Coğrafi işaretli ürün · Türkiye
Türkiye’de üretilen likör, Karadeniz Ereğlisi’nin Osmanlı çileğinden elde edilen enfüzyonla hazırlanır. Tarımsal etil alkol, şeker şurubu ve suyla tamamlanıp dinlendirilen içecek, çileğin tat, koku ve kırmızı rengini taşır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Geleneksel Türk Çilek Likörü nedir?
Geleneksel Türk Çilek Likörü; Türkiye’de yetişen çilek meyvesinden alkolde maserasyonla elde edilen enfüzyonun şeker şurubu, tarımsal etil alkol ve suyla birleştirildiği likördür. Sicilde hacmen %22 alkol tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Renk, tat ve hammadde
Geleneksel Türk Çilek Likörü kırmızı renkli ve berraktır; çilek kaynağının tat ve kokusunu taşır. Fiziksel özellikler bitmiş içkinin kendi kapsamıdır.
Yüz litre reçetenin bileşen temeli
- Çilek enfüzyonu: %70
- Tarımsal kökenli rektifiye etil alkol: %7
- Şeker şurubu: %16
- Demineralize su: %7
Şeker şurubu ağırlıkça yaklaşık %69–70’tir; bu reçetede yaklaşık 15 kg şekere karşılık geldiği belirtilir. Son içkinin hacmen alkol derecesi, girdi karışım paylarından ayrı ölçülür.
Sicildeki asitlik kaydı
Sicilde asitlik, asetik asit cinsinden hektolitrede yaklaşık 1600 g olarak verilir. Bu değer, tarımsal etil alkol tablosunun analiz temeliyle aynı ölçü değildir.
Enfüzyonun ayrı üretim temeli
Enfüzyon üretiminde %100’lük alkol cinsinden 100 litre alkol için yaklaşık 270 kg çilek meyvesi kullanıldığı belirtilir. Bu, 100 litre son likör reçetesiyle aynı miktar temeli değildir.
Tarımsal etil alkol tablosunun tarihsel kapsamı
Tablo, sicilde atıf yapılan 2005/11 metni kapsamında tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün özelliklerini gösterir. Mutlak alkol esaslı analizler ve son likör reçetesi farklıdır; güncel mevzuat uygunluğu bu tablodan otomatik çıkarılmaz.
Osmanlı çileğinin özellikleri
Karadeniz Ereğlisi’nde yetişen Osmanlı çileği kullanılır. Sicil, orta boylu meyvenin bir tarafını kırmızı veya pembe, diğer tarafını açık saman sarısı olarak tanımlar. Meyve usareli, şekerli ve kokuludur; limon asidi, elma asidi ve pektin içerdiği kaydedilir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Kullanılan tarımsal kökenli rektifiye etil alkolün sicildeki analiz tablosudur; bitmiş likörün analizi değildir. Sicil 2005/11 metnine atıf yapar. İki sayfaya yayılan satırlar birleştirilmiş, değer ve birimler korunmuştur; güncel uygunluk teyidi açık tutulur.
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Meyvenin işlenmesi
Meyveler kalite kontrolünden sonra tartılır ve işleme ünitesine alınır. Meyvenin sap, çekirdek veya usare ayırma işlemleri kendi türüne göre yapılır. Meyve usaresinin Briks ve yoğunluğu kontrol edilip tartılır.
Çilek işleme makinelerinde saplarından ayrılır ve meyve usaresi elde edilir. Maserasyon ve bez filtrasyon sonrasında elde edilen enfüzyon, enfüzyon tanklarına alınır.
Maserasyon ve enfüzyon
Meyve usaresi hacmen %90 tarımsal etil alkolle maserata dönüştürülür. Tankta üç ay bekletilir, 15 günlük aralıklarla karıştırılır ve 20–25 °C’de tutulur. Bez filtrasyondan sonra meyve enfüzyonu elde edilir.
Likör karışımının hazırlanması
Enfüzyon, tarımsal kökenli rektifiye etil alkol, şeker şurubu ve demineralize su kontrol edilip üretim tankında birleştirilir. Karışım hacmen %22 alkol derecesine ayarlanır.
Kontrol ve dinlendirme
Karışımdan numune alınarak duyusal ve analitik özellikler kontrol edilir. Elde edilen karışım en az 30 gün dinlendirilir. Dinlendirme süresi raf ömrü olarak kullanılmaz.
Filtrasyon ve şişeleme
Dinlendirilen Geleneksel Türk Çilek Likörü filtrelenir ve şişelenir. Şişelenmiş ürünün üretim kaydı, etiketleme ve denetim şartları ayrı uygulanır.
