Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir’in tescilli ilçelerinde yetiştirilir. Misket kokulu yerel çeşidin beyaz-sarı taneleri çekirdekli, kalın kabuklu, sulu ve düşük asitlidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bornova Misket Üzümü nedir?
Bornova Misket Üzümü, Vitis vinifera türünün misket kokulu yerel çeşididir. Orta boy, konik-silindirik salkımları bulunur. Sofralık, şaraplık ve şıralık değerlendirilir; hasadı ağustosta yapılır.
Ayırt edici özellikleri
Kovanlar ve koloni bakımı
Salkımları orta boyda, konik silindirik şeklindedir.
Geçmişten günümüze Bornova Misket Üzümü bölge yerel pazarlarında sofralık, şaraplık ve şıralık olarak değerlendirilmiştir.
Bornova Misket Üzümü 1900lü yılların ortalarına kadar az da olsa kurutularak da değerlendirilmiştir.
Boğum Arasının Sırt Rengi (OIV 7): 2, Kırmızı Çizgili Yeşil Boğum Aralarının Karın Rengi (OIV 8): 2, Kırmızı Çizgili Yeşil Boğumların Sırt Rengi (OIV 9): 2, Kırmızı Çizgili Yeşil
Boğumların Karın Rengi (OIV 10): 2, Kırmızı Çizgili Yeşil Kış Gözü Tomurcuğunda Antosiyanin Varlığı (OIV 15): 5, Orta Sülüklerin Dizilişi (OIV 16): 1, Kesikli (2+0+2 ) İlk salkım Taslağının Bulunduğu Boğum (OIV 152): 2, üçüncü ve dördüncü boğumlar.
N2 Damarının Uzunluğu (cm) (OIV 66–2): 5, Orta (9,9) N3 Damarının Uzunluğu (cm) (OIV 66–3): 7, Uzun (7,61) Ana Damar Antosiyanin Durumu (OIV 70–1): 1, Yok
Sayısal özellikler
- N2 Diş Uzunluğu (mm) (OIV 77–1): 5, Orta (12,42)
- N4 Diş Uzunluğu (mm) (OIV 77–2): 5, Orta (10,26)
- Sap Cebi Açık-Kapalı (cm) (OIV 79–1): 5, Kapalı (0,2); 3, Açık (1,89)
- Sap Cebinin Taban Şekli (OIV 80): 2, V Şekli Üst Cep Taban Şekli (OIV 83–1): 2, V Şekli Alt Cep Taban Şekli (OIV 83–2): 2, V Şekli
- N1 ve N3 Damarları Arasındaki Açı (OIV 94–1): 95 derece Salkım Büyüklüğü (UzunlukxGenişlik) cm² (OIV 202): 3, Küçük (157,45)
- Salkım Uzunluğu (cm) (OIV 203): 3, Kısa (16,75)
- Salkım Sıklığı (OIV 204): 7, Sık Salkımdaki Tane Sayısı (OIV 205): 5, Orta (142,3)
- Salkım Sapı Uzunluğu (cm) (OIV 206): 1, Çok Kısa (2,42)
- Tane Büyüklüğü (UzunlukxGenişlik) mm² (OIV 220): 5, Orta (200,05)
Sayısal özellikler · 2
- –
- Tane Uzunluğu (mm) (OIV 221–1): 3, Kısa (14,61)
–
- Tane Büyüklüğünün Bir Örnekliği (OIV 222): 1, Bir Örnek Değil
- Tane Şekli (OIV 223): 3, Yuvarlak
- Tane Kabuk Rengi (OIV 225): 1, Yeşil-Sarı
- Tane Kabuk Renginin Bir Örnekliği (OIV 226): 2, Bir Örnek
- Şıra verimi (OIV 233): 5, Orta (%61,5)
–
- Tane Sap Uzunluğu (OIV 238): 1, Çok Kısa (5,55)
–
- Çekirdek Varlığı (OIV 241): 2, Mevcut (1–2)
- Çekirdek uzunluğu (OIV 243): 5, Orta (5,4)
- Salkım Ağırlığı (g/salkım) (OIV 502): 3, Küçük (217)
- Tane Ağırlığı (g) (OIV 503): 3, Az (1,73)
- Verim (kg/da) (OIV 504): 9, Çok Fazla (3590,6)
- Şırada Şeker Miktarı (OIV 505): 9, Çok Fazla (24,4)
- Şırada Toplam Asit Miktarı (g/l) (OIV 506): 5, Orta (6,18).
