Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir ve Aydın’daki tescilli yörede erken ve/veya çakır hasat edilen Çekişte zeytininden elde edilen natürel sızma zeytinyağıdır. Meyvemsilik, acılık ve yakıcılığı yüksektir.
UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ödemiş Çekişte Zeytinyağı nedir?
Ödemiş Çekişte Zeytinyağı erken ve/veya çakır hasat edilen çekişte çeşidi zeytinlerin hamur haline getirildikten sonra bu hamurun soğuk sıkım olarak bilinen 27˚C’nin altındaki sıcaklıklarda tekniğine uygun işlemler ile elde edilen doğrudan tüketime uygun natürel sızma zeytinyağı sınıfına giren bir üründür. Ödemiş Çekişte Zeytinyağı; Çekişte çeşidi zeytinlerin soğuk sıkımı ile üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ödemiş Çekişte Zeytinyağının serbest asitlik değeri (oleik asit cinsinden) en fazla % 0,8’dir.
Toplam Fenolik Madde 170 (mg/kg) (en az).
Duyusal Özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-2: Duyusal Özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan duyusal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Kusurların Ortancası/Medyanı (Md) | * Meyvemsi Özellik Ortancası/Medyanı (Mf) |
|---|---|---|
| Ödemiş Çekişte Zeytinyağı (Natürel Sızma Zeytinyağı) | Md=0 | Mf≥0 |
Zeytin hasadı erken hasat ve çakır hasat olarak bilinen iki dönemde yapılır.
Erken hasat: Çekişte zeytininin yeşil olduğu dönemdir.
Çakır hasat: Çekişte zeytininin yeşilden pembeye dönüştüğü dönemdir.
Erken ve çakır hasat döneminde elde edilen zeytinlerden; tekniğine uygun olarak üretilen Ödemiş Çekişte Zeytinyağının bazı ürün özellikleri aşağıda Tablo-1 ve Tablo-2’de verilmiştir.
Zeytin çeşidi ve kalite kapsamı
Kalite kategorisi: Sicil doğrudan tüketime uygun natürel sızma olarak tanımlar.
Zeytin çeşidi: Çekişte çeşidi zeytin kullanılır.
Meyvemsilik, aroma, acılık ve yakıcılık
Duyusal özelliklerin kapsamı: Meyvemsilik, acılık ve boğazda yakıcılık yüksek olarak anlatılır. Tablo kusur medyanını 0, meyvemsilik medyanını Mf≥0 olarak yazar; “≥0” işareti gizlice “>0” biçiminde düzeltilmez.
Üretim yeri ve çevresi
Tescilli coğrafi sınır: İzmir ilinin Ödemiş, Tire, Kiraz, Beydağ, Bayındır ilçeleri ile Aydın ilinin Nazilli, Sultanhisar ve Yenipazar ilçeleri.
Hasat ve işleme zamanı
Hasat olgunluğu: Erken hasat meyvenin yeşil; çakır hasat yeşilden pembeye döndüğü dönemdir. Erken ve/veya çakır hasat zeytinler kullanılabilir.
Yağın elde edilmesi ve filtrasyon
Üretim yöntemi: Yağ santrifüjle ayrılır; iki fazlı üretimde sulu pirina çıkar. Ardından separatörle karasu ayırma aşaması anlatılır.
İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem koşulları
İşlem sıcaklığı ve soğuk işlem: Tanımda 27 °C altı soğuk sıkım belirtilir. Kırma ve hamur oluşturma için verilen su en fazla 26 °C; hamur da en fazla 26 °C’ye getirilir. Su, hamur ve depolama sıcaklıkları birbirine karıştırılmaz.
Sayısal değerler ve kaynak kapsamı
Sayısal kalite verilerinin kapsamı: Serbest asitlik oleik asit cinsinden en fazla %0,8, peroksit en fazla 15 meq aktif oksijen/kg yağdır. Tablo başlığında toplam fenolik madde geçse de sayısal fenol değeri verilmez; eksik sayı başka yağdan alınmaz.
Üretim ve çeşit özellikleri
Zorunlu yağlık zeytin girdisi.
Yeşil meyve, iklime bağlı kasım-aralık.
Yeşilden pembeye, aralık ortası-ocak ortası.
