bulunur Sap Kısmının Şekli: Dar, yuvarlak veya düzdür.
Saptan başlayan ve uca kadar uzanan oluklar yüzeye pürüzlü bir görünüm kazandırır.
Verimlidir.
16 Mayıs-6 Haziran arasındaki döneme rastlar.
Yapılan bir araştırmaya göre bol çiçek tozu verdiği, polenlerin çimlenme gücünün yüksek olduğu ve iyi bir tozlayıcı çeşit olduğu tespit edilmiştir.
20 Mayıs-10 Haziran arasındadır.
Yeşil olum dönemi ekim ayının ilk yarısıdır. Siyah oluma çok geç ulaşır; kasım ayının ikinci yarısında meyvelerin %20’sinin henüz kararmadığı sicilde belirtilir.
Çeliklerin köklenme oranı düşük olup üretimi aşılama suretiyle yapılır.
Özellikle geç sulamaların uygulandığı şartlarda soğuğa karşı duyarlıdır. Odun dokusu sert olup zeytin dal kanseri ve kızıl kurda karşı kısmen dayanıklıdır. 4 Tescil No: 166 Coğrafi İşaret: Akhisar Domat Zeytini
Ürün biçimine göre kilogramdaki dane sayısı sicil tablosunda gösterilir.
Ürün biçimine göre kilogramdaki dane sayısı
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir. Sicil görüntüsünde son iki veri sütununun başlığı boş bırakılmıştır. Bu sütunlar sıralarıyla gösterilir; değerleri bir zeytin çeşidine varsayımla atanmamıştır. Üst başlıkların ve alt satırın özgün sırası korunmuştur. Başlık ve hücrelerin okunabilir görünümü kaynak görüntüsüne göre düzenlenmiştir; özgün veri ayrıca korunur.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir. Sicil görüntüsünde son iki veri sütununun başlığı boş bırakılmıştır. Bu sütunlar sıralarıyla gösterilir; değerleri bir zeytin çeşidine varsayımla atanmamıştır. Üst başlıkların ve alt satırın özgün sırası korunmuştur. Başlık ve hücrelerin okunabilir görünümü kaynak görüntüsüne göre düzenlenmiştir; özgün veri ayrıca korunur.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kokteyl Yeşil Zeytin | Çekirdeksiz Yeşil Zeytin | Dolgulu Zeytin | Dilimli Yeşil Zeytin | Kırma | Çizik Naturel Pembe Zeytin | Sicilde başlığı bulunmayan 7. sütun | Sicilde başlığı bulunmayan 8. sütun |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Biber | Badem | Diğer | |||||
| 110-130 | 110-130 | 170-200 | 160-190 | 160-190 | 110-130 | 110-130 | 110-130 |
| 131-150 | 131-150 | 201-230 | 191-220 | 191-220 | 131-150 | 131-150 | 131-150 |
| 151-170 | 151-170 | 231-260 | 221-250 | 221-250 | 151-170 | 151-170 | 151-170 |
| 171-190 | 171-190 | 261-290 | 251-280 | 251-280 | 171-190 | 171-190 | 171-190 |
| 191-220 | 191-220 | 191-220 | 191-230 | 191-230 | |||
| 221-240 | 221-240 | ||||||
| 241-260 | 241-260 |
* Resmî kaynak tablosunda sütun başlıkları eksik: Ürün biçimine göre kilogramdaki dane sayısı. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Ağaç, yaprak ve çiçek özellikleri
Kuvvetli Habitusu: Genellikle büyük, geniş ve yayvan taç oluşturur.
Dallanma sık ve yaprak yoğunluğu fazladır.
İki ve daha yaşlı dallar sütlü kahverenginde, genç dallar ise gri-yeşil renktedir.
İki ve daha yaşlı dallar dik, genç dallar ise geniş açılıdır.
Kuvvetli Gövde Rengi: Koyu gri-kahverengi Gövde Yüzeyinin Durumu: Genç gövde düzgündür. Ağaç yaşlandıkça pürüzlü bir görünüm kazanır.
Yaprak sapı yeşilimsi-gridir. Yaprağın ortalama boyu 68.53 mm, eni 12.20 mm ve boy/en oranı 5.61’dir. Sap uzunluğu 4.00 mm, sap kalınlığı 1.33 mm’dir.