Bornova Misket Üzümünün fenolojik dönemleri ile salkım, tane ve şıra değerleri aşağıda verilmiştir.
Sarı renk
Taneleri beyaz-sarı renkli, çekirdekli, yuvarlak ve orta büyüklükte, kalın kabuklu, sulu ve düşük asitlidir.
Doku, renk ve tat özellikleri
En belirgin özelliği güçlü aroması ve lezzetli yapısıdır.
Özel Aroma (OIV 236): 1, Misket Aroma Sınıflaması (OIV 237): 6, Kuvvetli Misket
Genel bileşimde şekerler ve organik asitler ayrı gösterilir. Toplam asit tartarik asit cinsindendir; kaynak tablosu aşağıda korunmuştur.
Denetim düzeni
Baskın misket kokusu meyvede, üzüm suyunda algılanır.
Bornova Misket Üzümünün yaprak, sürgün ve üzüm özelliklerinin tanımlamasında devletlerarası bir kuruluş olan “Dünya Bağ ve Şarap Organizasyonu (OIV)” tarafından üzüm çeşitlerini tanımlayıp kataloglamada kullanılan standart kodlar ve kriterler kullanılmıştır.
Sürgün Ucunun Şekli (OIV 1): 7, Açık Sürgün Ucunun Antosiyanin Dağılımı (OIV 2): 0, Yok Sürgün Ucu Yatık Tüylülük (OIV 4): 7: Sık
- Sürgün Ucu Dik Tüylülük (OIV 5): 0, Yok Sürgünün Duruşu (OIV 6): 3, Yarı Dik Genç Yapraklar: Yüzey Rengi (1–3 Y.) (OIV 051–1): 3, Bakır Kırmızısı Genç Yapraklar: Yüzey Rengi (4–6 Y.) (OIV 051–2): 1, Yeşil-Sarı Boğum, Genç Yaprak: Damar Arası Yatık Tüy (OIV 53): 3, Seyrek Genç Yaprak: Damar Arası Dik Tüy (OIV 54): 3, Seyrek
Duyusal ve fiziksel özellikler
- Genç Yaprak: Ana Damardaki Yatık Tüy (OIV 55): 3, Seyrek Genç Yaprak: Ana Damardaki Dik Tüy (OIV 56): 3, Seyrek Çiçek Yapısı (OIV 151): 3, Erdişi Yaprak Uzunluğu (cm) (OIV 66–1): 5, Orta (10,94)
- N3-N4 Yaprak Sap Cep Uzaklığı (cm) (OIV 66–5): 5, Orta (1,17)
- Yaprak Ayası Şekli (OIV 67): 3, Beş Köşeli Yaprakta Lopların Sayısı (OIV 68): 3, 5 Parçalı
- Yaprak Diş Şekli (OIV 76): 3, (2–4)
- Arası Yaprak Alt Yüz Yatık Tüylülüğü (OIV 84–1): 3, Zayıf Yaprak Alt Yüz Dik Tüylülüğü (OIV 85–1): 1, Yok Yaprak Sapının Yatık Tüylülüğü (OIV 90): 1, Çok Zayıf Yaprak Sapının Dik Tüylülüğü (OIV 91): 0, Yok Meyve Eti Rengi (OIV 230): 0, Renksiz
Beyaz renk
Önemli gezginlerden Evliya Çelebi 1671 de İzmir’e geldiğinde o zamanki adıyla Burunabat (Bornova)‘ı da ziyaret etmiş ve beyaz renkli, kokulu ve bölgeye özel üzümden (Bornova Misket Üzümü) özellikle büyük bir beğeni ile bahsetmiştir.