Natürel sızma niteliği
Tablo-1 Duyusal Özellikler Kusurların Ortancası/Medyanı * Meyvemsi Özellik Ortancası/Medyanı (Md) (Mf) Ödemiş Çekişte Zeytinyağı Md=0 Mf≥0 (Natürel Sızma Zeytinyağı) * Meyvemsi: Zeytinin çeşidine bağlı olarak sağlıklı, taze, yeşil ya da olgun meyveden elde edilen yağın algılanan karakteristik meyvemsi aromasıdır.
Tablo-2 Ödemiş Çekişte Zeytinyağı Toplam Fenolik Madde, Saflık ve Kalite Kriterleri Kriter Değer Peroksit Değeri, (meq aktif oksijen/kg yağ) 15 (en çok) Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği Saflık ve Kalite Kriterleri natürel sızma zeytinyağı saflık ve kalite kriterleri ile uyumludur.
Çekişte çeşidi
Çekişte çeşidi zeytinlerin soğuk sıkımı ile üretilir.
Görünüm ve duyusal özellikler
Erken hasat ve çakır hasat edilen Çekişte zeytinlerinden üretilen Ödemiş Çekişte Zeytinyağının duyusal özellik olarak kendine has renk, tat ve kokusu bulunmakta ayrıca meyvemsi özellik, acılık ve boğazda bıraktığı yakıcılığı yüksektir.
Ödemiş Çekişte Zeytinyağı Nasıl İşlenir ve Üretilir?
Ayıklama ve yıkama
Ödemiş Çekişte Zeytinyağının üretim aşamaları aşağıda verilmiştir: Birinci Aşama: Ödemiş Çekişte Zeytinyağının üretiminde kullanılacak Çekişte çeşidi zeytinler; İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun sular ile yıkanarak, yabancı maddelerden ayrılır ve temizlenmesi sağlanır.
Zeytin çeşidi ve ortalama yağ verimi
Çekişte çeşidi zeytinden; Ödemiş Çekişte Zeytinyağı üretiminde ortalama verim % 26,9 civarındadır.
Kırma ve yoğurma
İkinci Aşama: Temizlenen zeytinler gıda ile temasa uygun ekipmanlarda/makinelerde soğuk sıkım tekniği ile en fazla 26˚C sıcaklıktaki su verilerek kırılır. Bu işlemde zeytinler parçalanarak hamur haline getirilir ve yağının damlayacak kıvamına gelmesi sağlanır. Üçüncü Aşama: Kırıcıda parçalanan zeytinler; dışında su dolaşan paslanmaz çelik teknelerin içinde hamur haline getirilir. Hamur kıvamının yakalanması için en fazla 26˚C sıcaklıktaki su verilir.
Yoğurma ve sıcaklık kontrolü
Zeytinlerin bileşimindeki yağın ısınması ve yoğrulması ile zeytin hamurundaki yağ damlacıklarının daha büyük damlacıklar haline gelmesi sağlanır. Böylelikle zeytinyağı-su emülsiyonu kırılarak serbest yağ yüzdesi artırılır. Isıtma işlemi ile zeytin hamurunun en fazla 26˚C’ye kadar ısıtılması ve bu sıcaklıkta sabit kalması sağlanır.
Yağın ayrılması
Dördüncü Aşama: Zeytin hamuru santrifüj edilerek zeytinyağı, su ve pirina (gıda işletmesinde iki fazlı üretim tekniği kullanılıyor ise sulu pirina) ayrılır. Beşinci Aşama (Seperasyon/Ayırma): Pirinası ayrılan zeytinyağı içindeki kara suyun özgül ağırlık farkından faydalanılarak ayrıştırılması sağlanır. Seperatör tekniği uygulayan gıda işletmelerinde bu şekildeki ayrıştırma işlemi yapılır.
Dinlendirme, filtreleme ve dolum
Yedinci Aşama: Elde edilen zeytinyağının tüketiciye arzında tercihen cam ambalajlar olmak üzere Türk Gıda Kodeksine uygun ambalaj malzemeleri kullanılır. Ambalajlama için zeytinyağları tartılarak ağırlıkları ve/veya hacimleri kontrol edildikten sonra dolum yapılır ve ambalaj kapakları sızdırmaz şekilde kapatılır. Mevzuata uygun etiket bilgileri ile tüketiciye arz edilir.
