Coğrafi işaretli ürün · Muğla
Muğla’nın Milas yöresinde yetişen Memecik çeşidinden erken hasat edilen taneler kırılarak hazırlanır. Çekirdek korunur; acılık su değiştirilerek giderilir ve ürün salamurada muhafaza edilir.
UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Milas Çekişke Zeytini nedir?
Milas yöresinde yetişen Memecik çeşidinin erken hasat edilen meyvelerinden hazırlanan sofralık zeytindir. Taneler çekirdeğe zarar vermeden kırılır, suyla acılığı giderilir ve salamurada olgunlaştırılır; ürün yeşilimsi-sarı renkli ve dolgun tanelidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ürünün bileşimi ve duyusal özellikleri
Bu özellikleriyle oksidatif stabilitesi yüksektir.
Uçucu bileşen profili sicil tablosunda gösterilir.
Uçucu bileşen profili
Sicil belgesinin 30. sayfasında yer alan milas çekişke zeytinine ait uçucu bileşen profili, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Bileşim ve kimyasal özellikler
Bu üretim yöntemi sonucunda oleik asit ve antioksidan bakımından zengin, ayırt edici tat ve aromaya sahip bir sofralık zeytin elde edilir.
Meyve eti ve çekirdek yapısı
Kırma işlemi sırasında çekirdeğin ezilmemesine dikkat edilir; yalnızca zeytin tanesinin etli kısmı çatlatılır ve etli kısım çekirdekten ayrılmaz.
Dane iriliği
Zeytin taneleri dolgun yapılı olup meyve iriliği kilogram başına 200–250 adet arasında değişir.
Bu özellik, işleme sürecinde homojenlik ve verimlilik sağlar.
Kırma yönteminin etkisi
Milas Çekişke Zeytininde uygulanan kırma işlemi, acılığın daha kısa sürede giderilmesini ve aromatik bileşiklerin oluşumunu destekler.
Kırma işlemi, acılığın daha kısa sürede giderilmesini ve aromatik bileşiklerin oluşumunu destekler.
Fizikokimyasal özelliklerin kaynak kapsamı
Fizikokimyasal özellikler sicil tablosunda gösterilir.
Fizikokimyasal özellikler
Sicil belgesinin 30. sayfasında yer alan milas çekişke zeytinine ait bazı fizikokimyasal parametreler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Fizikokimyasal özellikler
Milas Çekişke Zeytinine ait bazı fizikokimyasal parametreler Tablo 1 ve Tablo 2’de verilmiştir.
Milas Çekişke Zeytinine ait bazı fizikokimyasal parametreler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Uçucu bileşen profili
Bu bileşenler ürüne meyvemsi, çiçeksi ve hafif baharatlı bir aroma kazandırır.
Milas Çekişke Zeytinine ait uçucu bileşen profili için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Uçucu bileşen profili bakımından zengin olan Milas Çekişke Zeytininde 4-etilfenol yaklaşık % 20, feniletil alkol yaklaşık % 9,3 ve 3-heksen-1-ol % 12,8–13,5 oranlarında bulunur.
Nasıl yetiştirilir ve hazırlanır?
Hasat sonrası ayıklama
Hasat edilen zeytinlerden yeterli iriliğe sahip olmayan veya şekil bozukluğu bulunan taneler ayıklanır.
Kırma ve acılık giderme
Kırma işlemi, zeytin taneleri canlılığını kaybetmeden, hasattan sonra en geç bir gün içinde gerçekleştirilir.
Sofralık hazırlama ve salamura
Seçilen taneler, yumruk büyüklüğünde taş veya çekiç yardımıyla kırılır. Çekirdek ezilmez; yalnızca etli kısım çatlatılır ve çekirdekten ayrılmaz. Kırılan zeytinler gıda mevzuatına uygun cam, PET veya PVC kaplara alınır. Üzerlerini tamamen örtecek miktarda kaynak suyu veya kaynatılarak kloru giderilmiş içme suyu eklenir ve kaplar kapatılır.
Fizikokimyasal özelliklerin açıklaması
Ortalama bir hafta sonra kap içindeki su boşaltılır ve temiz su eklenir. Sonraki su değişimleri ortalama 2–3 günde bir yapılır; toplam 7–8 kez uygulanır. Böylece acılık kademeli olarak giderilir. Acılık giderme aşamasında kimyasal tatlandırıcı veya katkı maddesi kullanılmaz.