14–36 mm arasında değişir Ortalama Somak Uzunluğu: 24–60 mm Somaktaki Çiçek Sayıları: 8–27 arasında değişir Ortalama Çiçek Sayısı: 16
Özellikle iyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir ve büyük taç oluşturur. O nedenle sık aralık ve mesafelerle dikilmemesi gerekir.
Sulanan iyi bakım şartlarında yetiştirildiği için çoğunlukla zayıf periyodisite gösterir ve düzenli ürün verir.
Meyve eti ve çekirdek yapısı
Açık yeşili Yeşil Meyvede Lantiseller: Küçük noktacıklar halinde görülür Olgun Meyve Rengi: Parlak koyu bordo Olgun Meyvede Lantiseller: Küçük noktacıklar halinde görülür Olgun Meyve Et rengi: Beyazımsı krem Olgun Meyve Eti Sertliği: Orta sertlikte Olgun Meyvede Et-Çekirdek Bağlantısı: Orta kuvvette Ağırlığı (100 meyvede): 530.30 gr.
Yüz meyvenin hacmi 525.80 cm³’tür. Meyve boyu 26.70 mm, eni 19.48 mm ve boy/en oranı 1.37’dir. Et oranı %83.76, yağ oranı %20.57 ve nem oranı %55.89 olarak verilir.
Orta Şekli: Silindirik Boyuna Simetri: Sırt kısmı kavislidir. Meyvedeki omurga çekirdekte de belirgindir.
Çekirdek bej rengindedir. Yüz çekirdeğin ağırlığı 86.10 g, hacmi 80.00 cm³’tür. Çekirdek boyu 18.48 mm, eni 8.95 mm’dir. Sicilde nokta sonrasında boşlukla yazılan çekirdek boy/en oranı, ondalık virgülle 2,06 olarak aktarılır. Meyvedeki çekirdek oranı %16.24’tür.
Sofralık üründe irilik ve kalite koşulları
Ürünün irilik kriteri olup, ürünün halka arzında bir kg’da bulunan ortalama adet sayısının gereklerini tarif eder. Çizelge 1: Dane Sayısı / Kg.
Ürün biçimlerine göre kilogram başına dane sayısı aralıkları sicil tablosunda gösterilir.
Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliğine uygun olmalıdır. Çürük, yabancı tat ve koku içermemeli, sağlam olmalıdır. Ambalaj içindeki ürünlerin sınıfı, tipi, sitili aynı, kendine has tat ve nitelikte yenebilir nitelikte olmalıdır. İstenmeyen yabancı madde ve kurt, böcek vb. parazitler bulunmamalı, zararsız yabancı madde oranı 100 gr’da en fazla 18 adet olmalıdır.
- Kg’daki dane adedinde tolerans (-3)’ü geçmemelidir.
Ambalaj Salamurası, berrak olmalı, istenmeyen yabancı madde, yabancı tat ve koku içermemeli.
Halka arz edilen ürünler Sofralık Zeytin Kodeksine Uygun olmalıdır. Çizelge 2: Üründeki NaCl ve pH Seviyesi
İşlenmiş üründe kimyasal özellikler
İşlenmiş üründe kimyasal özellikler sicil tablosunda gösterilir.
Sicil belgesinin 5. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kimyasal | Asgari | Azami |
|---|---|---|
| Nacl | 0,5 % | 7 |
| pH | 4 | 8 |
Nasıl yetiştirilir ve hazırlanır?
Bahçe tesisi ve dikim
Yeni bir tesis kurulmadan önce derin işleme yanında; zorunlu hallerde tesviye, teraslama, drenaj vb. toprak ve arazi hazırlıkları tamamlanır. Dikim yapılırken gelecekte her ağacın güneş ışığından maksimum oranda yararlanması gereği göz önüne alınır. Zeytinlik tesis edilirken dikim aralıkları, bölgenin iklim ve toprak koşullarına, ağacın alacağı taç büyüklüğüne göre değişebilmektedir.
Büyük taç yapan Domat çeşidi zeytinlerde 6 × 8 m veya 7 × 7 olarak dikimler yapılır.
