Coğrafi işaretli ürün · Batman
Batman’ın Hasankeyf ilçesinde yetiştirilen orta erkenci sarımsaktır. Kokusu ve tadı keskin, dış kabuğu beyaz, diş kabuğu krem ve diş eti beyazdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hasankeyf Mehina Sarımsağı nedir?
Hasankeyf Mehina Sarımsağı; Latince tür ismi Allium sativum L. olan Batman ili Hasankeyf ilçesinde yetiştirilen, genellikle sofralık olarak kullanılan orta erkenci sarımsaktır. Hasankeyf Mehina Sarımsağı orta büyüklükte başa sahip olup boyuna kesitinin şekli, orta geniş elips iken başın enine kesit şekli elips (oval), başın boyun kısmında dişlerin diziliş biçimi boyun ile aynı seviyede, kök diskinin (esas gövde) pozisyonu düz, başın kök kısmının şekli girintilidir.
Ayırt edici özellikleri
Kuru başın dış kabuk rengi beyaz, başın dış kabukta antosiyan şeritleri orta düzeyde bulunur.
Başın dış kabuğun ayrılabilirliği kolay ve kalınlığı orta düzeydedir.
Kabuğunun kolay ayrılabiliyor olması, sanayi ve sofralık kullanım için istenen bir özelliktir.
Baş ve dişlerin iriliği yetiştirme koşullarına bağlı olmakla birlikte Hasankeyf Mehina Sarımsağının başta dişlerin dizilişi düzgün sıralı olmayıp, diş sıkılığı orta, diş iriliği orta, diş kabuk rengi krem ve diş et rengi beyazdır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kokusu ve tadı keskindir.
Bitki ve meyve özellikleri
Batman ili Hasankeyf ilçesinde mayıs ayının ortasından itibaren, sıcaklıkların bastırması ile ani sıcaklık artışı bitkide antosiyanin oluşumunu, %30’un üstünde şeker oluşumunu, bazı fenollerin oluşumu ile beraber, tat ve kokusunun keskin olmasını sağlar.
Hasankeyf Mehina Sarımsağında, ortalama güneşlenme süresi, mayıs ayı itibari ile günlük ortalama 10 saati geçtiğinden bitkide büyük baş ve diş oluşumunu teşvik eder.
Tablo-1: Hasankeyf Mehina Sarımsağı başının morfolojik ve pomolojik özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan hasankeyf mehina sarımsağı başının morfolojik ve pomolojik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Hasankeyf Mehina Sarımsağı dişinin morfolojik ve pomolojik özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan hasankeyf mehina sarımsağı dişinin morfolojik ve pomolojik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-3: Hasankeyf Mehina Sarımsağı kimyasal bileşim öğeleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan hasankeyf mehina sarımsağı kimyasal bileşim öğeleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan hasankeyf mehina sarımsağı kimyasal bileşim öğeleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | Minimum | Maksimum |
|---|---|---|
| Suda Çözünen Katı Madde (SÇKM) Miktarı (briks. %) | 27,44 | 38,40 |
| Titre Edilebilir Asitlik (TA) Miktarı (% sitrik asit) | 0,13 | 0,42 |
| pH Değeri | 6,11 | 8,07 |
| Kül Oranı (%) | 0,88 | 1,36 |
| Toplam Şeker Oranı (%) | 26,55 | 41,77 |
Hasankeyf Mehina Sarımsağı Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Hasankeyf Mehina Sarımsağının üretim alanı hazırlığı ve yetiştiriciliği geleneksel yöntemle yapılır. Hasankeyf Mehina Sarımsağının bir önceki yıldan muhafaza edilen sarımsak başlarından en az 3 g ağırlığındaki dişler ekilmek üzere hazırlanır. İlk yağmurun yağması ve toprak tava geldiği 15 Ekim-15 Kasım tarihleri arasında sarımsak dişleri tek sıralı olarak ortalama 15–20 cm sıra arası ile 5–10 cm sıra üzeri mesafede ekilir.
Bir dekar için tek sıralı ekimde, ortalama 45–55 kg diş kullanılır. Sarımsak dişleri, elle tek tek toprağa ekilirken, dişin sivri bölümü üste, yassı kısmı aşağıya yerleştirilir. Ekim derinliğini ortalama 3–4 cm’de tutulur.
