Coğrafi işaretli ürün · Türkiye
Türkiye’de yetişen kayısıdan elde edilen enfüzyon, kayısı çekirdeği distilatıyla birleştirilir. Şeker şurubu, tarımsal etil alkol ve suyla tamamlanan karışım dinlendirilip filtrelenerek berrak, turuncu likör elde edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Geleneksel Türk Kayısı Likörü nedir?
Geleneksel Türk Kayısı Likörü; Türkiye’de yetişen kayısı meyvesinden alkolde maserasyonla elde edilen enfüzyonun şeker şurubu, tarımsal etil alkol ve suyla birleştirildiği likördür. Sicilde hacmen %27 alkol tanımlanır. Kayısı çekirdeği distilatı ayrı bir bileşendir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Renk, tat ve hammadde
Geleneksel Türk Kayısı Likörü turuncu renkli ve berraktır; kayısı kaynağının tat ve kokusunu taşır. Fiziksel özellikler bitmiş içkinin kendi kapsamıdır.
Yüz litre reçetenin bileşen temeli
- Kayısı enfüzyonu: %30
- Tarımsal kökenli rektifiye etil alkol: %17,4
- Şeker şurubu: %19
- Demineralize su: %30,6
- Kayısı çekirdeği alkolası: %3
Şeker şurubu ağırlıkça yaklaşık %69–70’tir; bu reçetede yaklaşık 17,8 kg şekere karşılık geldiği belirtilir. Son içkinin hacmen alkol derecesi, girdi karışım paylarından ayrı ölçülür.
Sicildeki asitlik kaydı
Sicilde asitlik, asetik asit cinsinden hektolitrede yaklaşık 100 g olarak verilir. Bu değer, tarımsal etil alkol tablosunun analiz temeliyle aynı ölçü değildir.
Enfüzyonun ayrı üretim temeli
Enfüzyon üretiminde %100’lük alkol cinsinden 100 litre alkol için yaklaşık 37,5 kg kayısı meyvesi kullanıldığı belirtilir. Bu, 100 litre son likör reçetesiyle aynı miktar temeli değildir.
Tarımsal etil alkol tablosunun tarihsel kapsamı
Tablo, sicilde atıf yapılan 2005/11 metni kapsamında tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün özelliklerini gösterir. Mutlak alkol esaslı analizler ve son likör reçetesi farklıdır; güncel mevzuat uygunluğu bu tablodan otomatik çıkarılmaz.
Kayısının aroma özelliği
Sicilde Tokaloğlu kayısısı, usare bakımından diğer kayısılardan daha zayıf; koku ve aroma bakımından zengin olarak tanımlanır. Bu tanım hammaddeye aittir ve son likörün sağlık veya kalite üstünlüğü sonucuna dönüştürülmez.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Kullanılan tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün sicildeki analiz tablosudur; bitmiş likörün analizi değildir. Sicil 2005/11 metnine atıf yapar. İki sayfaya yayılan satırlar birleştirilmiş, değer ve birimler korunmuştur; güncel uygunluk teyidi açık tutulur.
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Meyvenin işlenmesi
Meyveler kalite kontrolünden sonra tartılır ve işleme ünitesine alınır. Meyvenin sap, çekirdek veya usare ayırma işlemleri kendi türüne göre yapılır. Meyve usaresinin Briks ve yoğunluğu kontrol edilip tartılır.
Maserasyon ve enfüzyon
Meyve usaresi hacmen %96 tarımsal etil alkolle maserata dönüştürülür. Tankta üç ay bekletilir, 15 günlük aralıklarla karıştırılır ve 20–25 °C’de tutulur. Bez filtrasyondan sonra meyve enfüzyonu elde edilir.
Çekirdek alkolası
Meyveden ayrılan çekirdekler kurutulup kırılır. Kabuklar tarımsal etil alkolde 48 saat maserasyona alınır ve ardından çekirdeklerle birlikte distile edilir. Kayısı çekirdeği alkolasının reçetedeki payı %3’tür.
Likör karışımının hazırlanması
Enfüzyon, tarımsal kökenli rektifiye etil alkol, şeker şurubu ve demineralize su kontrol edilip üretim tankında birleştirilir. Karışım hacmen %27 alkol derecesine ayarlanır.
Kontrol ve dinlendirme
Karışımdan numune alınarak duyusal ve analitik özellikler kontrol edilir. Elde edilen karışım en az 30 gün dinlendirilir. Dinlendirme süresi raf ömrü olarak kullanılmaz.
Filtrasyon ve şişeleme
Dinlendirilen Geleneksel Türk Kayısı Likörü filtrelenir ve şişelenir. Şişelenmiş ürünün üretim kaydı, etiketleme ve denetim şartları ayrı uygulanır.
Çekirdek ve usarenin ayrılması
İşleme makinelerinde kayısının çekirdeği ve meyve usaresi ayrılır. Usare, tarımsal kökenli etil alkolle kayısı maseratına dönüştürülür; çekirdek distilatı ayrı bir bileşen olarak hazırlanır.
Alkol hammaddesinde rektifikasyonun anlamı
Rektifikasyon, tarımsal etil alkoldeki aldehit, ester, metil alkol ve yüksek alkoller gibi safsızlıkların, kaynama sıcaklıkları arasındaki farktan yararlanılarak distilasyon kolonlarında ayrılmasıdır. Bu işlem likörün son karışımından önce kullanılan alkol hammaddesine aittir.
Su bileşeninin demineralizasyonu
Ham su önce kum filtresinden, ardından reçine filtresinden geçirilerek yumuşatılır. Ters osmoz işlemiyle elde edilen demineralize su, likör reçetesinin su bileşenidir.
