Coğrafi işaretli ürün · Manisa
Manisa’daki tescilli coğrafi sınırda yetiştirilen Akhisar Domat zeytininden elde edilen natürel sızma zeytinyağıdır. Yağ, santrifüj veya presleme yöntemiyle ayrılır.
UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akhisar Domat Zeytinyağı nedir?
Akhisar Domat Zeytinyağı; aynı coğrafi sınırda yetişen ve coğrafi işaret olarak 166 sayı ile tescilli olan Akhisar Domat Zeytini kullanılarak üretilen natürel sızma zeytinyağıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Zeytin çeşidi ve kalite kapsamı
Kalite kategorisi: Sicildeki ürün tanımı natürel sızma zeytinyağıdır.
Zeytin çeşidi: Aynı coğrafi sınırda yetişen, 166 numarayla tescilli Akhisar Domat Zeytini kullanılır.
Üretim yeri ve çevresi
Tescilli coğrafi sınır: Manisa ili Akhisar, Gölmarmara, Salihli, Turgutlu, Saruhanlı ve Kırkağaç ilçeleri.
Hasat ve işleme zamanı
Hasat olgunluğu: Tescilli Akhisar Domat Zeytini hasat edilir. Yağ sicilinde ayrıca sabit takvim, erken/olgun hasat zorunluluğu veya olgunluk indeksi verilmez.
Yağın elde edilmesi ve filtrasyon
Üretim yöntemi: Hamur santrifüj edilerek veya preslenerek yağ ve pirina ayrılır; iki yöntem de seçenek olarak korunur.
Filtrasyon kapsamı: Yağ topraklı filtrasyonla arındırılır. Depolanan yağ piyasaya sunulmadan önce ayrıca kâğıt filtrasyonundan geçirilir; aşamaların koşulları ayrı tutulur.
İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem koşulları
İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem: Kırma için en fazla 26 °C su verilir; gerekirse hamur da 26 °C’ye kadar ısıtılıp bu sıcaklıkta tutulur. Depolamanın 18–22 °C koşulu farklı aşamadır; santrifüj ve pres seçenekleri aynı “ilk soğuk baskı” işlemi değildir.
Sayısal değerler ve kaynak kapsamı
Sayısal kalite verilerinin kapsamı: Sicil tablosunda serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden en fazla %0,65 ve peroksit en fazla 17 olarak verilir. Daha sıkı sınır, güncel bir partinin ölçümü veya tek başına başka ürüne üstünlük kanıtı değildir.
Bileşim ve duyusal özellikler
Akhisar Domat Zeytinyağının özelliklerine aşağıda yer verilmektedir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Akhisar Domat Zeytinyağı Nasıl İşlenir ve Üretilir?
Üretim basamakları
Akhisar Domat Zeytinyağının üretim basamaklarına aşağıda yer verilmektedir.
Hasat ve zeytinlerin taşınması
1- Coğrafi sınırda yetişen ve coğrafi işaret olarak 166 sayı ile tescilli olan Akhisar Domat Zeytini hasat edilir.
Ayıklama ve yıkama
2- Zeytinyağı üretimine uygun olan zeytinler, arıtılmış su ile yıkanarak yabancı maddelerden arındırılır.
Kırma ve yoğurma
3- Temizlenen zeytinler, kırıcı makinelere aktarılır ve en fazla 260C sıcaklıkta su verilerek kırılır. 4- Kırıcıda parçalanan zeytinler, dışında su dolaşan paslanmaz çelik teknelerin içinde hamur haline getirilir. Hamur kıvamının elde edilebilmesi için gerekli ise, en fazla 260C sıcaklıkta su verilerek zeytin hamurunun 260C’ye kadar ısıtılması ve bu sıcaklıkta sabit kalması sağlanır.
Böylelikle zeytinlerin, ısıtma ve yoğurma yolu ile yağ-su emisyonu kırılarak serbest yağ yüzdesi artırılır.
