Coğrafi işaretli ürün · Mardin
Mardin’in Ömerli ilçesinde yerel Karfoki çeşidinden yetiştirilir. Yaşken yeşil-sarı olan taneler kurutulunca kahverengiye yakın kehribar rengini alır; çekirdekleri dışarıdan seçilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ömerli Karfoki Üzümü nedir?
Ömerli Karfoki Üzümü, Vitis vinifera L. Çubuklarının (bir yaşlı dal) enine kesitleri silindirik şekilli olup kabuk (mantar) dokusu kahverengi renklidir.
Ayırt edici özellikleri
Denetim düzeni
Ömerli Karfoki Üzümü, Vitis vinifera L. Kuru üzümün çekirdekleri dışarıdan rahatlıkla tespit edilebilir.
Salkım şekli dallı ve salkım sıklığı seyrektir.
Ana damar ve damar aralarında seyrek olarak yatık tüyler, çok seyrek dik tüyler bulunur.
Sap cebi U şeklindedir.
Üst yüzeyindeki ana damarlarda ise yatık ve dik tüyler seyrek olarak görülebilir.
Çubuklarının üzerinde sürekli (kesiksiz) koyu kahverengi çizgiler yer alır.
Tane tutumu iyidir.
Verim, omca başına ortalama 2,4 kg'dır.
Tane sapı kısa olup sapın salkımdan kopması kolay ve çoğunlukla tek çekirdeklidir.
Ben düşme ise Ağustos ayının 2–3. haftaları içinde (15–20 Ağustos) gerçekleşir.
İlçede bağların kurulduğu arazilerin taban suyu seviyelerinin düşük olmasından dolayı yaş üzümde bulunan kuru madde düzeyi, kuru üzümde arzu edilen kuru madde düzeyine daha yakındır.
Ömerli Karfoki Üzümünün kendi kökleri üzerinde yetiştirilmesi, uzun yıllar verim ve kalitesini koruyabilecek kuvvette omcalara sahip olmasını mümkün kılar.
İlçede bağlar ortalama 50–80 yaşında olup, Ömerli ilçesi, Karfoki üzüm çeşidinin gen merkezidir.
Ömerli Karfoki Üzümünün yetiştirildiği bağlarda filoksera zararlısının bulunmaz.
Bağlarda genellikle susuz bağcılık yapılır.
Bölge bağlarında yıllık gübreleme yapılmaz. Bu durum antioksidan kapasitesi yüksek ürünlerin üretilmesini sağlar.
Doku, renk ve tat özellikleri
Ömerli Karfoki Üzümü yaş halde iken yeşil-sarı renkte, kurutulduğunda diğer kuru üzümlerden kolayca ayırt edilebilecek şekilde kahverengiye yakın kehribar rengindedir.
Üst yüzeydeki ana damarların antosiyanin renklenmesi yoktur.
Bitki ve meyve özellikleri
Ömerli Karfoki Üzümü genç yapraklarının üst yüzeyinin rengi parlak açık yeşildir.
Olgun yapraklar orta büyüklükte ve nispeten kısadır.
Yaprak ayası tipik beş dilimli olup beşgen şeklindedir ve uç dilim ana damar (L) ekseninde hafif içe kıvrımlıdır.
Olgun yapraklarda üst yüzeyin rengi koyu yeşil-yeşil skalada değişim gösterir.
Yapraklardaki dişlerin her iki tarafı düz şekilli ve uzundur.
Olgun yaprakların alt yüzeyinde ana damarlar arasındaki yatık tüyler seyrek, dik tüyler çok seyrektir.
Yaprak sapında dik tüyler görülmez, yatık tüyler çok seyrek olarak gözlemlenir.
Yaprak sapı kısadır.
Yaprakların sonbaharda aldığı renk önce sarı sonra ise kahverengidir.
Omcalar orta kuvvette gelişmekte olup sürgünleri yarı-diktir.