Sofralık hazırlama ve salamura: tuz eklenmesi
Zeytinler yenilebilir tat ve lezzete ulaştığında kap son kez suyla doldurulur. Ortalama 2 kg yeşil zeytin için 1 litre su, 50 g kaya tuzu ve/veya iri salamura tuzu ile 30 g limon tuzu eklenir; kap yeniden kapatılır. Bu işlem, zeytinlerin kararmadan ve yumuşamadan muhafazasını sağlar.
Yenilebilirliğin kontrolü ve son dolum
Zeytinlerin yenilebilir tat ve lezzete ulaştığı belirlendikten sonra kap son kez su ile doldurulur.
Hasat zamanı ve olgunluk
Olgunlaşma ve hasat
Üretimde kullanılacak Memecik çeşidi zeytinler, henüz yeşil ve tam olgunlaşmamış dönemde, eylül ile ekim ayının ilk yarısı arasında elle hasat edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Bu işlem, zeytinlerin uzun süre kararmadan ve yumuşamadan muhafaza edilmesini sağlar. Depolama ve ambalajlama aşamasında, acılığı giderilmiş zeytinleri içeren kaplar ve kavanozlar; doğrudan güneş ışığı almayan, nemsiz, küfsüz ve 18°C’nin altında serin ortamlarda saklanır. Ürünün raf ömrü 1 yıldır.”.
Yöresiyle bağı nedir?
Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir. Zeytin ağaçları çiçeklenme ve meyve gelişimi dönemlerinde 15–20°C sıcaklık aralığında gelişir ve hasada kadar en az 5 °C sıcaklığa ihtiyaç duyar. Milas’ta tipik Akdeniz iklimi hâkimdir.
Kış aylarında ortalama günlük sıcaklıkların aralık, ocak ve şubat aylarında sırasıyla 9,9 °C, 8,9 °C ve 9,5 °C olması, zeytin ağacının gelişimi ve düzenli verim açısından uygun bir iklim ortamı sağlamaktadır.
Toprak ve arazi yapısı
Bölge, kireçtaşı ağırlıklı toprak yapısı, engebeli arazi koşulları ve sınırlı tarım alanlarıyla zeytin yetiştiriciliği için elverişli doğal koşullara sahiptir.
Arazi ve üretim yöresi
Milas ilçesi, Muğla ilinin kuzeybatısında, batıda Ilbıra Dağı ile doğuda Akçay havzası arasında yer alan, dar ve derin vadilerle şekillenmiş Menteşe yöresinde bulunur.
Soğuklama ve yetişme koşulları
Çiçek tomurcuğu oluşumu için gerekli olan soğuklama ihtiyacı bölge koşullarında doğal olarak karşılanır.
Nasıl sunulur ve değerlendirilir?
Milas Çekişke Zeytini, dökme olarak veya gıda ile temasa uygun ambalajlar içerisinde, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileriyle tüketiciye arz edilir. Milas Çekişke Zeytini, Milas Zeytinyağı, limon ve limon suyu ile tatlandırılarak servis edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Milas Çekişke Zeytini ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ambalajsız satışta ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
1109 tescil numaralı Milas Çekişke Zeytini menşe adı olarak 17.05.2022 tarihinde tescil edilmiştir.
Denetimler yılda bir defa düzenli olarak, ayrıca gerektiğinde ve şikâyet halinde yapılır. Sonuçlar her yıl TÜRKPATENT’e raporlanır. Erken hasat edilmiş Memecik çeşidinin kullanımı, bileşenler ve kırma yöntemi başta olmak üzere üretim metoduna uygunluk ile ürün ibaresi ve menşe adı ambleminin kullanımı kontrol edilir.
Denetim mercii ve kontrol koşulları
Denetimler, Milas Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda, Oda ile Milas İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az üç kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Denetim mercii kamu veya özel kuruluşlardan ve uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Milas Çekişke Zeytininde kırılan tanelerin suyu aşamalı olarak değiştirilerek acılığı giderilir. Salamura ve muhafaza bundan ayrı aşamalardır. Bu hazırlama bilgisi, UNESCO’nun zeytincilik kaydında da yer alan meyveyi tüketilebilir hâle getirme uygulamalarıyla ilişkilidir. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