Fidan dikimi için çukurlar hazırlanır. Bölge şartlarında Kasım-Nisan ayları arasında zeytin fidanı dikimi yapılabilir. Dikim çukurlarının açılmasında 1.50 m boyunda tam ortasında ve uçlarında kertikler bulunan dikim tahtası kullanılır. Orta kertiğe işaret kazığı gelecek şekilde dikim tahtası yerleştirilir. İki uçtaki kertiğe birer kazık daha çakılarak dikim tahtası ve işaret kazığı yerlerinden alınarak iki kazık arasında fidan çukuru açılır.
Çukurlar 80 × 80 cm boyutlarında açılmalıdır.
Dikilen fidanının hızlı gelişebilmesi için çukurun geniş açılmasında fayda vardır. Çukur açılırken alt ve üst toprak ayrı ayrı konulmalıdır. Dikimden önce naylon torbalar içindeki fidanların toprağın dağılıp köklerin hava ile temasını önlemek için sulanmaları gerekir. Fidanların dengeli ve sıhhatli büyümeleri için fidanın dikimi ile birlikte dikim çukurlarına temel gübreleme yapılmalıdır. Bu nedenle arazinin zeytin dikiminden önce mutlaka toprak analizinin yaptırılması gerekmektedir.
Dikim sonrası bakım
Dikim sırasında ve bunu takip eden yıllarda yetiştirme tekniklerine özen gösterilir. Dikimden sonra fidandaki yara ve kesim yerlerinin hastalıklardan korunması için macunlanması gerekir. İlk birkaç yıl mutlaka sulama yapılması gerekir.
Fidan bakımı
- Fidanın civarında oluşan ve onunla su, ışık ve besin için rekabet eden ve ağacın gelişmesini yavaşlatan yabani otlar temizlenmelidir.
- Çanaklarda kaymak tabakası oluştuğunda, çapa yapılmalıdır.
- Her yıl hastalık ve zararlılarla ilgili kontrol yapılarak, gerekli zirai mücadeleler yapılmalıdır.
- Fidanlara gelişmesine bağlı olarak 2 veya 3 yıldan itibaren şekil vermeye başlanmalıdır.
- Özellikle azotlu gübrelerle gübreleme yapılmalıdır.
Elle hasat ve kasalara toplama
- Hasat elle yapılmalı ve zeytinler kasalara toplanmalı.
Fermantasyon salamurası
Ürünün yenebilir nitelik kazanması acısının alınması ve işlenmesi için içme suyu ile hazırlanan %0,5 ile %7 arasında değişen oranlarda tuz, %0,065 ile %1,2 arasında değişen asit oranları ile Sofralık Zeytin Kodeksine uygun hazırlanmış karışımdır.
2 Tescil No: 166 Coğrafi İşaret: Akhisar Domat Zeytini Ambalaj Salamurası: İçme suyuna yemeklik tuzun, gerektiğinde laktik asit, baharat, sirke, zeytinyağı, aromalı ve aromasız bitkilerin (defneyaprağı vb.) maddelerin katılarak hazırlandığı karışımdır.
Yeşil sofralık ve dolgulu değerlendirme
Ürün yeşil sofralık olarak değerlendirilir. Yeşil olum döneminde toplanan meyvelerin çekirdeği çıkarılır, çekirdek boşluğuna, biber, havuç, badem, vs. doldurularak dolgulu zeytin şeklinde işlenir.
Ambalaj salamurası ve dolum oranı
- Ambalaj Salamurası, ambalajı ürünün üzerini tamamen kapatmalı ve ambalajı %98 (Tolerans% (-,+1) oranında doldurmalıdır.
Ambalajlama ve piyasaya arz
Ürünler Türk Gıda Kodeksine uygun cam, plastik türevi ve teneke ambalajlarda, ürünlerin tiplerine özgü salamura suyu içinde halka arz edilir.
Üretim yöntemleri tablosunun kapsamı
Ürün biçimlerine göre üretim aşamaları ve işlem koşulları, sicilden aktarılan üretim şekli tablosunda gösterilir.
Ürün biçimine göre üretim yöntemleri
Ürün biçimine göre üretim yöntemleri sicil tablosunda gösterilir.
Sicil belgesinin 5. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Yöresiyle bağı nedir?