Ödemiş Çekişte Zeytinyağı Nasıl Tüketilir ve Kullanılır?
Sicilde belirtilen ölçütler kaynaklı tabloda gösterilir.
Hasat ölçütleri
Hasat ölçütleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan hasat ölçütleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan hasat ölçütleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ölçüt | Erken hasat ve çakır hasat edilen Çekişte zeytinlerinden üretilen Ödemiş Çekişte Zeytinyağının duyusal |
|---|---|
| özellik olarak kendine has renk, tat ve kokusu bulunmakta ayrıca meyvemsi özellik, acılık ve boğazda bıraktığı | |
| yakıcılığı yüksektir. Ödemiş Çekişte Zeytinyağının serbest asitlik değeri (oleik asit cinsinden) en fazla % 0,8’dir. | |
| Erken ve çakır hasat döneminde elde edilen zeytinlerden; tekniğine uygun olarak üretilen Ödemiş Çekişte | |
| Zeytinyağının bazı ürün özellikleri aşağıda Tablo-1 ve Tablo-2’de verilmiştir. |
Nasıl muhafaza edilir?
Altıncı Aşama: Elde edilen zeytinyağı tüketime hemen arz edilmeyecek ise gıda ile temasa uygun paslanmaz çelik tanklarda, doğrudan güneş ışığı almayacak şekilde 20˚C altındaki sıcaklıklarda, kokulardan ari depolama koşullarında muhafaza edilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir. İklim şartlarına bağlı olarak kasım-aralık aylarında yapılır. İklim şartlarına bağlı olarak aralık ayı ortalarından ocak ayı ortalarına kadar yapılır.
Ödemiş Çekişte Zeytinyağı Nasıl Seçilir, Kullanılır, Değerlendirilir ve Muhafaza Edilir?
Ödemiş Çekişte Zeytinyağı erken ve/veya çakır hasat edilen çekişte çeşidi zeytinlerin hamur haline getirildikten sonra bu hamurun soğuk sıkım olarak bilinen 27˚C’nin altındaki sıcaklıklarda tekniğine uygun işlemler ile elde edilen doğrudan tüketime uygun natürel sızma zeytinyağı sınıfına giren bir üründür.
Tescil ve denetim
Tescil ve işaretin kullanımı
579 tescil numaralı Ödemiş Çekişte Zeytinyağı menşe adı olarak 26 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Ödemiş Çekişte Zeytinyağı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Menşe adı amblemi ve Ödemiş Çekişte Zeytinyağı ibareli logo, ürünün ambalajının üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Toplam Fenolik Madde, Saflık ve Kalite Kriterleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Denetim kapsamı ve numune alma
Denetimler; Ödemiş Ticaret Odası koordinatörlüğünde; Ödemiş Ticaret Odası, Ödemiş İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Ödemiş Meslek Yüksek Okulundan birer üyenin katılımıyla toplam üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Ödemiş Ticaret Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Denetim mercii, Ödemiş Çekişte Zeytinyağının; menşe adı amblemi, Ödemiş Çekişte Zeytinyağı ibareli logo kullanımı, üretimde Çekişte çeşidi zeytin kullanılıp kullanılmadığı ve üretim metoduna uygun olarak üretim yapılıp yapılmadığını kontrol eder. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tablo-3: Ödemiş Çekişte Zeytinyağı Toplam Fenolik Madde, Saflık ve Kalite Kriterleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan ödemiş çekişte zeytinyağı toplam fenolik madde, saflık ve kalite kriterleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kriter | Değer |
|---|---|
| Peroksit Değeri, (meq aktif oksijen/kg yağ) (en çok) | 15 |
| Saflık ve Kalite Kriterleri | Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği natürel sızma zeytinyağı saflık ve kalite kriterleri ile uyumludur. |
| Toplam Fenolik Madde (mg/kg) (en az) | 170 |
UNESCO ile bağlantısı
Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Ödemiş Çekişte Zeytinyağı, Çekişte çeşidi zeytinin yağa işlenmesiyle üretilir. Sicil meyvenin olgunlaşma evrelerini ve işleme öncesi temizliğini tanımlar. Yerel çeşidin tanınması ve işlenmesi, geleneksel zeytincilik bilgisiyle bağlantılıdır. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
