Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir’de yetiştirilen, kılçıkları kara ve olgun başakları kırmızı olan bir buğdaydır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı nedir?
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı; İzmir ilinde yetiştirilen Latince tür adı Triticum sativum Lam. (Syn.: Triticum vulgare Vill., Triticum aestivum L.) olan buğdaydır.
Ayırt edici özellikleri
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının morfolojik ve agronomik özellikleri kaynak tablolarında gösterilir.
Üretim yeri ve çevresi
Genotip özelliği olarak 28 kromozomlu (Triticum durum) tetraploiddir.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı, yabani diploid formdaki (2nx14=28A) genom sayısına sahiptir.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı, içerisindeki gleadin ve gluten proteini eser vaziyette olup, mutasyona uğramamıştır.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının kendine döllenen bir tür olması, sahip olduğu ata tohumu özelliklerini kaybetmeden günümüze ulaşmasını sağlamıştır.
Bu habitatta; dağlar denize dik indiğinden ovalar, dağların arasında ki vadilerde bulunmaktadır ve coğrafi sınırdaki rüzgârların hızını bu dağlar keser.
Bu sayede özellikle de hasada yakın dönemde 2 metreye varan boylara ulaşan Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı coğrafi konumun uygunluğu sayesinde verim kaybı olmaz.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının başağı her birinde tek tane bulunduran tek başaklar üzerinde karşılıklı çift sıralardan oluşur.
Taneleri kavuzla kaplı olduğu için kavuzlu buğday grubuna girer.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı kuru tarım alanlarında ve kıraç arazilerde ekim yapmaya elverişlidir.
Hasat ve olgunlaşma
Taneler daha fazla su kaybetmemek için hacim ve yapısal olarak daha küçük ve sert niteliktedir.
Seferihisar Topan Karakılçık taneleri sivri olmayıp, basık ve kısmen oval yapıda, başakları siyah tüylü ve sertlik indeksine göre sert buğday sınıfındadır.
Adını başaklarındaki olgunlaştıkça kararan kılçıklardan alır.
Bu nedenle bu buğday halk arasında Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı olarak bilinir.
Üretim tekniği ve ustalık
Vadi içerisinde yetişen buğdaylar kuzeyden ve güneyden esen poyraz ve lodos gibi rüzgârlara karşı bu dağlar tabi koruma halinde olduğundan Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayına ait başakların boyu çok uzun olup iki metreyi bulabilir.
Tablo-1: Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının morfolojik ve agronomik özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan seferihisar topan karakılçık buğdayının morfolojik ve agronomik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı Nasıl Yetiştirilir?
Yazlık yetiştirme süresi 4–5 aydır.
Hazırlama işlemleri
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının üretim aşamaları aşağıda verilmektedir.
Toprak Hazırlığı
Ağustosta toprak pullukla sürülür, eylül ve ekim aylarında ekime hazırlık yapılır.
Ekim işlemi
Ekim mibzerle veya fırfırlı gübre dağıtım makinası ile yapılacaksa dönüm başına 17–18 kg, elle savrularak yapılacak ise 20–22 kg tohum tarlaya atılır, çizer ile toprağa gömülür.
Gübreleme işlemi
3–4 yılda bir ekim yapılacak tarlaya dekara 3–4 ton yanmış büyük baş hayvan gübresi veya 1,5–2 ton yanmış keçi/koyun gübresi verilip sürgü ile toprağa karıştırılır. Doğal bir gübreleme imkânı yoksa kompoze gübre toprak altına verilir. Kimyasal gübreye ihtiyaç duyulmaz. Yine de verimlilik için ekimden sonra da toprak üstüne 20 kg kimyasal gübre verilebilir.
Sulama işlemi
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı kıraç topraklara ekilir ve mevsim yağmurları dışında genellikle sulama yapılmaz. Mevsim yağmuru olmaması ve kuraklık olması durumunda bir veya iki sefer sulama yapılabilir.
Hastalık ve zararlılarla mücadele
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı tane yapısının sert kabuğu ve üzerindeki kavuzu, pas hastalığından ve diğer zararlı bakteri, mantarlardan korunmasını sağlar. Strese karşı da dirençlidir. Gübrelemede yanmış keçi gübresi tercih edilirse zararlı otlardan korunma sağlanmış olur.
Hasat, depolama ve ambalajlama
Hasadı, haziran ayında başlayan Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayları ekmeklik, makarnalık ve bulgurluk olarak kullanılacak ise istifleme tohumluk gibi gelecek mevsimi beklemeyeceği için normal depolama yapılabilir. Ancak üretiminde kullanılan tohumlardan daha önceki hasattan tohumluk olarak ayrılacaksa depolama sistemi daha özenlidir. Zira samanından ayrıldıktan sonra taneleri kurutulmaya bırakılıp, tane iriliklerine göre çalkaktan (ayırıcı, elek vb.) geçirilir.
Tohumluk için ayrılacak olan tohumlar ortalama 0,4 mm ile 0,15 mm boyutu aralığındadır. Zira bu süreçte ürün kızışarak havasız kaldığı için yapısı bozulur. Yabancı maddelerin temizliği yapılarak, rutubet ve nem yüzdesi %10’lara düşünce en dolgun buğdaylar bez, keten ya da kenevir çuvallara konarak dikine iki sıra olacak şekilde istiflenir. İstifler arasında bir insan geçecek mesafe bırakılmalıdır.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı ekilen arazi büyüklüğüne göre biçerdöverle veya deste yapan biçerlerle hasat edilebilir ya da eski usul orakla biçilebilir.
Verim özellikleri
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı verimi genel olarak ekimdeki doğal gübreleme kalitesine ve mevsim yağmurlarının miktarına göre dekar başına ortalama 150–180 kg arasında olup arazi bakım şartlarının değişimine toprak yapısına göre 120–300 kg arasında verimlilik gösterebilir.
Muhafaza koşulları
Harman sırasında kavuz taneden ayrılmadığı için depolamada ve tarlaya ekildiğinde zararlılara karşı korunur. Bu durumda naylon malzeme çuval ile veya petrol atığı bir malzeme ile saklanmaması gerekir. Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı oda sıcaklığında saklanmalıdır. Hasat edilen ürünler birkaç gün güneşte bırakılır, patozdan geçirilip ambarlarda depolanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı alüvyonca zengin, verimli topraklarda ova ve vadiler içinde yetiştirilir. Bu özelliğinden dolayı iklim değişikliklerine ve sıcak, nemli yaz aylarında mantarlara, hastalıklara karşı dirençlidir. Seferihisar Topan Karakılçık buğdayının taneleri coğrafi sınırın iklim, sıcaklık, nem ve yağış rejimi özelliğinden dolayı farklıdır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1628 tescil numaralı Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı menşe adı olarak 8 Ağustos 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının tane özellikleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Seferihisar Belediyesinin koordinatörlüğünde, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri bölümünden 1, Seferihisar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden 2 ve Seferihisar Belediyesinden konusunda uzman 2 kişinin katılımıyla toplamda 5 kişiden oluşan denetim mercii tarafından denetim yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının üretiminin tarla üretimi aşamasında morfolojik ve agronomik özellikleri, hasat sonrası tane kalite denetimi, kavuzlu ve kavuzsuz tanelerin denetimi, ambalajlama ve saklama koşulları ile Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tablo-2: Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayının tane özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan seferihisar topan karakılçık buğdayının tane özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan seferihisar topan karakılçık buğdayının tane özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Kavuz oranı | %20-25 |
| 1000 tane ağırlığı | 20-40 g |
| Tane protein oranı | En az %12 |
| Sertlik indeksi | Sert |