Üretim tekniği ve ustalık
Tane Eni (mm) (OIV 221–2): 3, Kısa (13,69) Çekirdek Başına Ağırlık (mg) (OIV 242): 3, Düşük (23,89)
Hammadde ve bileşim
Fenolojik dönemler ve olgunluk takibi aşağıdaki tablolarda ayrı gösterilir.
Sicil; Briks, toplam asit, pH, indirgen şeker, renk, şekerler ve organik asitleri aşağıdaki genel bileşim tablosunda verir.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Gözlerin uyanması | 08-13 Nisan |
|---|---|
| Tam Çiçeklenme | 27 Mayıs- 01 Haziran |
| Ben Düşme | 13- 16 Temmuz |
| Olgunluk | 05-15 Ağustos |
Tablo-3: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-4: Fiziksel ve kimyasal özellikler (devamı)
Sicil belgesinin 5. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Bornova Misket Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Coğrafi sınır için en uygun ve yaygın tercih edilen Amerikan Asma Anaçları 99R, 110R ve 41B dir. Bağ tesisinde en çok tercih edilen yöntem, masa başında aşılanarak üretilmiş aşılı köklü fidanlar kullanılarak bağın kurulmasıdır. Daha az tercih edilen yöntem ise bağa önce Amerikan Asma Anacını dikmek, bir veya iki yıl sonra arazide-yerinde anaçların üzerine Bornova Misket Üzümü kalemlerini kalem aşısı yaparak aşılamaktır.
Yaygın tercih edilen aşılı-köklü fidanlar, açık köklü veya tüplü olabilir. Aşılı-köklü fidanlar, Amerikan Asma Anacı çelikleri ( 35–45 cm uzunluğunda, 3–5 gözlü çubuk) üzerine, Bornova Misket Üzümü kalemleri (1–2 gözlü çubuk) masa başı aşı makinasında aşılanarak üretilir. Bu fidanların oluşturduğu asmaların, toprak altındaki kökleri Amerikan Asma Anacı olup aşı yerinin üst kısmı olan gövde, sürgün ve meyveleri Bornova Misket Üzümünden meydana gelir.
Gübreleme işlemi
Bornova Misket Üzümü bağ tesisinde ilk olarak toprakta krizma işlemi yapılarak, taban gübrelemesi gerçekleştirilir. Bağ kurulacak yerin arazi şekli ve yöneyinin durumuna uygun olarak sıra arası ve üzeri yönleri belirlenerek, gerekli işaretlemeler yapılır. Dikimde sıra üzeri ve sıra arası mesafeleri 1,5×3,0 m, 1,5×2,5 m, 1,25×3,0 m, 1,25×2,5 m olarak ayarlanır.
Fide dikimi
Dikim çukurları elle ya da çukur açma burgularıyla açılır. Dikimden itibaren ilk üç sene boyunca bağın büyüme, gelişme ve şekil verilmesi tamamlanır, dördüncü seneden itibaren ürün alınır. Telli terbiye sistemi olarak, telli dayanak sistemlerinden duvar sistemi tercih edilir. Terbiye şekli olarak, telli dayanak sistemine uygun olan kordon veya guyot sistemleri kullanılır.
Telli dayanak sistemi kullanılmak istenmiyorsa, asmaların kendi gövdesi üzerinde dik durduğu goble terbiye şekli tercih edilir. Budama kış ve yaz budaması olarak gerçekleştirilir. Her sene düzenli olarak gerçekleştirilen kış budamasında terbiye şekline uygun karışık budama yapılır. Kış budamasında budama artığı çubuklar, üzerlerinde hastalık etmeni taşımıyorsa parçalayıcı/kıyıcı aletlerle sıra aralarında toprak üstünde parçalanarak küçük yonga boyutuna getirilir ve toprağa karıştırılır.