Yağın ayrılması
5- Zeytin hamuru santrifüj edilerek veya preslenerek zeytinyağı ve prina ayrılır. 6- Prinası ayrılan zeytinyağı, içindeki kara sudan ayrıştırılır. 8- Zeytinyağı, topraklı filtrasyon yöntemi ile tortularından arındırılır.
Dinlendirme, filtreleme ve dolum
9- Zeytinyağı, filtrasyon işleminden sonra gıda ile temasa uygun cam ya da teneke ambalajlara doldurulur. 11- Akhisar Domat Zeytinyağı, ölçümleri yapılarak ambalajlara doldurulur ve ambalajların kapakları sızdırmayacak şekilde kapatılır. Akhisar Domat Zeytinyağı ibareli logo, firma markasının 2/3 oranından küçük olmamak kaydıyla, ürünün ambalajının boyutuna bağlı olarak en az 3×3 cm boyutunda kullanılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Elde edilen zeytinyağı, gıda ile temasa uygun paslanmaz çelik tanklarda doğrudan güneş ışığı almayan ve 18–22 °C sıcaklıktaki ortamda depolanır. Depolama alanında ürünü olumsuz şekilde etkileyecek kokuların bulunmamasına özen gösterilir. Piyasaya hemen arz edilmeyecek zeytinyağları ise gıda ile temasa uygun paslanmaz çelik tanklara konularak kokudan ari, doğrudan güneş ışığı görmeyen ve 20 °C sıcaklıktaki ortamda depolanır.
10- Depolanan zeytinyağı, piyasaya sunulmadan önce kâğıt filtrasyon yöntemi ile tortularından arındırılır.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Akhisar Domat Zeytinyağının geçmişi eskiye dayanır. Üretiminde, aynı coğrafi sınırda yetiştirilen Akhisar Domat Zeytini kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Akhisar Domat Zeytinyağının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Akhisar Domat Zeytinyağının coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Tescil ve denetim
Tescil ve işaretin kullanımı
Ambalajların üzerinde Akhisar Domat Zeytinyağı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi bulunur.
1055 tescil numaralı Akhisar Domat Zeytinyağı mahreç işareti olarak 28 Mart 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Akhisar Domat Zeytinyağı ibareli sicil belgesinde gösterilen logolardan biri ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akhisar Domat Zeytinyağı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni
Denetimler; Akhisar Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda, Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası, Akhisar Ticaret Borsası, Akhisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsünden konuda uzman birer kişinin katılımı ile en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler; düzenli olarak ocak, şubat ve mart aylarında yılda en az bir kere, ayrıca gerek duyulması ve şikâyet üzerine her zaman yapılır.
Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası, düzenli olarak yapılan denetimlerden en az bir hafta önceden resmi yazı ile denetim merciine çağrı yapar. Düzenli olmayan denetimlerin çağrısı ise acil başlıklı resmi yazı ile yapılır. Gerçekleştirilen denetimlere ilişkin raporlama, Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna bildirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde Akhisar Domat Zeytini kullanılması.
Üretim metoduna uygunluk.
Denetim kapsamı ve numune alma
Akhisar Domat Zeytinyağının özelliklerinin uygunluğu. Akhisar Domat Zeytinyağı ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Uygunluk testleri için alınacak numuneler, ürünün hangi firmaya ait olduğunun anlaşılmayacağı bir şekilde alınır. Analiz numunesinin konulduğu şişenin üzerine, izlenebilirliği sağlamak amacıyla bir kod numarası yazılır ve bu kod numarasıyla analize gönderilir.
Denetime ilişkin masraflar, numune sahibine rücu edilmek üzere Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından karşılanır.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Akhisar Domat Zeytinyağında temizlenen meyveler kırılır; zeytin hamurunun sıcaklığı kontrollü tutulur. Yerel Domat çeşidinin yetiştirilip yağa dönüştürülmesi, geleneksel zeytincilikle ilişkilidir. Sicildeki işleme yöntemi güncel üretim araçlarını da kapsar. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
