Coğrafi işaretli ürün · İstanbul
İstanbul’un Çatalca ilçesinde Japonika türü çeltiklerden elde edilen Tip C sınıfı pirinçtir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çatalca Ormanlı Pirinci nedir?
Çatalca Ormanlı Pirinci, bitkisel ürün niteliğinde bir üründür. İstanbul ilinin Çatalca ilçesinde yer alan Ormanlı köylerinden başlayıp Karacaköy ve Çiftlikköy köylerini içine alan 10 km uzunluğundaki, 7 m rakımlı alanda Japonika türüne ait çeltiklerden üretilen ve Türk Gıda Kodeksi Pirinç Tebliğine göre Tip C sınıfına giren pirinçtir.
Çatalca Ormanlı Pirinci, İstanbul ilinin Çatalca ilçesinde yer alan Ormanlı köylerinden başlayıp Karacaköy ve Çiftlikköy köylerini içine alan 10 km uzunluğundaki, 7 m rakımlı alanlarda yetiştirilir içinde yetiştirilen, bitkisel ürün olarak tüketilen veya kullanılan ve menşe adı olarak tescilli coğrafi işaretli bir üründür.
Ayırt edici özellikleri
Tane uzunluğu 6–6,7 mm, uzunluk /genişlik oranı ise 2–3’tür.
Çatalca’nın kuzeyinden Karadeniz kıyılarına kadar uzanan bölgede Istıranca Dağları yükselir, güneye doğru gidildikçe yükselti azalır.
Çeltik ekimi yapılan bölge çevresel kirliliklerden ari bir bölgedir, sulama suyuna herhangi bir çevresel bulaşma olmamaktadır.
Et ve pirinç bileşimi
Çatalca Ormanlı Pirinci; İstanbul ilinin Çatalca ilçesinde yer alan Ormanlı köylerinden başlayıp Karacaköy ve Çiftlikköy köylerini içine alan 10 km uzunluğundaki, 7 m rakımlı alanda Japonika türüne ait çeltiklerden üretilen ve Türk Gıda Kodeksi Pirinç Tebliğine göre Tip C sınıfına giren pirinçtir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Üretim yapılan alanın Karadeniz’e 2,5–3 km uzaklıkta olan bir bölgede yer almasından kaynaklı olarak rüzgâr koridorunun etkisiyle denizden gelen iyot kokusu çeltiğe nüfuz ettiğinden Çatalca Ormanlı Pirincinin kendine has bir aroması bulunur.
Çatalca Ormanlı Pirincinin farklı aromada olmasının sağlayan iyot değeri 35–40 ppm aralığındadır.
Hammadde ve bileşim
Sulama işlemi; Istıranca Dağları’ndaki kar sularının erimesiyle oluşan sular ve etrafında herhangi bir kirletici bulunmayan çeşitli derelerle beslenen Istıranca Irmağı ile birleşen su ile yapılır.
Çatalca Ormanlı Pirinci Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Çatalca Ormanlı Pirinci için gerekli olan tohum çeşitleri Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsünden ve/veya özel sektör firmalarından temin edilir.
Toprak Hazırlığı
Toprak, pullukla mayıs ayında 20–40 cm derinliğinde sürülür, yabancı otlardan temizlenir, tırmıkla küçük parçalara ayrılır. Lazer kontrollü toprak tesviye makinesi ile toprak yüzeyi düzeltilerek ekime hazır hale getirilir.
Çimlendirme ve Ekim
Tohumlara ilk olarak ön çimlendirme yapılır. Bunun için tohumlar bir çuvala konularak 1 gün suda bekletilir. Daha sonra toprak üzerinde çuval içinde süzülmesi beklenir. Çeltikte göz oluşumu beklenir, göz oluşumu meydana gelip hafif çimlenme başlayınca tavalara elle veya traktörle serpme ekim yapılır. Ekim zamanını; havanın durumu, sulama suyunun sıcaklığı ve yetiştirilecek çeşidin vejetasyon süresi belirler.
Çeltik için çimlenme ve fide devresinde en uygun sıcaklık 18–30 °C’dir. Çatalca’da çeltik ekimi mayıs ayında dekara
Malzemeler ve ölçüler
- 20 kg tohum gelecek şekilde yapılır.
Sulama işlemi
Su yüksekliği ilk etapta 20–30 cm’ye kadar çıkar, sonrasında ilk otlanmaya kadar 3–5 cm’de tutulur. Su derinliği en fazla 5–10 cm’dir. İhtiyaç duyulduğu durumda yüzey çatlaması olmaması için su kesilir. Minimum su sıcaklığı 12 °C olmalıdır. Sulama suyu sıcaklığı ise 25–35 °C olmalıdır. İlk çatlama görülene kadar sulama yapılmaz.
Gübreleme işlemi
Toprak yüzeyinde mil oluşumu güçlü olduğundan fazla gübre kullanılmaz. Azotlu ve fosforlu gübreler kullanılır. Dekar başına 10 kg azot, 5–6 kg fosforlu, 2–5 kg potasyumlu gübre verilir. Üç senede bir dekara 5–10 kg arası çinko verilir.
Yabancı Otla Mücadele
Çatalca Ormanlı Pirinci ekiminden 1 hafta sonra su boşaltma yapıldığından kök salma güçlü olur, fazla yabancı ot oluşmaz. Yabancı otla mücadelede kimyasal yöntemler uygulanır. Yabancı ot mücadelesinde ekim öncesi ve çıkış sonrası kullanılan ilaçlar vardır. Yabancı otlar (darıcan) 2–4 yapraklı iken yabancı ot ilacı atılması tamamlanır.