Alkol hammaddesinde rektifikasyonun anlamı
Rektifikasyon, tarımsal etil alkoldeki aldehit, ester, metil alkol ve yüksek alkoller gibi safsızlıkların, kaynama sıcaklıkları arasındaki farktan yararlanılarak distilasyon kolonlarında ayrılmasıdır. Bu işlem likörün son karışımından önce kullanılan alkol hammaddesine aittir.
Su bileşeninin demineralizasyonu
Ham su önce kum filtresinden, ardından reçine filtresinden geçirilerek yumuşatılır. Ters osmoz işlemiyle elde edilen demineralize su, likör reçetesinin su bileşenidir.
Şeker şurubunun ayrı hazırlama temeli
Rafine beyaz şeker suyla karıştırılır, şurup hazırlama tankında buharla kaynatılır ve soğutulur. Sicilde ağırlıkça yaklaşık %69–70’lik şurup tanımlanır; şurubun yoğunluğu ile likördeki karışım payı farklı ölçülerdir.
Sicilin üretim ortamı açıklaması
Sicil üretimi hijyenik ortamda ve el değmeden yürütülen işlem olarak anlatır. Kaynakta ayrıca kimyasal işlem uygulanmadığı ifadesi bulunur; bu anlatım, üretim işlemleri veya katkı uygunluğu için bağımsız doğrulama yerine geçmez.
Bileşenleri ekleme sırasına ilişkin açıklama
Tarımsal etil alkol enfüzyonla karıştırıldıktan sonra demineralize su ve şeker şurubu eklenir.
Yöresiyle bağı nedir?
Ulusal üretim alanı ve hammadde
Üretim alanı Türkiye sınırlarıdır. Sicilde hammadde için Batı Karadeniz, özellikle Karadeniz Ereğlisi Osmanlı çileği belirtilir. Hammadde yetişme alanıyla likör tesisinin üretim alanı birbirinden ayrılır.
Hasat dönemi
Osmanlı çileğinin hasadı hava koşullarına bağlıdır. Sicile göre genellikle mayıs ayının ikinci yarısından sonra başlar; bu dönem likörün üretim tankındaki bekleme süresinden ayrıdır.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Sicil, Geleneksel Türk Çilek Likörü için şişelenmiş likör ve etiketleme kapsamını tanımlar. Ürünün karakteristik tat, renk ve kokusu kendi hammaddesinden gelir; meyve veya gül suyunun nitelikleri son içkiye sağlık etkisi kazandırmaz.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil ve kullanımın kapsamı
Geleneksel Türk Çilek Likörü ulusal sicilde menşe adı olarak kayıtlıdır. Etiket kullanımı, coğrafi işaret şartları ve güncel alkollü içki mevzuatı ayrı yükümlülüklerdir. Sicildeki eski mevzuat atıfları güncel mevzuat yerine kullanılmaz.
Denetim mercii ve inceleme
Tescil ettiren koordinasyonunda, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden likör konusunda çalışan iki öğretim görevlisi ve Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden alkollü içki konusunda çalışan iki uzmandan oluşan denetim mercii görev yapar.
Denetim sıklığı ve laboratuvar
Denetimler yılda en az bir defa, şikâyet veya gereklilik halinde ayrıca yapılır. Numune alımı geçerli mevzuat ve standartlara göre, en az bir denetim üyesinin katılımıyla gerçekleştirilir. Gerekli analizler Çukurova Üniversitesi Alkollü İçecekler Analiz Özel Gıda Kontrol Laboratuvarında yapılabilir.
Hakların korunması ve raporlama
Denetim mercii tescilli özelliklerle üretimi ve etiketlemeyi denetler; sonuçları tescil ettirene raporlar. Tescil ettiren hakların korunmasını yürütür.
Sicildeki mevzuat atıflarının kapsamı
Sicil, yurt içi üretimde Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği ve ilgili mevzuata; yurt dışı satışlarda geçerli uluslararası standartlara atıf yapar. Düzenlemeler değiştikçe tanım ve üretimin uyumlaştırılması öngörülür. Eski sicil metni, tek başına güncel mevzuata uygunluk belgesi değildir.
Etiket ve işaretin kullanılması
Tescilli adın etiket üzerinde tek başına veya diğer sözcüklerle kullanılması, sicilde belirtilen komisyon onayına bağlıdır. Üretici, komisyondan veya görevlendirdiği birimden alınan ya da bu birim tarafından onaylanan etiketleri kullanır. Coğrafi işaretin medya araçlarında kullanılması için de aynı onay kaydedilir.