Şeker şurubunun ayrı hazırlama temeli
Rafine beyaz şeker suyla karıştırılır, şurup hazırlama tankında buharla kaynatılır ve soğutulur. Sicilde ağırlıkça yaklaşık %69–70’lik şurup tanımlanır; şurubun yoğunluğu ile likördeki karışım payı farklı ölçülerdir.
Sicilin üretim ortamı açıklaması
Sicil üretimi hijyenik ortamda ve el değmeden yürütülen işlem olarak anlatır. Kaynakta ayrıca kimyasal işlem uygulanmadığı ifadesi bulunur; bu anlatım, üretim işlemleri veya katkı uygunluğu için bağımsız doğrulama yerine geçmez.
Bileşenleri ekleme sırasına ilişkin açıklama
Tarımsal etil alkol enfüzyonla karıştırıldıktan sonra demineralize su ve şeker şurubu eklenir. Kayısı çekirdeği alkolası bu ürüne özgü ayrı bileşendir.
Yöresiyle bağı nedir?
Ulusal üretim alanı ve hammadde
Üretim alanı Türkiye sınırlarıdır. Sicilde hammadde için Konya Ereğlisi ve Iğdır yörelerinin Tokaloğlu kayısısı belirtilir. Hammadde yetişme alanıyla likör tesisinin üretim alanı birbirinden ayrılır.
Tokaloğlu kayısısının yöresi ve dönemi
Sicil, Iğdır yöresinin Tokaloğlu kayısısını da kapsamakla birlikte özellikle Konya Ereğlisi’nde yetişen Tokaloğlu kayısısını anlatır. Iğdır, Malatya ve Nevşehir çevresindeki yetiştiricilik de kaynakta yer alır. Meyvenin temmuz ortalarına doğru oluştuğu belirtilir.
Üretim alanı ile hammadde yöresi
Likör, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde uygun şart ve tesislerin bulunduğu bölgelerde üretilebilir. Hammadde için belirtilen yetişme yöresi, likörün üretim tesisinin coğrafi alanından ayrı değerlendirilir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Sicil, Geleneksel Türk Kayısı Likörü için şişelenmiş likör ve etiketleme kapsamını tanımlar. Ürünün karakteristik tat, renk ve kokusu kendi hammaddesinden gelir; meyve veya gül suyunun nitelikleri son içkiye sağlık etkisi kazandırmaz.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil ve kullanımın kapsamı
Geleneksel Türk Kayısı Likörü ulusal sicilde menşe adı olarak kayıtlıdır. Etiket kullanımı, coğrafi işaret şartları ve güncel alkollü içki mevzuatı ayrı yükümlülüklerdir. Sicildeki eski mevzuat atıfları güncel mevzuat yerine kullanılmaz.
Denetim mercii ve inceleme
Tescil ettiren koordinasyonunda, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden likör konusunda çalışan iki öğretim görevlisi ve Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden alkollü içki konusunda çalışan iki uzmandan oluşan denetim mercii görev yapar.
Denetim sıklığı ve laboratuvar
Denetimler yılda en az bir defa, şikâyet veya gereklilik halinde ayrıca yapılır. Numune alımı geçerli mevzuat ve standartlara göre, en az bir denetim üyesinin katılımıyla gerçekleştirilir. Gerekli analizler Çukurova Üniversitesi Alkollü İçecekler Analiz Özel Gıda Kontrol Laboratuvarında yapılabilir.
Hakların korunması ve raporlama
Denetim mercii tescilli özelliklerle üretimi ve etiketlemeyi denetler; sonuçları tescil ettirene raporlar. Tescil ettiren hakların korunmasını yürütür. Kayısı kaydında kullanmak isteyenlerin tescil ettirene bildirim yapması ve denetim masrafının üreticiden talep edilmesi ayrıca açıklanır.
Uzmanlık ve hizmetten yararlanma
Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlardan ve uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren denetim masraflarını denetlenenlerden talep eder.
Sicildeki mevzuat atıflarının kapsamı
Sicil, yurt içi üretimde Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği ve ilgili mevzuata; yurt dışı satışlarda geçerli uluslararası standartlara atıf yapar. Düzenlemeler değiştikçe tanım ve üretimin uyumlaştırılması öngörülür. Eski sicil metni, tek başına güncel mevzuata uygunluk belgesi değildir.
Etiket ve işaretin kullanılması
Tescilli adın etiket üzerinde tek başına veya diğer sözcüklerle kullanılması, sicilde belirtilen komisyon onayına bağlıdır. Üretici, komisyondan veya görevlendirdiği birimden alınan ya da bu birim tarafından onaylanan etiketleri kullanır. Coğrafi işaretin medya araçlarında kullanılması için de aynı onay kaydedilir.
Bildirim ve denetim giderleri
Coğrafi işareti kullanmak isteyenler tescil ettirene bildirim yapar. Denetim mercii kamu veya özel kuruluşlardan, bu kuruluşlardaki uzmanlardan hizmet alabilir. Tescil ettiren denetim masraflarını denetlenenden talep eder.
Tescil belgesinde açıklığa kavuşturulması gereken kayıt 1
Tescil belgesine ilişkin açıklama: Sicil belgesinin künyesi ile resmî portal veya ana kayıt arasında tarih farkı bulunmaktadır. Bu sayfadaki sicil bilgisi belge kaynağına dayanır; diğer kayıtlardaki farklı tarih bu seçimle düzeltilmiş sayılmaz.
Bu kaynak farkı bu sayfada kesin bir ölçüm, uygulama talimatı veya uygunluk sonucu olarak yorumlanmamıştır. Tescil ettirenin veya TÜRKPATENT’in yazılı açıklaması gereklidir.