Hasat işlemi
Hasat, salkımların en az %90’ının altın rengini aldığı, alt kısımdaki danelerin %25–28 arasında rutubet içerdiği dönemde yapılmalıdır. Hasat, eylül ayında biçerdöverle yapılır. Hasat sonrası sergen denilen beton zemine çeltik serilir. 3–4 gün güneş altında belirli aralıklarla karıştırarak veya kurutma makinaları ile nem oranı %13–14’e kadar düşürülür. Çuvallarda veya dökme olarak fabrikalara sevkiyatı sağlanır.
Ambalajlama işlemi
Hasadın gerçekleştiği yıl “ürün yılı” olarak ambalaj üzerinde belirtilmelidir. Tane uzunluğu, pirincin sınıfı, kırık oranı ve menşei ambalaj üzerinde belirtilmelidir. Fabrika işlemesi sonucunda elde edilen pirinçlerden, Türk Gıda Kodeksi Pirinç Tebliğinde belirtilen uzun taneli (TİP C) pirinçlere uygun olanlar paketlenir. Çatalca Ormanlı Pirinci en az 1 kilogram olacak şekilde polietilen veya bez torbalarda ambalajlanarak tüketiciye sunulur.
Muhafaza koşulları
Fabrikaya gelen çeltiklerin boşaltma ve depolanması esnasında dikkatli olunmalı, tanelerde gizli kırılmalara neden olacak mekanik hasarlardan kaçınılmalıdır. Fabrikaya gelen çeltik, işlenene kadar uygun depolama şartlarında saklanmalı (nem oranı en fazla %65) ve uygun nem (en çok %14,5) oranında işlenmelidir. Ürünün raf ömrü; hasat edildikten sonra ortalama 2 yıldır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınırının konumu, iklim özelliği, sulama suyunun özelliği ve toprak özellikleri ürünün ayırt edici özelliklerini kazanmasında rol oynar. Ormanlı Ovası’nda Karadeniz iklimi ve güneye doğru gidildikçe karasal iklimden Akdeniz iklimine doğru geçiş görülmesi nedeniyle Ormanlı Ovası rüzgâr koridorunda kalır. Bu nedenle oluşan ılıman iklim pirincin tüm yetişme dönemi için uygun bir iklim sağlar.
Balkanlardan gelen taşkın suları ve bu sularla gelen mil (funda toprağı) çeltik tarlalarına ulaşır. Ormanlı’da bulunan çeltik tarlalarının kışın su altında kalması sırasında toprak yüzeyi ince bir mil tabakasıyla kaplanır. Doğal gübre görevi gören funda toprağı ile beslendiği için diğer yörelerde yetişen çeltiklere göre 1/4 oranında daha az gübre kullanılır.
Çatalca Ormanlı Pirincinin yetiştirildiği Ormanlı Ovası’nda araziler düz ve düze yakın eğimli toprak derinlikleri 20–30 cm, drenajları 50–60 cm olup bölgede su geçirgenliği az, toprak kumlu-tınlı, besin maddelerince zengin ve pH değeri 5,5–7,5 düzeyindedir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1639 tescil numaralı Çatalca Ormanlı Pirinci menşe adı olarak 17 Eylül 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Çatalca Ormanlı Pirinci ibareli aşağıda yer alan logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Çatalca Ormanlı Pirinci ibareli logo ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim düzeni
Denetimler; İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde; İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Çatalca Belediyesi ve Çatalca Ziraat Odasından ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetimler; Çatalca Ormanlı Pirinci menşe adı ile ilgili bilgi ve belgelerin kontrol edilmesi, ürüne ait ambalajın görsel açıdan kontrol edilmesi, ambalajlayıcı firmaya ait kontroller, ürünün depolama koşullarının kontrol edilmesi, ürüne ait coğrafi işaret amblemi kullanımının uygunluğu ve ürünün kalite özelliklerinin kontrol edilmesi işlemlerini kapsar. Bu işlemlere ilişkin ayrıntılar aşağıda verilmiştir. Coğrafi işaret ile ilgili izlenebilirlik denetimi yapılması.
Etiket ve işaret kullanımı
Coğrafi işaret ve menşe adı ambleminin kurallara uygun kullanılıp kullanılmadığının kontrolü. En az 1 kg’lık logolu, ağzı dikişli polietilen veya bez ambalajda, torbalar halinde satışa sunulması. Ambalaj materyalinin Türk Gıda Kodeksi Gıda İle Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğine uygunluğu. Etiket Bilgilerinin Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğine uygunluğu.
Denetimde, Türk Gıda Kodeksi Pirinç Tebliği kapsamında pirincin rutubet miktarının en fazla %14,5 olması kontrol edilir. Depolama şartlarının doğal veya yapay havalandırma ve genel hijyen kriterlerine uygunluğu da denetlenir. Ambalajlama yapan firmanın ilgili kayıt ve onay işlemleri yönetmeliği kapsamında kayıt belgesine sahip olup olmadığı ve genel hijyen kriterlerine uygunluğu kontrol edilir.
Denetim düzeni · 2
Ambalajlama malzemesi olarak logolu poli-etilen veya bez torba kullanımının kontrolü. Depolama şartlarının uygunluğu (nem oranı en fazla %65). Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
