Coğrafi işaretli ürün · Mardin
Mardin’in Midyat ilçesinde yerel Zeynebi çeşidinden yetiştirilir. İnce ve uzun silindir taneleri yeşil-sarı, ince kabuklu ve tatlıdır; sofralık tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Midyat Zeynebi Üzümü nedir?
Hassas yapısı nedeniyle dalından rahatlıkla koparılan Midyat Zeynebi Üzümü, tatlıdır. Midyat Zeynebi Üzümünün boyu ortalama 25,72 ± 0,32 mm, eni ise 13,56 ± 0,42 mm olup kabuğu yeşil-sarı renktedir.
Ayırt edici özellikleri
Sicilde asitlik 6 g/l olarak verilir.
Hammadde ve bileşim
Midyat Zeynebi Üzümü, Midyat’ta yetişen, Vitis vinifera L. türü ve yerel bir çeşit olan Zeynebi üzüm çeşidinden üretilen sofralık üzümdür.
Biçim ve ölçüler
Midyat Zeynebi Üzümü, fiziksel özellikleri bakımından ince ve uzun silindirik bir yapıda olduğundan, Midyat yerel Arapça ağzında ince, uzun ve narin anlamına gelen “Zeynebi” ismiyle hem Midyat yöresinde hem de ülke çapında bilinmektedir.
Uzun ve dar tanelerin, çekirdeklerin ve şıranın fiziksel-kimyasal değerleri aşağıdaki kaynak tablosunda yer alır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Midyat Zeynebi Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Midyat Zeynebi Üzümü üretiminde Midyat ilçesinde bulunan Zeynebi çeşidi asmaların budama artıklarından dikime elverişli dallar seçilir. Asma ağacı, ömrü çok uzun olması ve dikim işlemi gerçekleştirilmesinden itibaren ömrünün sonuna kadar aynı yerde kalacağından, dikim işlemi titizlikle yapılır. İyi hazırlanmayan bir yere tesis edilen bağ iyi gelişemez; ömrü kısa, verimi az olur ve hastalıklara daha kolay yakalanır.
Ekim ve dikim
Midyat Zeynebi Üzümü fidanı geç sonbahar veya erken ilkbahar dönemlerinde dikilir. Fidan dikime hazırlanırken dikimden bir gün önce suya koyulur. Dikime hazır hale gelen fidanlar, dikime kadar nemli çuvalda veya suda bekletilir. Fidan dikimi için 30–40 cm genişlik ve 50–60 cm derinlikte çukur açılır.
Fidanlarının aşısı yapılmışsa, aşı noktası toprağın 3–5 cm üzerinde kalacak şekilde çukurun ortasına dikilir ve çukur yarısına kadar üstten çıkan toprakla doldurulur. Her bir çukura yeterince su verilip toprağın sıkışması ve hava boşluklarının giderilmesi sağlanır. Suyunu çekmiş çukurlar artan toprakla tekrar doldurulup iyice sıkıştırılır. Midyat Zeynebi Üzümü yetiştirilen alanlarda sonbahar, ilkbahar ve yaz dönemi olmak üzere yılda üç defa toprak işleme yapılır.
Midyat Zeynebi Üzümünün üretiminde herhangi bir hormon veya kimyasal madde kullanılmaz.
Sulama ve çapalama
Yetiştiricilikte uygulanan toprak işleme işlemleri ile toprağın su ihtiyacı karşılanmış olduğundan, yağmur suları dışında herhangi bir sulama işlemi yapılmaz. Midyat Zeynebi Üzümünün daha erken olgunlaşmasını sağlamak amacıyla ağaçlara sonbahar ortalarında kış budaması, ürün kalitesini arttırmak amacıyla da asmaların yapraklı olduğu yaz döneminde yaz budaması yapılır.
Hasat işlemi
Midyat Zeynebi Üzümü, temmuz ayının son haftasından ağustos ayının son haftasına kadar hasat edilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Midyat Zeynebi Üzümü, coğrafi sınırda ilk hasat edilen üzümdür. Hasat, temmuz ayının son haftasından ağustos ayının son haftasına yapılır.
Muhafaza koşulları
Sonbaharda yapılan toprak işleme ile sonbahar ve kış döneminde gelen yağışların toprakta depolanması; ilkbaharda yapılan toprak işlemi ile toprağın havalanması ve yabancı otların çıkışının engellenmesi ve yaz döneminde yapılan toprak işlemi ile de topraktaki su kaybının önlenmesi ve nemin korunması sağlanır. Olgunluğa erişen üzümler, ağustos ayının ikinci yarısında hasat edilip depolamadan satışa sunulur.
Olgunluğa erişmeyen üzümler ise, temmuz ayının son haftasında ve ağustos ayının ilk yarısında tam olgunlaşmadan yani yumuşama başlamadan (ham) hasat edilir ve depolanır. Hasat, bıçakla ve elle yapılır ve üzümler, zarar görmemeleri için kova veya yayvan kaplara konur Midyat Zeynebi Üzümü raf ömrü kısa olduğundan sofralık taze tüketilir.
Bununla beraber tam olgunlaşmadan yani yumuşama başlamadan (ham) hasat edilen üzümler, 4–14 °C’de soğuk hava depolarında kasa içerisinde depolanarak 1–2 ay süreyle muhafaza edilebilir.
Üretim alanı
Midyat Zeynebi Üzümünün üretim alanı Mardin ili Midyat ilçesidir. İnce, uzun ve narin taneleri nedeniyle yerel Arapça ağızda Zeynebi adıyla bilinir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1023 tescil numaralı Midyat Zeynebi Üzümü menşe adı olarak 8 Şubat 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Midyat Zeynebi Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Midyat Zeynebi Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Midyat Belediyesinin koordinasyonunda; Midyat Belediyesi, Midyat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Midyat Ziraat Odasından konuda uzman birer personelin katılımıyla 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda ise her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde Zeynebi çeşidi üzümlerin kullanılması; özellikle fidan temini/üretimi, toprak işleme, budama, sulama, hasat aşamaları olmak üzere üretim metoduna uygunluk ile Midyat Zeynebi Üzümü ibaresi ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Ayrıca gerekli görülen hallerde, ürün fiziksel ve kimyasal özellikleri bakımından analiz yaptırılır.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