Budama artıklarının toprağa karıştırılmasıyla topraktan kaldırılmış besin maddeleri ve organik maddeler geri dönüştürülmüş olur. Yaz budamasında asmanın yaprak alanının içine güneş ışınlarını ve hava akımını almayı sağlayan, üzümün kalitesini yükselten yaprak, sürgün, sürgün ucu alma, salkım seyreltme işlemleri yapılır.
Sulama ve çapalama
Sulama, yağışın yeterli olmadığı dönemlerde ve asmaların gelişme aşamasından itibaren ihtiyaç duyulan zamanlarında salma sulama ya da damla sulama sistemiyle gerçekleştirilir. Ancak daha hassas bitki-su dengesi kontrolü sağladığı için damla sulama sistemi sicilin önerisidir. Üzümlerde misket aromasının güçlü olması için ben düşme döneminden sonra su kısıtlı verilir. Bağlarda toprak işleme mümkün olan en az seviyede yapılır.
Toprağın pullukla devrilerek işlenmesi kış veya ilkbahar dönemlerinde, en fazla 1 veya 2 kez yapılır. Yıl içinde yapılacak diğer tüm toprak işlemeleri (vejetasyon dönemi boyunca sıra aralarında yabancı ot kontrolü ve toprak yüzey tabakasının kırılması amaçlı yapılanlar) toprağı devirmeden yırtarak/çizerek yapılmalıdır. Bu amaçla traktörle kullanılan ekipmanlardan, çizel, kültüvatör gibi toprağı yırtarak işleyen aletler kullanılmalıdır.
Üretim yeri ve çevresi
Bağlarda gübreleme, mutlaka toprak ve yaprak analiz sonuçları göz önünde bulundurularak, besin elementleri ihtiyacına göre yapılmalıdır.
Toprağa verilecek kimyevi gübrelerden azotlu gübreler yağmurla yıkanabildikleri için uyanma öncesi ve çiçeklenme sonrası olmak üzere iki ayrı dönemde, fosforlu ve potasyumlu gübreler ise sezon başında bir kerede toprak altına verilir.
Topraklardaki faydalı mikroorganizmalar başta olmak üzere canlı hayatı arttırmak, organik madde miktarını yükseltmek ve azotu desteklemek için yeşil gübreleme yapılır.
Bunun için bağların sıra aralarına bir dekara 8 kg fiğ ve 2 kg arpa tohumu gelecek şekilde hazırlanan tohum karışımı ekim ayında ekilir. İlkbaharda fiğ bitkisinin çiçeklenmesi %35 – %45 düzeyine ulaştığında tüm yeşil aksam parçalanır ve toprağa karıştırılır. Hastalık ve zararlılar ile mücadelede erken uyarı sistemlerinden faydalanılır.
Sayısal özellikler
Hastalıklara karşı koruyucu mücadele yapılırken, zararlılara karşı hemen ilaçlama yapılmaz ve zararlıların bağdaki popülasyon yoğunlukları, Ekonomik Zarar Eşiği (EZE)’ne ulaştığında mücadeleye başlanır. Coğrafi sınırda en önemli hastalık külleme, en önemli zararlı salkım güvesidir. Külleme hastalığına karşı, asmanın fenolojik gelişimi takip edilerek kükürt veya diğer uygun fungusitlerle mücadele yapılır.
Salkım güvesi zararlısına karşı erken uyarı sisteminden yapılan ilaçlama çağrılarına uyarak 2’nci ve 3’üncü döllerde bakteri preparatları/tarım ilaçları veya biyoteknik mücadele metotları kullanılır. Sentetik kimyasal insektisit kullanımı son tercihtir.
Hasat işlemi
Üzümün hasat zamanı, üzümün kendine has renk ve tadını aldığı, kuru madde oranının %22,0 ± 2,0 olduğu dönemde yapılır. Üzümler elle, makas veya bıçak kullanılarak hasat edilir, sepet veya kasalara toplanır.