Ürünün yöreyle bağı, Akhisar’da yetişen Domat çeşidi ağaçlardan elde edilmesine dayanır. Sicilde bu yetiştirme, hasat ve işleme ilişkisi ürünün ayırt edici özelliği olarak açıklanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Bakılarak, ölçülerek, tartılarak yapılır, coğrafi işaretle ilgili şartları ihtiva edip etmediği kontrol edilir.
Zeytin ve salamuraya bakılarak, tadılarak, koklanarak, sayılarak, tartılarak, gerekli görüldüğünde laboratuar testleri ile yapılır.
Zeytinlerin, rengi, bir kg’daki dane adedi, meyve ve çekirdek özelliklerine bakılarak yapılır. Akhisar Domat Zeytini, doğal halinde işlenir ve arz edilir.
166 tescil numaralı Akhisar Domat Zeytini menşe adı olarak 13.12.2012 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 04.11.2010 tarihinden itibaren geçerlidir. Tescil ettiren kurum kimliği: Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası.
Sicilde işaretin kullanım biçimi markalama olarak belirtilir.
Denetim mercii ve kontrol koşulları
Akhisar Domat Zeytini ile yapılacak üretimlerin uygunluk kontrolleri Akhisar Ticaret Odası koordinasyonunda zeytin konusunda uzman en az üç kişiden oluşan bir komisyon tarafından yapılacaktır. Komisyon denetimlerini ihtiyaç duyduğu zamanlarda ve/veya şikayet halinde her zaman yapar. Denetleme Komisyonu: Tarım İlçe Müdürlüğü’nden bir uzman, Zeytincilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü’nden bir uzman ve Akhisar Ticaret Borsasından bir uzman olmak üzere toplam Üç uzmandan oluşturulmuştur.
Denetleme Komisyonu gerekli olması halinde Zeytincilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü’nün laboratuar ve ekipmanlarını kullanacak ve bundan doğan ücretler Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından karşılanacaktır. Komisyonun Toplanma ve Denetleme Şartları: Komisyon, her yıl hasat döneminde (Ekim, Kasım Aylarında) bir defa toplanır ve Coğrafi İşarete konu bölgelerden bilimsel yöntemler ile numune toplayarak test ve gözlemlerini rapor haline getirir.
Komisyonun denetleme ile ilgili tüm giderleri Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından karşılanır. Komisyonun toplanması için, Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Denetleme Komisyonu’na uzman vermeyi taahhüt eden kuruluşlara en az bir hafta önceden resmi yazı ile çağrı yapar.
Komisyonun Acil Toplanması: “Akhisar Domat Zeytin”in Coğrafi işaret kriterlerine uymayan ürünlerde “Akhisar Domat Zeytin” ibaresi olması ve bunun Şikayet ile ilgili kurumlara bildirilmesi halinde Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Denetleme Komisyonu’na uzman vermeyi taahhüt eden kuruluşlara “Acil” başlıklı resmi yazı gönderilerek Denetleme Komisyonu’nun Acil olarak toplanması sağlanır. Denetleme sonuçları komisyon tarafından rapor haline getirilerek Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası’na bildirilir.
Sonraki işlemler Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından yürütülür. Denetim Kriterleri: Başvurumuzda belirtilen “Akhisar Domat Zeytin”in fiziksel ve kimyasal özellikleridir. Komisyon bu kriterler ile birlikte hangi yöntemin kullanılacağını kendisi belirler.
Tescil belgesinde açıklığa kavuşturulması gereken kayıt 1
Sicilde çekirdek boy/en oranının ondalık gösterimi ayrık yazılmıştır. Dane sayısı tablosunun son iki sütununda başlık yoktur. Bu sütunların hangi ürün biçimine ait olduğu tahmin edilmemiştir; özgün tablo ve kaynak belirsizliği korunur.
Dane sayısı tablosundaki başlıksız sütunların hangi ürün biçimine ait olduğu açıklanmamıştır. Bu kapsamın tescil ettiren veya TÜRKPATENT tarafından yazılı olarak açıklanması gereklidir.
UNESCO ile bağlantısı
Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Akhisar Domat Zeytininde çeliklerin köklenmesi düşük olduğundan çoğaltma aşıyla yapılır. Çeşide uygun yöntemin seçilmesi, üreticinin bitkiyi tanımasına dayanır. UNESCO’nun geleneksel zeytincilik kaydıyla ilişkisi bu yetiştiricilik bilgisi üzerinden açıklanır. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