Çiçekleri erdişi olup, salkımları yazlık sürgünlerin ikinci, üçüncü, dördüncü boğumlarında oluşur.
Ömerli Karfoki Üzümü asmalarının kış gözleri 30 Mart-5 Nisan aralığında uyanmakta olup, tam çiçeklerime zamanı Mayıs ayının sonlarına (20–25 Mayıs) denk gelir.
Ömerli Karfoki Üzümü çiçeklenme döneminde 227.5°C-gün, ben düşme döneminde ise 1755.0°C-gün EST (Etkili Sıcaklık Toplamı) isteğine sahiptir.
Ömerli Karfoki Üzümünün kurutulması işlemi için ayçiçek yağı kullanılır.
Kahverengi renk
Çubuklarının (bir yaşlı dal) enine kesitleri silindirik şekilli olup kabuk (mantar) dokusu kahverengi renklidir.
Biçim ve ölçüler
Ömerli Karfoki Üzümü salkımları dallı-konik şekilli olup, orta uzunlukta ve seyrek tanelidir.
Taneler iri, homojen, orta uzunluk (ortalama 16 mm) ve genişlikte (ortalama 14 mm) ve yuvarlak şekillidir.
Salkım ağırlığı küçük (ortalama 180 g) olup, taneleri orta (ortalama 2.4 g) ağırlıktadır.
Çekirdeklerinde, dorsal yüzeyde enine oluklar belirgin değildir.
Sarı renk
Kabuk ince ve yeşil- sarı renktedir.
Bu yönüyle üretiminde zeytinyağı kullanılan diğer kuru üzümlerden ayrılır.
Ömerli Karfoki Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Çelikle çoğaltma ve kış budaması
Ömerli Karfoki Üzümü odun çelikleri ve daldırmayla çoğaltılır. Dikim veya aşılama sonrasında standart asma yetiştirme yöntemi izlenir. Goble terbiye şekli uygulanır; kış budamasında çubuklar kısa ve karışık budanır.
Ayçiçek yağlı potasa banyosu
Kurutmadan önce üzümler potasa eriyiğine batırılır. Eriyik %0,5 ayçiçek yağı, %5–6 potasyum karbonat ve sudan oluşur.
Bu yönüyle Ömerli ilçesi sahip olduğu iklim özellikleri, üzümün fenolojik değişim safhaları için en uygun koşulları sağlar. Ömerli ilçesi rakımı (800–1100 m) ve yıllık yağış toplamı (400–670 mm), Ömerli Karfoki Üzümünün kurutulduktan sonra yüksek kuru madde (%92,5) içeriğine kısa sürede (7–10 gün) ulaşmasını sağlar.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Ömerli ilçesi Karfoki çeşidinin gen merkezidir. Bağlar ortalama 50–80 yaşındadır. Düşük taban suyu seviyesi, yaş meyvenin kuru madde düzeyinin kuru üzümde hedeflenen düzeye daha yakın olmasını sağlar.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
“Karfoki” yerel çeşidinden elde edilen, yaş sofralık ve kuru olarak tüketime sunulan üzümdür.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
663 tescil numaralı Ömerli Karfoki Üzümü menşe adı olarak 8 Şubat 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Ömerli Karfoki Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Ömerli Karfoki Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Ömerli Kaymakamlığı koordinatörlüğünde ve Ömerli Kaymakamlığı, Ömerli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ömerli Ziraat Odası uzmanlarından en az üç kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetimlerde aşağıda belirtilen hususlar denetlenir; Ampelografik özellikler (yaprak şekli, salkım şekli, tane şekli, tane rengi, yazlık sürgünlerinin alt ve üst yüzeylerinde bulunan çizgilerin rengi ve sıklığı) Kuru üzümde renk ve şekil Denetim mercii yılda en az bir defa düzenli olarak ayrıca şikâyet üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda her zaman denetim yapabilir. Yapılan denetimler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak Türk Patent Ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