Yetişme ve hasat dönemi
Sayısal özellikler
Hasadı ağustos ayı içerisinde yapılır.
Bornova Misket Üzümü hasattan sonra sofralık tüketilir veya şarap ve üzüm suyu gibi ürünlerin elde edileceği tesislere gönderilir.
Tablo-2: Hasat ölçütleri
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan hasat ölçütleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan hasat ölçütleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | Ben Düşme | Hasat |
|---|---|---|
| Salkım ağırlığı (g) | 147,36±52 | 327,7±30,7 |
| Salkım en (cm) | 7,14±1 | 12,2±2 |
| Salkım boy (cm) | 15,36±2 | 18,85 ±2 |
| Tane en (cm) | 1,02±0,1 | 1,36±0,2 |
| Tane boy (cm) | 0,94±0,1 | 1,35 ±0,2 |
| 100 tane ağırlığı (g) | 50,52±1 | 225,60±3 |
Muhafaza koşulları
Ürün ihtiyaç halinde soğuk hava depolarında depolanabilir. Soğuk hava deposunun, depo içi koşulları -1 °C ile 0 °C aralığında ve % 90 – % 95 bağıl nem değerlerinde olmalıdır.
Yöreyle bağı
Bornova Misket Üzümünün üretim alanı İzmir ili Bornova, Menderes, Seferihisar, Urla, Torbalı ve Menemen ilçeleri ile Kemalpaşa ilçesinin Halilbeyli mahallesi. Yerel pazarlarda sofralık, şaraplık ve şıralık değerlendirilir; Evliya Çelebi de Bornova’nın kokulu beyaz üzümünden söz eder.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Bornova Misket Üzümü yetiştirmek amacıyla tesis edilecek modern bağlarda, asma köklerine zarar veren Filoksera zararlısına karşı toprak analizleri sonucunda, uygun Amerikan Asma Anacı seçimi yapılır. Bunun yanında ihtiyaç halinde çiftlik gübresi (dekara 2 – 3 ton yaş gübre) doğrudan veya kompost yapılarak verilir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
713 tescil numaralı Bornova Misket Üzümü menşe adı olarak 7 Nisan 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Bornova Misket Üzümü ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bornova Misket Üzümü ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim düzeni
Denetimler; Bornova Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü bağcılıkta uzman öğretim elemanlarından 1 kişi, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü bağ uzmanlarından 1 kişi ve Bornova Belediyesi Tarımsal Hizmetler Müdürlüğünden 1 kişi olmak üzere toplam 3 kişiden oluşan bir denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetimler yılda 2 kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikayet halinde ise her zaman yapılır.
Birinci denetim, mayıs ayı sonu haziran ayı başında yapılır. Birinci denetimde; Bornova Misket Üzümü bağlarının yukarıda belirtilen anaç, dikim sıklığı, terbiye şekline uygun tesis edilip edilmediği ve yetiştiricilik uygulamaları denetlenir. Gübreleme, sulama ve toprak işleme işlemlerinin uygunluğu denetlenir. İkinci denetim, üzüm hasadının yapılmaya başlandığı ağustos ayının ilk yarısında gerçekleştirilir.
- Bu denetimlerde; asmaların, genç ve olgun yaprakların, sürgünlerin yukarıda verilen OIV kriterlerine göre ampelografik olarak denetlemesi yapılır ve asmaların adına doğruluğu kontrol edilir. Aynı zamanda hasat edilen üzümler de OIV kriterlerine göre denetlenir ve üretim metoduna uygun toplanıp toplanmadığı kontrol edilir. Gerekli görülmesi durumunda hasat edilen üzümün genel bileşimi, toplam asitlik ve pH değeri, organoleptik ve aroma özellikleri gerekli analizler yapılarak denetlenir.
Denetim düzeni · 2
Menşe adı amblemi ile logo kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
