Çukurca

Çukurca hakkında

Çukurca, güneyde Irak sınırı, kuzeyde Hakkâri merkez ve batıda Şırnak ile çevrili bir sınır ilçesidir. Zap Suyu’nun araziyi aşındırmasıyla oluşan vadiler, dağlarla kuşatılmış yerleşmenin coğrafyasını belirler. Derin vadi tabanları, yüksek dağlık kesimlere göre daha ılıman yerel iklim özellikleri gösterir. Bu iklim farklılığı, Hakkâri’nin sert karasal koşulları içinde tarım yapılabilen alanların oluşmasına katkı sağlar. ^{[1] [2]}

Eski adı Çal olan yerleşmenin ilk kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Osmanlı döneminde Hakkâri Beyliği’ne bağlı olmuş, 1880’de Şarki-çal adıyla kaza teşkilatı kurulmuş ve daha sonra nahiye statüsüne dönmüştür. Musul meselesi ve 1926 Ankara Antlaşması, ilçenin sınır tarihi açısından önem taşır. Çukurca, 1953’te ilçe olmuştur. Çukurca Kalesi’nin yamaçlarına yaslanan çok katlı kesme taş evler, Emir Şaban Medresesi, sarnıçlar ve taş su arkı tarihî yapı birikiminin parçalarıdır. ^[1]

Tarıma elverişli alanlar dağlık arazi içinde sınırlıdır. Pirinç yetiştiriciliği, kaymakamlığın ilçe tanıtımında adı geçen tarımsal faaliyetlerdendir. Susamın işlenmesine dayanan Çukurca Tahini de ilçenin üretim kültüründe yer tutar. Taş değirmenlerde öğütme ve yerel ustalık, ürünün üretiminde belirleyicidir. Kilim dokumacılığı ve diğer el işi üretimler, yöresel motiflerin günlük kullanım eşyalarına aktarılmasını sağlar. ^{[1] [3] [4]}