Coğrafi işaretli ürün · Kırıkkale
Kırıkkale’nin Delice ilçesinde kendiliğinden yüzeye çıkan tuzlu kaynak suyu sera tipi havuzlarda kristallendirilir. Rafine edilmeyen, katkısız tuz elenerek ince, değirmenlik ve salamuralık olmak üzere üç farklı biçimde hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Delice Doğal Kaynak Tuzu nedir?
Delice Doğal Kaynak Tuzu; Delice ilçesi yer altı sularının yeryüzüne çıktıktan sonra Çoğul Tuzlasına 500 m mesafede bulunan havuzlarda güneş altında bekletilip doğal ortamda ve rafine edilmeden kristalize olan doğal kaynak tuzudur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hammadde ve bileşim
Üretiminde hiçbir katkı maddesi kullanılmaz.
Doku, renk ve tat özellikleri
100 yılı aşkın süredir üretilen Delice Doğal Kaynak Tuzu; salamura tuz, sofrada öğütme tuzu (değirmen tuz) ve öğütülmüş sofralık (ince) tuz olmak üzere 3 çeşit olup; beyaz, kokusuz, kübik ve yumuşak yapıdadır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| NaCl | 98,79 % ± 1,21 |
| Sodyum | 34,44 % ± 0,98 |
| pH | 7,38 ± 0,22 |
| Renk / koku | Beyaz / kokusuz |
| Yabancı madde | Yok |
| Nem (toplam katı madde) | en az % 0,301, en fazla % 2 |
| İyot | en çok 1,42 mg/kg |
| Suda çözünmeyen madde | en az % 0,16, en fazla % 0,5 |
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Kaynak suyunu dinlendirme, kristallendirme ve eleme
Delice ilçesindeki Kılıçözü Dağının eteklerinin birkaç farklı yerinden, hiçbir sondajlama işlemi yapılmadan yeryüzüne çıkan yer altı sularının dış ortam ile teması kesilir ve boruyla, 1,25 cm kalınlığındaki sera tipi camla kapatılan dinlendirme havuzuna alınır. Burada birkaç gün dinlendirildikten sonra sera tipi, 20 cm derinliği olan havuzlara aktarılıp güneş altında buharlaştırılarak yer altı suyunda bulunan tuzun kristalize olması sağlanır.
Oluşan su buharı, büyük vakum sistemiyle dışarıya atılır. Havuzda kristalize olan tuz, doğal ortamda kurumaya bırakılır. Daha sonra 50 oC ile başlayıp en fazla 60 oC’ye kadar ulaşan sıcak hava verilerek nem oranı en çok % 0,5’e eleme işlemine geçilir. Eleme işlemi çeşitlere göre aşağıdaki şekillerde gerçekleşir.
Titrasyon yardımı ile boyutlarına göre tuzlar 3 farklı boyuttaki elek deliklerinden haznelere düşerek sınıflandırılır.
Tane sınıfları ve havuzların korunması
Boyutlarına göre ayrılan tuzlar; – Öğütülmüş sofralık tuz (ince): Çapı 1000 mikron olan elekten geçen tuzların sınıfıdır. – Salamura tuz: Çapı 2500 mikron olan elekten geçen tuzların sınıfıdır. Havuzların tabanları antibakteriyel özellikli gıdaya uygun membran kaplı olup üzerleri tam güneş geçirir, sera tipi naylonlarla kaplıdır. Polikarbon havuzlar dinlendirme havuzu, sera tipi havuzlar ise tuzlu suyun buharlaştırılıp tuzun kristalize edildiği havuzlardır.
Sera; yer altı sularını yağmur sularından ve haşerelerden korur. Yaz aylarında doğal yollarla buharlaşma gerçekleşip tuz elde edildikten sonra havuzlar, saf su ile yıkanıp bakıma alınır. Delice Doğal Kaynak Tuzu, rafine edilmez.
Nasıl muhafaza edilir?
Sicildeki muhafaza kaydı: Ürün, Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği’nde belirtilen şekillerde paketlenir ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine uygun şekilde depolanarak muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Delice kaynakları ve tuzla
Yer altı suları Delice ilçesinde Kılıçözü Dağı eteklerinden kendiliğinden yüzeye çıkar. Çoğul Tuzlasına 500 m mesafedeki havuzlarda güneş altında kristallendirilir. Kaynak ve üretim alanı Delice ilçesidir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
- Sofrada Öğütme (değirmen) tuz: Çapı 2000 mikron olan elekten geçen tuzların sınıfıdır ve piyasaya cam değirmen şişede sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1024 tescil numaralı Delice Doğal Kaynak Tuzu menşe adı olarak 9 Şubat 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Delice Doğal Kaynak Tuzu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Delice Doğal Kaynak Tuzu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Delice Kaymakamlığı, Kırıkkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Delice İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kırıkkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesinden ürün konusunda uzman birer kişiden oluşan 4 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde kullanılan yer altı sularının temin edildiği yerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerinin uygunluğu. Paketleme ve depolama koşullarının uygunluğu. Delice Doğal Kaynak Tuzu ibaresi ve logosu ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