Toprağın hazırlanması
Sonbaharda ilk yağmurlardan sonra tarla sürülüp dikime hazır hale getirilir. Üretim alanlarından optimum verim almak için, üretim alanlarının hazırlığında modern mekanizasyon aletleri ve traktörler kullanılabilir.
Gübreleme işlemi
Dikim öncesinde, dekara 3–4 ton ahır gübresi uygulandıktan sonra, orta derinlikte sürüm ile gübre toprağa karıştırılır. Ahır gübresi kullanılmasına rağmen, birim alandan daha yüksek verim ve daha iyi baş kalitesi elde etmek için dikim ile beraber, dekara 20 kg DAP (NPK, 18:46:0) gübresi kullanılması sicilin önerisidir. Vejatatif gelişim teşvik edilmesin diye, olgunluk dönemlerine yakın azot gübrelemesinin yapılmaması sicilin önerisidir. Hasankeyf Mehina Sarımsağının su ihtiyacı yağışla karşılanır.
Sulama ve çapalama
Kurak geçen yıllarda, ek sulamalar yapılabilir.
Hasat işlemi
Sarımsak bitkisinin yaprakları kurumaya başladığında hasat dönemi başlar. Hasat yapmak için çapa veya üretim alanının sürülmesi yöntemi kullanılır. Sarımsak geleneksel elle ekime alternatif, traktör ve dikim mibzeri yardımı ile yapılması ve hasadının da soğan hasat makineleri ile yapılması sicilin önerisidir.
1–15 Mart tarihleri arasında yeşil sarımsak olgunlaşır ve 15 Mart ile 15 Nisan tarihleri arasında sarımsaklar yeşil olarak elle sökülür, demetler haline getirilir ve sebze hali vb. yerde satışa çıkarılır. Sarımsak başlarının olgunlaşması ise 1–15 Haziran tarihleri arasında gerçekleşir. Sarımsak hasadı haziran ayı itibari ile sarımsak yaprakları kurumaya başladığında elle, çapa kullanılarak veya üretim alanının pulluk ile sürülmesi yöntemiyle yapılır.
Sarımsağın solması ve üzerindeki toprağın kuruması için 3–4 gün boyunca tarlada bekletilir. Daha sonra sarımsaklar ip ile hevenkler (demet) halinde birbirine bağlanır.
Yetişme ve hasat dönemi
Coğrafi sınırda mayıs ayından itibaren bastıran sıcaklar Hasankeyf Mehina Sarımsağının hasat olgunluğuna gelmesini sağlar.
Muhafaza koşulları
Sahip olduğu yüksek kuru madde nedeniyle depo koşullarında 7–9 ay muhafaza edilebilir ve taşımaya dayanıklıdır. Ürün; direk güneş ışığı almayan serin, kuru, temiz ve kokulardan ari ortamlarda / depolarda 7–9 ay boyunca muhafaza edilebilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınırdaki toprak killi olmakla birlikte yapısının taneli oluşu Hasankeyf Mehina Sarımsağının sağlıklı gelişimini sağlayıp çürümeyi engeller.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1573 tescil numaralı Hasankeyf Mehina Sarımsağı menşe adı olarak 17 Nisan 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Hasankeyf Mehina Sarımsağı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hasankeyf Mehina Sarımsağı ibaresi ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Tescil ettiren kurum kimliği: Batman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Batman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinatörlüğünde; Batman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Hasankeyf İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Hasankeyf Kaymakamlığından ürün konusunda uzman birer kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetimler her yıl en az bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet olması durumunda her zaman yapılacaktır.
Denetim mercii; Hasankeyf İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne kayıtlı üreticiler tarafından coğrafi sınır içinde üretilmesini, yerel ekotipte tohumdan üretilmesini, özellikle ekim mesafeleri olmak üzere üretim metoduna uygunluğu, fiziksel ve gerekli durumlarda kimyasal özelliklerinin uygunluğu ile Hasankeyf Mehina Sarımsağı ibaresi ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
